کتاب آیین بندگی و نیایش (ترجمه عده الداعی)

و از آن حضرت است كه:

677-«انّ النّبىّ قال لاصحابه ذات يوم: أ رأيتم لو جمعتم ما عندكم من الثّياب و الابنية و الامتعة ثمّ وضعتم بعضه على بعض أ كنتم ترون انّه يبلغ السّماء؟

قالوا: لا يا رسول اللَّه، قال: أ فلا ادلّكم على شي‌ء اصله في الارض و فرعه في السّماء؟ قالوا: بلى، قال: يقول احدكم اذا فرغ من الفريضة: سبحان اللَّه و الحمد اللَّه و لا اله الّا اللَّه و اللَّه اكبر ثلاثين مرّة فانّ اصلهنّ في الارض و فرعهنّ في السّماء، و هنّ يدفعن الهمّ الهدم، و الحرق، و الغرق، و التّردّى في البئر، و اكل السّبع، و ميتة السّوء، و البليّة الّتى تنزل من السّماء في ذلك اليوم على العبد و هنّ الباقيات الصّالحات»

. يعنى: «پيامبر اكرم-6- روزى به ياران خود فرمود:

اگر تمامى لباسها و ساختمانها و وسايل زندگى خود را جمع كنيد و روى هم بگذاريد، آيا خيال مى‌كنيد به آسمان مى‌رسد؟ گفتند: نه، يا رسول اللَّه! فرمود: آيا شما را به چيزى راهنمايى كنم كه ريشه‌اش در زمين و شاخه‌اش در آسمان باشد؟ گفتند:

بلى. فرمود: هر يك از شما آنگاه كه از نماز واجب فارغ شد، سى مرتبه بگويد:

«سبحان اللَّه و الحمد للَّه و لا اله الّا اللَّه و اللَّه اكبر»

كه ريشه اين كلمات در زمين است و شاخ برگش در آسمان و همين كلام است كه غم و فرو ريختن ديوار و آتش گرفتن و غرق شدن و افتادن در چاه و خوردن درندگان و مرگ بد و بلاهايى كه از آسمان نازل مى‌شود را در آن روز از بنده دفع مى‌كنند و همين كلمات، باقيات صالحاتند».

«حماد بن عثمان» از امام صادق-7- از پدرانش از حضرت على7نقل كرده است كه فرمود:

678-«قال رسول اللَّه-6- لمّا اسرى بى الى السّماء دخلت الجنّة فرأيت فيها قيعانا بقعا من مسك، و رأيت فيها ملائكة يبنون لبنة ذهب و لبنة فضّة و ربّما امسكوا فقلت لهم: ما لكم ربّما بنيتم و ربّما امسكتم؟ فقالوا:

امسكنا حتّى تجيئنا النفقة، قلت: و ما نفقتكم؟ قالوا: قول المؤمن: سبحان اللَّه، و الحمد للَّه، و لا اله الّا اللَّه، و اللَّه اكبر، و اذا قالهنّ بنينا، و اذا سكت و امسك امسكنا».

يعنى: «رسول خدا-6و سلّم- فرمود: وقتى به آسمان برده شدم، بهشت را ديدم كه در آن سرزمينى بود و بقعه‌هايى از مشك در آن قرار داشت، ملائكه‌اى را ديدم كه خشتهايى از طلا و خشتهايى از نقره را روى هم مى چيدند و گاهى اوقات هم دست نگه مى‌دارند، به آنان گفتم: چرا، گاهى مى‌چينيد و گاهى دست نگه مى‌داريد؟ گفتند: دست نگه مى‌داريم تا خرجى ما برسد. گفتم:

مكر خرجى شما چيست؟ گفتند: سخن مؤمن كه مى‌گويد:

سبحان اللَّه و الحمد للَّه و لا اله الّا اللَّه و اللَّه اكبر

هر وقت اينها را بگويد: بنا را مى‌چينم و هر وقت ساكت شود و دست نگه دارد ما نيز دست نگه مى‌داريم».

9- استغفار

«سكونى» از حضرت صادق-7- روايت كرده است كه فرمود:

679-«قال رسول اللَّه-6‌-: خير الدّعاء الاستغفار».

يعنى: «رسول خدا-6- فرمود: بهترين دعا استغفار است».

و فرمود:

680-«انّ للقلوب صدأ كصدأ النّحاس فاجلوها بالاستغفار».

يعنى: «قلبها را زنگارى است چون زنگ مس كه بايد با استغفار، جلايش دهيد».

و فرمود:

681-«من اكثر الاستغفار جعل اللَّه له من كلّ همّ فرجا، و من كلّ ضيق مخرجا، و رزقه‌مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ‌»

.

يعنى: «هر كه استغفارش را زياد كند، خداوند متعال برايش از هر غمى، گشايشى و از هر تنگنايى، راه عبورى فراهم مى‌كند و از راهى كه گمان نمى‌برد، به او روزى مى‌رساند».

«زراره» از حضرت صادق-7- روايت كرده است كه:

682-«اذا اكثر العبد من الاستغفار رفعت صحيفته و هى تتلألأ».

يعنى: «هر گاه بنده، استغفارش را زياد كند، نامه اعمالش به حالت نورانيّت بالا مى‌رود».

از حضرت رضا-7- نقل شده است كه فرمود:

683-«مثل الاستغفار مثل ورقة على شجرة تحرّك فتناثر و المستغفر من ذنب و هو يفعله كالمستهزئ بربّه».

يعنى: «استغفار مانند اين است كه درختى حركت داده شود و برگهايش بريزد، اما كسى كه گناه را انجام مى‌دهد و در همان حال، استغفار مى‌نمايد، مانند كسى است كه پروردگارش را به تمسخر گرفته است»[1].

و فرمود:

684-«كان رسول اللَّه-6- لا يقوم من مجلس و ان خفّ حتّى يستغفر اللَّه خمسا و عشرين مرّة»

. يعنى: «رسول خدا-6- از مجلسى- و لو كم و سبك- بر نمى‌خاست مگر اينكه بيست و پنج بار از خدا طلب مغفرت مى‌نمود».

و از آن حضرت نقل شده است كه:

685-«كان رسول اللَّه-6- يستغفر اللَّه غداة كلّ يوم سبعين مرّة و يتوب الى اللَّه سبعين مرّة، قلت: و كيف كان يقول: استغفر اللَّه و اتوب‌

[1]- يعنى« استغفار»، حركتى است كه موجب ريزش گناهان مى‌گردد، همچنان كه برگهاى درخت با حركت مى‌ريزند».

اليه؟ فقال-7-: كان يقول: استغفر اللَّه سبعين مرّة، و يقول: اتوب الى اللَّه سبعين مرّة».

يعنى: «رسول خدا-6- صبح هر روز، هفتاد مرتبه استغفار و هفتاد مرتبه توبه مى‌نمود راوى گويد: پرسيدم: چگونه؟ مى‌گفت‌

استغفر اللَّه و اتوب اليه‌

؟ فرمود: هفتاد مرتبه مى‌فرمود:

استغفر اللَّه‌

و هفتاد مرتبه مى‌فرمود:

اتوب الى اللَّه»

. و فرمود:

686-«الاستغفار و قول‌لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ‌خير العبادة، قال اللَّه العزيز الجبّار:

فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ‌

[1]».

يعنى: «استغفار و كلام‌لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ‌، بهترين عبادت است كه خداى عزيز و جبار فرمود: بدان كه معبودى جز اللَّه نيست و براى گناه خود، طلب آمرزش نما».

[1]- سوره محمد-6-، آيه 19.

فصل: بهترين اوقات ذكر

بهترين اوقات «ذكر» وقت سحر است و بعد از صبح و عصر.

از امام باقر و امام صادق- عليهما السّلام- روايت شده است كه فرمودند:

687-«املئوا اوّل صحائفكم خيرا و اخرها خيرا يغفر لكم ما بينهما».

يعنى: «ابتدا و انتهاى نامه‌هاى اعمالتان را پر از خير كنيد تا ما بينشان بخشيده گردد».

«هارون بن موسى تلعكبرى» از امام صادق-7- روايت كرده است كه فرمود:

688-«قال رسول اللَّه-6-: من قال بعد العصر في كلّ يوم مرّة واحدة: استغفر اللَّه الّذى لا اله الّا هو الحىّ القيّوم ذو الجلال و الاكرام و اسأله ان يتوب علىّ توبة عبد ذليل خاضع فقير بائس مستجير مستكين لا يملك لنفسه نفعا و لا ضرّا و لا حياة و لا موتا و لا نشورا، امر اللَّه الملكين بتحريق صحيفته كائنا ما كانت»

. يعنى: «رسول خدا-6- فرمود: كسى كه در هر روز بعد از عصر، يك بار بگويد:

استغفر اللَّه الّذى‌

... طلب آمرزش مى‌كنم از خدايى كه معبودى جز او نيست، زنده و پا برجاست، صاحب جلالت و تكريم است و از او مى‌خواهم كه رحمتش را بر من برگرداند كه بنده‌اى خوار و خاضع و فقير و بى‌چيز و

زمينگيرم و هيچ ندارم، (بنده‌اى كه) نه منفعتش به دست خويش است و نه مضرّتش، نه حيات، نه ممات و نه نشر روز قيامت، خداوند متعال به دو فرشته فرمان مى‌دهد كه نامه اعمالش را- هر چه در آن باشد- آتش بزنند».

و از معصومين- عليهم السّلام- روايت شده است كه فرمودند:

689-«الا صلوات اللَّه على المستحرين و المستغفرين بالاسحار»

. يعنى: «هان! درود خدا بر سحرخيزان و استغفاركنندگان در سحرها».

گويند «ابا قمقام» كه مرد بدبختى بود، نزد امام ابو الحسن موسى بن جعفر-7- آمد و از كارش به حضرت شكايت كرد كه به دنبال هر كارى رفت برايش انجام نشد، امام-7- به او فرمود: بعد از فجر، ده مرتبه بگويد:

690-«سبحان اللَّه العظيم و بحمده استغفر اللَّه و اسأله من فضله»

. يعنى: «منزّه است خداى عظيم و سپاس و ستايش او راست، از خدا طلب آمرزش مى‌كنم و بخششهاى مخصوصش را درخواست مى‌نمايم».

«ابو قمقام» گويد اين كار را انجام دادم به خدا قسم! اندكى نگذشت كه عده‌اى از باديه آمده به من خبر دادند كه مردى از بستگانم مرده و وارثى غير از من ندارد، رفتم و ميراثش را تحويل گرفتم و (در اثر آن) هنوز بى‌نياز هستم.

فصل: دعاهاى مختص به اوقات مخصوص‌

1- امير المؤمنين-7- هنگام ورود به صبح، سه بار مى‌فرمود:

691-«سبحان اللَّه الملك القدّوس».

يعنى: «منزه است خداوند! آن پادشاه مقدس».

(آنگاه مى‌فرمود:)

«اللّهمّ انّى اعوذ بك من زوال نعمتك و تحويل عافيتك، و من فجأة نقمتك، و من درك الشّقاء، و من سوء القضاء، و من شرّ ما سبق في الكتاب. اللّهمّ انّى اسألك بعزّة ملكك، و شدّة قوّتك، و بعظم سلطانك، و بقدرتك على خلقك»

. يعنى: «خدايا! به تو پناه مى‌برم از زايل شدن نعمت و دگرگونى عافيتت، از عقوبت ناگهانى و رسيدن به شقاوت، از سرنوشت بد و از شرّ هر آنچه برايم نوشته و مقدر گرديده است. بار الها! از تو درخواست مى‌كنم و تو را قسم مى‌دهم به عزّت حكومتت و نيروى شديدت و سلطنت عظيمت و قدرت بر خلقت».

آنگاه حاجت خود را طلب نما 2- على-7- صبح كه مى‌كرد مى‌فرمود:

692-«مرحبا بكما من ملكين حفيظين كريمين، املى عليكما ما تختاران ان شاء اللَّه»

. يعنى: «آفرين بر شما اى دو فرشته حافظ و كريم! به خواست خداوند چيزى را بر شما املا مى‌كنم كه آن را براى من ذخيره سازيد».

آنگاه تا طلوع آفتاب به تسبيح و تهليل مشغول بود و همين كار را بعد از عصر نيز انجام مى‌داد.

3- از حضرت باقر-7- روايت شده است كه فرمود:

693-«قال رسول اللَّه-6‌-: من سرّه ان يلقى اللَّه يوم القيامة و في صحيفته شهادة ان لا اله الّا اللَّه و انّ محمّدا رسول اللَّه و يفتح له ثمانية ابواب الجنّة فيقال له: يا ولىّ اللَّه، ادخل الجنّة من ايّها شئت فليقل اذا اصبح و اذا امسى:

اكتبا بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم، اشهد ان لا اله الّا اللَّه وحده لا شريك له، و اشهد انّ محمّدا عبده و رسوله، و اشهد انّ السّاعة آتية لا ريب فيها، و انّ اللَّه يبعث من في القبور، على ذلك احيى، و على ذلك اموت، و على ذلك ابعث حيّا ان شاء اللَّه، اقرءا محمّدا منّى السّلام، الحمد للَّه الّذى اذهب الليل مظلما بقدرته، و جاء بالنّهار مبصرا برحمته خلقا جديدا، مرحبا بالحافظين، و يلتفت عن يمينه و حيّا كما اللَّه من كاتبين، و يلتفت عن شماله».

يعنى: «رسول خدا-6- فرمود: هر كسى كه دوست دارد روز قيامت خدا را ملاقات كند در حالى كه در نامه عملش شهادت لا اله الا اللَّه و محمد رسول اللَّه باشد و تمامى هشت درب بهشت به رويش گشوده گشته به او گفته شود: اى دوست خدا! از هر درى كه مى‌خواهى وارد بهشت شو، وقت دخول در صبح و دخول در شب بگويد:

(اى دو فرشته)! بنويسيد: به نام خداوند رحمان و رحيم، شهادت مى‌دهم كه معبودى جز خداوند نيست، تنهاست و شريكى ندارد و محمد-6و سلّم- بنده و فرستاده اوست و شهادت مى‌دهم كه بى‌ترديد، لحظه قيامت آمدنى است و خداوند هر كس كه در قبر باشد را برمى‌انگيزاند. بر اين اعتقاد زنده‌ام‌