آيين زندگى( اخلاق كاربردى)
تأليف
شريفى، احمدحسين
زبان: فارسى
تعداد جلد: 1
ناشر: دفتر نشر معارف
تعداد صفحات: 245
الصفحات من 1 الی14 فارغة فی النسخة المطبوعة/صفحات 1 الی 14 در مأخذ اصلی خالی است
سخن مركز
آدمى از آغاز تا پايانِ زندگى خويش بهطور فطرى ارزشهاى اخلاقى را درك مىكند و به آنها گرايش دارد به همينرو پژوهشهاى اخلاقى همواره يكى از مهمترين دغدغههاى انديشمندان بوده است، اما امروزه توسعه تكنولوژيك جوامع صنعتى و پيچيدهتر شدن روابط انسانى و نيز ظهور بحرانهاى اخلاقى در اينگونه جوامع، تحقيق و پژوهش را در ابعاد مختلف اخلاق، بيش از پيش ضرورت بخشيده است.
اخلاق كاربردى[1]نام رشتهاى نوپا در مجامع علمى غرب است كه محدوده فعاليت خود را حوزههاى خاصى از زندگى فردى و اجتماعى انسان قرار داده و با تطبيق استدلالها، اصول و ارزشها، در حوزه رفتارهاى اخلاقى، به ارزشگذارى آنها مىپردازد. در متون اخلاقى انديشمندان مسلمان نيز رگههاى عميقى از اين رشته علمى يافت مىشود، و اميد است جايگاه شايستهاى در مراكز علمى كشورمان پيدا كند. «آيين زندگى» كه از عناوين نوظهور در دروس معارف اسلامى مىباشد نيز به همين منظور پيشبينى شده است.
ويراست اول كتاب پيش رو كه بر اساس سرفصلهاى اين درس و به هدف تأمين متن درسى به قلم محقق ارجمند جناب آقاى احمدحسين شريفى نگارش يافته، در نُه فصل به مهمترين مسائل و موضوعات اخلاق كاربردى در حيطه زندگى دانشجويى و اجتماعى پرداخته است. نويسنده پس از
[1]-
1.AppliedEthics
بيان مطالب سودمندى در باب معناشناسى و جايگاه اخلاق كاربردى، مباحثى همچون، اخلاق سياست و اخلاق گفتگو را مطرح نموده و با بهرهگيرى از روشهاى مفيد و مؤثر در تدوين متون آموزشى، كارى نو و شايسته ارائه كرده است.
اكنون ويراست دوم اين كتاب پس از ارزيابى ويراست اول و جمعبندى نقطهنظرهاى دانشجويان، استادان دروس معارف، كارشناسان، برخى از شخصيتهاى علمى و دانشگاهى و همچنين با توجه به نتايج جلسه نقد كتاب كه با حضور استادان معارف اسلامى، متخصصين مربوط و مؤلف كتاب برگزار شد، به جامعه دانشگاهى و كليه علاقهمندان ارائه مىگردد. مؤلف محترم در اين ويراست ضمن اضافه نمودن مقدمهاى نسبتاً مفصل براى آشنايى هر چه بيشتر اساتيد با نحوه تدريس اين كتاب، سعى نموده تا كاستىهاى ويراست اول را جبران نمايد.
گروه اخلاق معاونت پژوهشى دانشگاه معارف اسلامى، ضمن تقدير از تلاش محققانه نويسنده محترم، از همه عزيزانى كه در مراحل مختلف آمادهسازى و چاپ اين اثر ما را يارى رساندهاند، سپاسگزارى نموده، اميدوار است كه با پيشنهادها و انتقادهاى جامعه علمى، استادان محترم معارف اسلامى و دانشجويان عزيز، پژوهشهاى جديدتر و كاملترى در اين حوزه ارائه نمايد.
معاونت پژوهشى دانشگاه معارف اسلامى
گروه اخلاق اسلامى
قدردانى و سپاس
خداى بزرگ را بسيار سپاسگزارم كه توفيق ويژهاش را نصيب اين بنده ساخت تا بهرغم بضاعت ناچيز، درسنامه آيين زندگى (اخلاق كاربردى) را به يكى از بهترين و عزيزترين اقشار اين جامعه، يعنى دانشجويان، تقديم كنم. اميدوارم لطف حق بيش از پيش شامل اين قلم شده و با عنايت خاص خود، ضعفها و كمبودهاى معنوى و عملى نويسنده را در تأثيرگذارى نوشتهاش دخالت ندهد.
همچنين بر خودم لازم مىدانم از همه عزيزانى كه در به انجام رسيدن اين اثر مرا يارى رساندند صميمانه سپاسگزارى كرده، از خداى كريم پاداشى درخور كرم خويش براى آنان مسئلت نمايم.
بهويژه از رييس محترم مركز برنامهريزى و تدوين متون درسى، جناب حجتالاسلام و المسلمين دكتر ابراهيم كلانترى، كه نه تنها با تشويقها و پيگيرىهاى متواضعانه و دلسوزانه خود اين بنده را بر انجام اين كار مصممتر كردند، بلكه پس از پايان كار نيز با مطالعه دقيق اين درسنامه، نكات دقيقى را يادآور شدند و اين قلم را مرهون هدايتهاى علمى خود ساختند. همچنين از دوست عزيز و بزرگوارم، جناب حجتالاسلام على پاكپور، مدير گروه اخلاق اسلامى مركز كه از هيچ كوششى در تحقق اين كار دريغ نكردند، صميمانه سپاسگزارم. به يقين اگر مساعدتها و پيگيرىهاى مداوم اين بزرگوار نبود، اين اثر هرگز نمىتوانست در اين قالب عرضه گردد. توفيق روزافزون اين عزيز را از خداى سبحان مسئلت دارم. از استادان و محققان بزرگوارى چون استاد محمود فتحعلى،
دكتر سيدحسن اسلامى و حجتالاسلام محمدتقى اسلامى نيز كه با مطالعه اين اثر و تذكر نكاتى بسيار سودمند بر غناى آن افزودند تشكر خالصانه دارم. همچنين از برادر عزيزم، جناب آقاى محمد شريفى، كه زحمت ويراستارى اين مجموعه را بر عهده داشتند، صميمانه تشكر مىكنم.
بهرغم اين همه، به صراحت مىگويم كه اين اثر اولًا، به دليل بضاعت علمى و اخلاقى اندك نويسنده آن و ثانياً، به دليل گستردگى موضوعات آن و ثالثاً، به دليل ابتكارى بودن آن، كمبودها و ضعفهاى فراوانى دارد كه با يارى خداوند و با راهنمايىها و هدايتهاى استادان و دانشجويان عزيز در نوبتهاى بعدى برطرف خواهد شد.
احمدحسين شريفى
قم- تابستان 1385
سخنى با استادان و دانشجويان عزيز
1. كتاب اخلاق كاربردى در نخستين ويراست خود كه در سال گذشته 1384 به چاپ رسيد، توانست جايگاهى مناسب در ميان استادان بزرگوار و دانشجويان عزيز پيدا كند؛ به گونهاى كه در يك سال گذشته، بارها تجديد چاپ شد. در عين حال، خالى از اشكال نبود. استادان و دانشجويان عزيز نيز صاحب اين قلم را مورد لطف قرار داده و ديدگاههاى اصلاحى و انتقادى خود را به صورت كتبى و شفاهى به اين بنده هديه دادند. من نيز كوشيدم تا در ويراست دوم كتاب كه هم اكنون پيش روى شماست، در اندازه توان خويش به جبران كمبودهاى آن بپردازم. در ويراست دوم، بسيارى از اغلاط تايپى برطرف شد؛ برخى از فعاليتهاى تكميلى و جنبى كمفايده و نامناسب حذف شد و فعاليتها و كادرهاى دقيقتر و عميقترى جايگزين آنها گرديد؛ تغييراتى جدى در طراحى پرسشهاى پايانى انجام گرفت؛ برخى مطالب تكرارى و غيرضرور حذف و پارهاى مطالب ضرورى افزوده شد و بسيارى از اشعارى كه در ويراست نخست، منبع آنها ذكر نشده بود، اصلاح شد. مناسب است در همينجا از همه عزيزانى كه بهصورت مكتوب و يا با شركت در جلسات نقد، ديدگاههاى اصلاحى و انتقادى خود را مطرح كردند صميمانه سپاسگزارى كنم. همچنين از برادر عزيز جناب آقاى رضا مصطفوى كه زحمت ويراستارى ويراست دوم اين اثر را پذيرفتند تشكر مىكنم.
2. فصلهاى اين كتاب به گونهاى طراحى شدهاند كه از نظر محتوايى به يكديگر وابسته نيستند.
به همين دليل تقديم و تأخير آنها هيچ مشكلى را ايجاد نمىكند. از اين جهت دست استادان عزيز
كاملًا باز است كه به هر گونهاى كه تشخيص مىدهند مباحث را مطرح كنند. براى نمونه، ممكن است در فضاى انتخابات و مسائل حاد سياسى، تشخيص استاد اين باشد كه در جلسات نخستين به بحث اخلاق سياست بپردازد و يا در شرايط ديگرى تشخيص اين باشد كه نخست اخلاق نقد و مناظره و امثال آن را مطرح سازد. از اين جهت، كتاب كاملًا انعطافپذير است.
3. اين كتاب بر اساس شيوههاى نوين تدوين كتب درسى نگارش يافته است. به اين صورت كه در ابتداى هر فصل، اهداف كلى آن فصل بيان شده و در پايان هر فصل، اولًا پرسشهايى متناسب با مطالب مطرح شده استخراج گرديده است؛ ثانياً، براى مطالعه بيشتر، متناسب با موضوع خوانده شده، و براى تعميق دامنه مطالعات و آشنايى با نگاههاى ديگر، منابعى ذكر شده است؛ ثالثاً، مطالب يا موضوعاتى براى پژوهش بيشتر معرفى شده است. استادان عزيز مىتوانند به عنوان تحقيقات كلاسى، از دانشجويان بخواهند كه در آن موضوعات به تحقيق و مطالعه پرداخته و حاصل تحقيقات خود را در كلاس براى ديگران ارائه دهند. اين كار، نقش مهمى در كاربردى و تحقيقى كردن موضوع دارد. مهمتر از موارد مطرح شده اينكه در ضمن مباحث، مطالبى را در داخل كادر مطرح كردهايم كه اين كادرها از تنوع بسيارى برخوردارند. برخى از آنها توضيحىاند؛ به اين معنا كه مطلبى در داخل متن آمده است اما به جهاتى احساس كردهايم كه نياز به توضيح بيشتر دارد و چون ذكر آن توضيحات در متن، ممكن بود در سير منطقى مباحث خلل ايجاد كند و يا موجب خستگى برخى افراد گردد، آنها را در داخل كادر ذكر كرديم. اين دسته از كادرها، نياز به تدريس ندارد و براى مطالعه دانشجويان است.
برخى ديگر از كادرها به صورت بررسى مصداقى و تطبيقى هستند؛ به اين صورت كه نخست معيار كلى در متن ارائه شده و سپس در داخل كادر، موردى خاص را ذكر كرده و گفتهايم كه معيارى را كه خواندهايد، در آن مورد خاص تطبيق كرده و وظيفه اخلاقى خود را تشخيص دهيد. تدريس اين كادرها و تعمق در باره آنها را به همه استادان عزيز توصيه مىكنم. دسته سومى از كادرها طراحى شدهاند كه با عنوان بررسى مقايسهاى آمدهاند. در اينگونه كادرها، پس از طرح ديدگاه اخلاقى اسلام در حوزه خاصى، به طرح ديدگاهها و نظريات مكاتب ديگر پرداختهايم. در بعضى موارد نقد اجمالى آن را ذكر كرده و در مواردى نيز نقد آن را به استادان و دانشجويان عزيز واگذاردهايم. از نظر نويسنده، اين دسته از كادرها، از اهميت بسيارى برخوردارند. پيشنهاد مىشود استادان عزيز در تدريس اين كتاب، توجه ويژهاى به آنها مبذول دارند. اين دسته از فعاليتها، نه تنها دانشجويان را با مطالعه انتقادى