و روحاني و وارستگي کامل از بت هاي دروني ميباشد که رسيدن به اين مقامات عاليه، مقدمۀ ورود به معدن عظمت الهي است.
و لذا بايد تمامي حجاب هاي ظلماني به حجاب هاي نوراني تبديل گردد، تا لياقت ورود به اين بهشت الهي نصيب سالک الي الله شود.
اما کسي که هنوز نتوانسته است،اين زنجيرهاي وابستگي دروني و اين حجاب هاي تاريک نفساني را کنار بزند و توجه اش را از عالم طبيعت به عالم روحانيت منعطف گرداند و حتي هيچگاه توان خود را در جهت تهذيب نفس بکار نينداخته است؛ در اسفل السافلين که آخرين درجۀ حجب ظلمانيست قرار ميگيرد"ثُمَّ رَدَدْناهُ اَسْفَلَ السّافِلينَ".[1]
درصورتي که خداي تبارک و تعالي انسان را در عالي ترين مقام آفريده است "لَقدْ خَلَقْنَا الْاِنْسانَ في اَحْسَنِ تَقْويمٍ".[2]
رمضان دعوتي است معنوي و تو مهمان عرش خدائي. مگر نه اينکه مهمان بايد به دلخواه صاحب خانه رفتار کند؟
مگر نه اينکه هر چه را ميزبان آورد، بايد تناول کرد و هر جا که او گفت، آرميد؟!...
تو اينک، درکجاي جهاني؟ و جايگاه تو در پهنۀ خلقت کجاست؟
[1]. سوره تين/5.
[2]. همان/4.
براي چه آمدهاي؟
از کجا آمدهاي و به کجا خواهي رفت؟
تا کجا ميتواني پرواز کني و با کدام بال و پر، سوي کدام مقصود و در کدام جهت؟...
آيا خود را شناختهاي، تا بداني که براي چه کاري؟
آيا استعدادهايت را بازشناسي کردهاي، که بداني تا کجا ميتواني پيش بروي؟
و... اساساً مال اين جهاني يا متعلق به آن جهان؟
براي بقائي يا فنا؟ براي عروج يا سقوط؟ براي صعود يا براي هبوط؟!...
از تو حرکت و همت، از خدا برکت و توفيق.
و در اين مسير،سپري بايد برداشت از روزه؛و سلاحي بايد برگرفت از دعا ؛و راهي در پيش گرفت با جهاد و براي درستي عمل و رستن از بردگي و نجات از هلاکت، کليد رهگشا و درگشائي بايد داشت از تقوا، تا وقتي راه هموار شد، به قرب حق رسيد.
تا وقتي مانع بر طرف گشت، بهتر و بيشتر، پيش رفت. به قول حافظ:
جمال يار، ندارد نقاب و پرده، ولي
غبار ره بنشان ، تا نظر تواني کرد
تو کز سراي طبيعت نميروي بيرون
کجابهکويحقيقت،گذرتوانيکرد؟
وخداوند اين ضيافت آسماني و اين خوان رحمتِ «ماه رمضان» را براي همين گسترده است.
و اينک به پارهاي از سخنان پيامبر گرامي اسلامصلياللهعلیهوآلهو ائمه طاهرينعلیهمالسلامپيرامون رمضان و روزه اشاره کنيم:
الف) فضائل و برکات ماه رمضان
حديث اول:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: اسلام بر پنج چيز استوار شده؛
1ـ شهادت به اينکه خدائي جز خداي يگانه نيست و محمدصلياللهعلیهوآلهپيغمبر خداست.
2ـ بپا داشتن نماز.
3ـ اداي زکات.
4ـ زيارت خانه خدا.
5ـ روزه رمضان.[1]
حديث دوم:رسول اکرمصلياللهعلیهوآلهفرمود: همانا ماه رمضان،ماه مبارکي است که خداوند واجب فرموده است که در اين ماه،روزه بگيريد؛پس در اين ماه، تمام درهاي بهشت گشوده و
[1]. نهجالفصاحه، ح 1095.
تمام شياطين در بند و زنجير کشيده شده و در اين ماه، شب قدري است که از هزار ماه بهتر است، پس هر کس از (فيضهاي) آن بيبهره بماند، به راستي که بيبهره و محروم مانده است و اين سخن را حضرت سه بار تکرار فرمود.[1]
حديث سوم:امام صادقعليهالسلامفرمودند که پيامبر گرامي اسلامصلياللهعلیهوآلهفرمود:خداوند از ميان روزها، روز جمعه را و از ميان ماه ها ماه رمضان را و از ميان شب ها، شب قدر را و از ميان انبياء ،مرا انتخاب فرموده و علي را از بنده انتخاب کرد و بر همۀ اوصياء برتري داد.[2]
حديث چهارم:امام صادقعليهالسلامفرمود: اولين چيزي که در روز قيامت سؤال ميشود،از نمازها،روزهها و حج واجب و از ولايت ما اهلبيت است.[3]
حديث پنجم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: پنج چيز به امت من در ماه رمضان عطا شده است که به امت هيچ پيغمبري پيش از من عطا نشده است؛
1- چون شب اول ماه رمضان شود،خداي عزّوجلّ به آنان نظر کند و هر کس مورد توجه خداي شد، هرگز او را عذاب نخواهد فرمود.
2- آنکه بوي دهانشان به هنگام عصر،نزد خداي عزوجل از مشک خوش بوتر باشد.
[1]. بحارالانوار ، ج 93 ،ص 366 ؛ ارکان اسلام ، ص 34 ؛ امالي شيخ مفيد، مجلس 36.
[2]. وسائل الشيعه، ج5 ،ص 67.
[3]. امالي صدوق، ص 154.
3- آنکه فرشتگان شبانه روز براي آنان طلب آمرزش کنند.
4- آنکه خداي عزوجل بهشت را مأمور فرمايد که براي بندگانم آمرزش بطلب؛ و خود را براي آنان بياراي. تا خستگي و آزار دنيا از جانشان بدر آيد و به بهشت و پذيرائي من در آيند.
5- آنکه چون شب آخر فرا رسد، همگي آنان آمرزيده شوند؛ مردي عرض کرد: يا رسول الله در شب قدر آمرزيده شوند؟ فرمود: کارگران را نميبيني که چون از کار فارغ شوند، مزد خويش دريافت کنند.[1]
حديث ششم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: هيچ مؤمني نيست که ماه رمضان را فقط بحساب خدا روزه بگيرد، مگر آنکه خداوند تبارک و تعالي، هفت صفت را براي او ثابت و لازم فرمايد:
1- آنکه هرچه حرام در پيکرش باشد،گداخته شود.
2- برحمت خداي عزوجل نزديک ميشود.
3- کفارۀ گناه پدرش آدم را پرداخت نموده است.
4- خداوند لحظات جان کندن را بر وي آسان گرداند.
5- از گرسنگي و تشنگي روز قيامت در امان خواهد بود.
6- خداي عزوجل از خوراکي هاي لذيذ بهشتي او را نصيب دهد.
7- خداي عزوجل بيزاري از آتش دوزخ به او عطا فرمايد:عليعليهالسلامفرمود: اي محمدصلياللهعلیهوآلهراست فرمودي.[2]
[1]. خصال صدوق، ج1 ،ص 353.
[2]. همان، ج2، ص 386.
حديث هفتم:امام باقرعليهالسلامفرمود: خداوند ملائکهاي دارد که موکل به روزهداران هستند و براي آنان در هر روز ماه رمضان تا آخر ماه رمضان طلب آمرزش ميکنند و هر شب، وقت افطار روزهداران را ندا ميکنند که اي بندگان خدا بشارت باد شما را که گرسنگي کمي تحمل کرديد و سيري بسيار در پيش داريد و چون شب آخر ماه رمضان فرا رسد، روزهداران را ندا ميکنند که اي بندگان بشارت باد شما را که خداوند گناهان شما را آمرزيد و توبه شما را قبول کرد؛ ببينيد در آينده چگونه عمل خواهيد کرد.[1]
حديث هشتم:رسول گرامي اسلامصلياللهعلیهوآلهفرمود: بدانيد ماه رمضان، ماه بزرگي است:
1. خداوند حسنات و نيکيها را در اين ماه مضاعف ميکند (چند برابر).
2. گناهان و بدي ها را محو ميفرمايد.
3. درجات روزهداران را بالا ميبرد.
4. هر کس در اين ماه رمضان صدقهاي دهد،خداونداو را ميآمرزد.
5. هرکس به مملوکان و کارگران خود احسان کند، پروردگارش او را ميآمرزد.
6. هر کس خوشرفتاري و خوشاخلاقي کند، خداوند او را ميآمرزد.
7. هر کس خشم خود را فرو برد، خداوند او را ميآمرزد.
8. هرکس صله رحم کند، خدا او را ميآمرزد.
[1]. وسائل الشيعه، ج7 ، ص 176 ؛ تفسير کوثر، ص 455.
سپس رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: اين ماه شما مانند ماه هاي ديگر نيست، زيرا چون به شما رو آورد، با برکت و رحمت رو کند و چون بر شما پشت کند و برود، با آمرزش گناهان ميرود ... بدبخت واقعي کسي است که اين ماه تمام بگذرد از او، و گناهانش آمرزيده نشود و موقعي که نيکوکاران به دريافت پاداش پروردگار کريم موفق شوند، او زيانکار و متأسف باشد.[1]
حديث نهم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: اگر بنده «خدا» ميدانست که در ماه رمضان چيست (چه برکتي وجود دارد) دوست ميداشت که تمام سال، رمضان باشد.[2]
حديث دهم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: رمضان ماهي است که ابتدايش رحمت است و ميانهاش مغفرت و پايانش آزادي از آتش جهنم.[3]
حديث يازدهم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: ماه رمضان، ماهي است که خدا روزه آن را بر شما واجب کرده، پس هرکس از روي ايمان و براي طلب اجر و ثواب، اين ماه را روزه بگيرد مانند روزي که از مادر متولد شده است، از گناهان بيرون ميرود.[4]
ب) ثواب و برکات روزهداري
[1]. امالي صدوق، مجلس 13، ح2.
[2]. بحارالانوار ،ج93، ص 346 ؛ اختصاص شيخ مفيد، ص 38.
[3]. بحارالانوار ، ج93 ،ص 342.
[4]. توشه رمضان، ص 47.
حديث اول:امام صادق A فرمود: روزهداران را دو شادي است يکي موقع افطار و ديگري بهنگام ملاقات خداي عزوجل.[1]
حديث دوم:ابن حمزه گويد: از امام صادقعليهالسلامپرسيدم که روش رسول خداصلياللهعلیهوآلهدر روزه چه بود؟
فرمود: هر ماهي سه روز (پنجشنبۀ دهه اول و چهارشنبه دهۀ دوم و پنجشنبه دهه آخر)؛و روزه،اين سه روز،معادل روزۀ تمام سال است،چون خداي عزّوجلّ ميفرمايد: هرکس کار نيک انجام دهد،ده برابرپاداش دارد و هرکس بواسطۀ ناتواني نتواند اين روزها را روزه بگيرد، اگر يک درهم صدقه بدهد،اجرش بيشتر از يک روزه است.[2]
حديث سوم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: خداوند گويد روزه براي من است و من پاداش آن را ميدهم؛ روزهدار، دو خوشحالي دارد، وقتي افطار کند خوشحال ميشود و همين که خدا را ديدار کند و او را پاداش دهد، باز خوشحال ميشود.[3]
حديث چهارم:رسول خداn فرمود: شش صفت نيک است: 1- پيکار با دشمنان خدا بوسيله شمشير،
2- روزه در روز تابستان،
3- نيک صبري به هنگام مصيبت،
4- ترک مجادله،
5- انفاق در نهان،
6- دوستي
[1]. خصال صدوق، ج ،1 ص 51.
[2]. همان ، ص 179.
[3]. نهجالفصاحه، ح 772 .