تو کز سراي طبيعت نميروي بيرون
کجابهکويحقيقت،گذرتوانيکرد؟
وخداوند اين ضيافت آسماني و اين خوان رحمتِ «ماه رمضان» را براي همين گسترده است.
و اينک به پارهاي از سخنان پيامبر گرامي اسلامصلياللهعلیهوآلهو ائمه طاهرينعلیهمالسلامپيرامون رمضان و روزه اشاره کنيم:
الف) فضائل و برکات ماه رمضان
حديث اول:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: اسلام بر پنج چيز استوار شده؛
1ـ شهادت به اينکه خدائي جز خداي يگانه نيست و محمدصلياللهعلیهوآلهپيغمبر خداست.
2ـ بپا داشتن نماز.
3ـ اداي زکات.
4ـ زيارت خانه خدا.
5ـ روزه رمضان.[1]
حديث دوم:رسول اکرمصلياللهعلیهوآلهفرمود: همانا ماه رمضان،ماه مبارکي است که خداوند واجب فرموده است که در اين ماه،روزه بگيريد؛پس در اين ماه، تمام درهاي بهشت گشوده و
[1]. نهجالفصاحه، ح 1095.
تمام شياطين در بند و زنجير کشيده شده و در اين ماه، شب قدري است که از هزار ماه بهتر است، پس هر کس از (فيضهاي) آن بيبهره بماند، به راستي که بيبهره و محروم مانده است و اين سخن را حضرت سه بار تکرار فرمود.[1]
حديث سوم:امام صادقعليهالسلامفرمودند که پيامبر گرامي اسلامصلياللهعلیهوآلهفرمود:خداوند از ميان روزها، روز جمعه را و از ميان ماه ها ماه رمضان را و از ميان شب ها، شب قدر را و از ميان انبياء ،مرا انتخاب فرموده و علي را از بنده انتخاب کرد و بر همۀ اوصياء برتري داد.[2]
حديث چهارم:امام صادقعليهالسلامفرمود: اولين چيزي که در روز قيامت سؤال ميشود،از نمازها،روزهها و حج واجب و از ولايت ما اهلبيت است.[3]
حديث پنجم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: پنج چيز به امت من در ماه رمضان عطا شده است که به امت هيچ پيغمبري پيش از من عطا نشده است؛
1- چون شب اول ماه رمضان شود،خداي عزّوجلّ به آنان نظر کند و هر کس مورد توجه خداي شد، هرگز او را عذاب نخواهد فرمود.
2- آنکه بوي دهانشان به هنگام عصر،نزد خداي عزوجل از مشک خوش بوتر باشد.
[1]. بحارالانوار ، ج 93 ،ص 366 ؛ ارکان اسلام ، ص 34 ؛ امالي شيخ مفيد، مجلس 36.
[2]. وسائل الشيعه، ج5 ،ص 67.
[3]. امالي صدوق، ص 154.
3- آنکه فرشتگان شبانه روز براي آنان طلب آمرزش کنند.
4- آنکه خداي عزوجل بهشت را مأمور فرمايد که براي بندگانم آمرزش بطلب؛ و خود را براي آنان بياراي. تا خستگي و آزار دنيا از جانشان بدر آيد و به بهشت و پذيرائي من در آيند.
5- آنکه چون شب آخر فرا رسد، همگي آنان آمرزيده شوند؛ مردي عرض کرد: يا رسول الله در شب قدر آمرزيده شوند؟ فرمود: کارگران را نميبيني که چون از کار فارغ شوند، مزد خويش دريافت کنند.[1]
حديث ششم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: هيچ مؤمني نيست که ماه رمضان را فقط بحساب خدا روزه بگيرد، مگر آنکه خداوند تبارک و تعالي، هفت صفت را براي او ثابت و لازم فرمايد:
1- آنکه هرچه حرام در پيکرش باشد،گداخته شود.
2- برحمت خداي عزوجل نزديک ميشود.
3- کفارۀ گناه پدرش آدم را پرداخت نموده است.
4- خداوند لحظات جان کندن را بر وي آسان گرداند.
5- از گرسنگي و تشنگي روز قيامت در امان خواهد بود.
6- خداي عزوجل از خوراکي هاي لذيذ بهشتي او را نصيب دهد.
7- خداي عزوجل بيزاري از آتش دوزخ به او عطا فرمايد:عليعليهالسلامفرمود: اي محمدصلياللهعلیهوآلهراست فرمودي.[2]
[1]. خصال صدوق، ج1 ،ص 353.
[2]. همان، ج2، ص 386.
حديث هفتم:امام باقرعليهالسلامفرمود: خداوند ملائکهاي دارد که موکل به روزهداران هستند و براي آنان در هر روز ماه رمضان تا آخر ماه رمضان طلب آمرزش ميکنند و هر شب، وقت افطار روزهداران را ندا ميکنند که اي بندگان خدا بشارت باد شما را که گرسنگي کمي تحمل کرديد و سيري بسيار در پيش داريد و چون شب آخر ماه رمضان فرا رسد، روزهداران را ندا ميکنند که اي بندگان بشارت باد شما را که خداوند گناهان شما را آمرزيد و توبه شما را قبول کرد؛ ببينيد در آينده چگونه عمل خواهيد کرد.[1]
حديث هشتم:رسول گرامي اسلامصلياللهعلیهوآلهفرمود: بدانيد ماه رمضان، ماه بزرگي است:
1. خداوند حسنات و نيکيها را در اين ماه مضاعف ميکند (چند برابر).
2. گناهان و بدي ها را محو ميفرمايد.
3. درجات روزهداران را بالا ميبرد.
4. هر کس در اين ماه رمضان صدقهاي دهد،خداونداو را ميآمرزد.
5. هرکس به مملوکان و کارگران خود احسان کند، پروردگارش او را ميآمرزد.
6. هر کس خوشرفتاري و خوشاخلاقي کند، خداوند او را ميآمرزد.
7. هر کس خشم خود را فرو برد، خداوند او را ميآمرزد.
8. هرکس صله رحم کند، خدا او را ميآمرزد.
[1]. وسائل الشيعه، ج7 ، ص 176 ؛ تفسير کوثر، ص 455.
سپس رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: اين ماه شما مانند ماه هاي ديگر نيست، زيرا چون به شما رو آورد، با برکت و رحمت رو کند و چون بر شما پشت کند و برود، با آمرزش گناهان ميرود ... بدبخت واقعي کسي است که اين ماه تمام بگذرد از او، و گناهانش آمرزيده نشود و موقعي که نيکوکاران به دريافت پاداش پروردگار کريم موفق شوند، او زيانکار و متأسف باشد.[1]
حديث نهم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: اگر بنده «خدا» ميدانست که در ماه رمضان چيست (چه برکتي وجود دارد) دوست ميداشت که تمام سال، رمضان باشد.[2]
حديث دهم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: رمضان ماهي است که ابتدايش رحمت است و ميانهاش مغفرت و پايانش آزادي از آتش جهنم.[3]
حديث يازدهم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: ماه رمضان، ماهي است که خدا روزه آن را بر شما واجب کرده، پس هرکس از روي ايمان و براي طلب اجر و ثواب، اين ماه را روزه بگيرد مانند روزي که از مادر متولد شده است، از گناهان بيرون ميرود.[4]
ب) ثواب و برکات روزهداري
[1]. امالي صدوق، مجلس 13، ح2.
[2]. بحارالانوار ،ج93، ص 346 ؛ اختصاص شيخ مفيد، ص 38.
[3]. بحارالانوار ، ج93 ،ص 342.
[4]. توشه رمضان، ص 47.
حديث اول:امام صادق A فرمود: روزهداران را دو شادي است يکي موقع افطار و ديگري بهنگام ملاقات خداي عزوجل.[1]
حديث دوم:ابن حمزه گويد: از امام صادقعليهالسلامپرسيدم که روش رسول خداصلياللهعلیهوآلهدر روزه چه بود؟
فرمود: هر ماهي سه روز (پنجشنبۀ دهه اول و چهارشنبه دهۀ دوم و پنجشنبه دهه آخر)؛و روزه،اين سه روز،معادل روزۀ تمام سال است،چون خداي عزّوجلّ ميفرمايد: هرکس کار نيک انجام دهد،ده برابرپاداش دارد و هرکس بواسطۀ ناتواني نتواند اين روزها را روزه بگيرد، اگر يک درهم صدقه بدهد،اجرش بيشتر از يک روزه است.[2]
حديث سوم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: خداوند گويد روزه براي من است و من پاداش آن را ميدهم؛ روزهدار، دو خوشحالي دارد، وقتي افطار کند خوشحال ميشود و همين که خدا را ديدار کند و او را پاداش دهد، باز خوشحال ميشود.[3]
حديث چهارم:رسول خداn فرمود: شش صفت نيک است: 1- پيکار با دشمنان خدا بوسيله شمشير،
2- روزه در روز تابستان،
3- نيک صبري به هنگام مصيبت،
4- ترک مجادله،
5- انفاق در نهان،
6- دوستي
[1]. خصال صدوق، ج ،1 ص 51.
[2]. همان ، ص 179.
[3]. نهجالفصاحه، ح 772 .
در راه خدا.[1]
حديث پنجم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: خداوند مأمور کرده است، فرشتگاني که براي روزهداران دعا کنند.[2]
حديث ششم:امام صادقعليهالسلامفرمود: روز اول ماه رجب بود که نوحعليهالسلامسوار بر کشتي شد و دستور داد تا هرکس به همراه اوست آن روز را، روزه بدارد.
و فرمود: هر کس آن روز را روزه بدارد، آتش دوزخ بفاصله ده سال راهپيمائي از او دور ميشود و هر کس هفت روزش را روزه بدارد، درهاي هفتگانۀ آتش بر او بسته ميشود و هرکس هشت روز، روزه بدارد، درهاي هشتگانه بهشت بر روي او باز ميشود و هرکس يازده روز، روزه بدارد هرچه سؤال کند به او عطا ميشود. و هرکس زيادتر روزه بدارد، خداي عزّوجلّ نيز زيادتر عطا ميفرمايد.[3]
حديث هفتم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود:روزه داريد تا تندرست شويد.[4]
حديث هشتم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: دعاي روزهدار، رد
[1]. همان، ح 1735.
[2]. بحارالانوار، ج 93 ،ص 253 ؛ ارکان اسلام ،ص 34.
[3]. خطال صدوق، ج2 ،ص 597.
[4]. نهجالفصاحه، ح 1854 ؛ بحارالانوار ، ج 93 ،ص 255.
نميشود.[1]
حديث نهم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: روزهدار از آن هنگام که صبح ميکند تا به شب در رود، مادام که غيبت نکند در عبادت است و همين که غيبت کرد، روزه او پاره ميشود.[2]
حديث دهم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: خواب روزهدار عبادت است و سکوت وي تسبيح است و عملش مضاعف است و دعايش مستجاب است و گناهانش آمرزيده.[3]
حديث يازدهم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: روزه سپري است در مقابل آفات و گرفتاريهاي دنيا ؛و حجاب و مانعي است در برابر عذاب آخرت.[4]
حديث دوازدهم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: روزهداري يک نيمه صبوري است، هر چيزي زکاتي دارد و زکات تن، روزه داشتن است.[5]
حديث سيزدهم:رسول خداصلياللهعلیهوآلهفرمود: روزه ،روي شيطان را سياه ميکند.[6]
[1]. همان، ح 1856.
[2]. همان، ح 1855.
[3]. همان ،ح 3139- وسائل، ج 7، ص 292.
[4]. ارکان اسلام، ص 35.
[5]. نهجالفصاحه ، ح 1888 و 2257 ؛ کافي، ج4 ،ص 62.
[6]. ارکان اسلام، ص 34.