کتاب آثار و برکات روزه‌داری در دنیا، قبر و قیامت

موحّد بايد در همه لحظات زندگي و در همۀ موقعيت ها خدا را بخواند و سلاح دعا را همراه داشته باشد که:

«اَلدُّعاءُ سِلاحُ الْمُؤمِن»؛

اما بهترين ماه‌ها براي دعا کردن، ماه رمضان است و بهترين حالت براي خواندن خدا و از او ياري خواستن حالت روزه است.

رمضان، ماه دعا است، پيشوايان گرامي فرموده‌اند، مؤمنان در اين ماه و بويژه در شبهاي مبارک قدر در دعا و نيايش مبالغه کنند و با توجه به اثرات سازندۀ دعا و نيايش، روزه‌داران مي‌توانند در پيوند معنوي خويش، با خداي متعال تحولي بوجود آورند و بيش از پيش به ذات متعال هستي بخش او نزديک شوند و کسب فيض کنند.

و از روايات و سخنان معصومينعلیهم‌السلامهم چنين بر مي‌آيد که دعا، حتّي مقدّرات حتمي را رد مي‌کند و آنچه که بايد بشود جلوي او را مي‌گيرد.

عمر بن يزيد که از روات احاديث است، گفت از ابوالحسن امام کاظم A شنيدم که مي‌فرمود:

«اِنَّ الدُّعاءَ يَرُدُّ ما قَدْ قُدِّرَ وَ ما لَمْ يُقُدَّرْ، قُلْتُ وَ ما قَدْ قُدِّرَ عَرَفْتُهُ فَمالَمْ يُقَدَّرْ؟ قالَ: حَتّيٰ لا يَکُونَ»؛[1]همانا دعا بر مي‌گرداند، آنچه را مقدّر شده و آنچه را کهمقدّر نشده، عرض کردم: مقدّر شده را دانستم، مقدّر نشده کدام است؟ فرمود: تا اينکه تقديري درباره آن نشود (يعني دعا جلوي تقدير را مي‌گيرد و براي خداوند بداء حاصل مي‌گردد).

دعاهايي که از ائمه معصومينعلیهم‌السلامدر موارد مختلف، بخصوص

[1]. کافي ، ج4 ، ص 215 ؛ اختصاص شيخ مفيد ، ص 219.

در روزها و شب هاي با عظمت ماه رمضان نقل شده، بيانگر يکي از بزرگترين نعمت هاي الهي و جلوه‌هاي جلال و جمال خداي بزرگ است که تنها در مکتب امامان بزرگوار ما يافت مي‌شود و بدون شک چنين روح عارفانه و دعاهاي با عظمتي را در هيچ يک از مکاتب و اديان نخواهيم يافت.

رمضان بهار دعا است، و لحظاتي که روزه‌دار به دعا مي‌پردازد از پر شکوه‌ترين لحظات زندگي اوست.

پيامبر اکرمصلي‌الله‌علیه‌و‌آلهدرباره دعا کردن در ماه رمضان چنين مي‌فرمايد:«اَيُهّاَ النَّاس... وَ ارفَعُوا اِليْهِ اَيْدِيَکُمْ بِالدُّعاء في اَوْقاتِ صَلواٰتِکُمْ فَاِنَّها اَفْضَلُ السّاعاتِ يَنْظُرُ اللهُ عَزَّوَجَلَّ فيها بِالرَّحْمَةِ اِليٰ عِبادِهِ...»؛[1]

هان اي مردم! در ماه رمضان و به هنگام نماز دست هايتان را به دعا بسوي پروردگار متعال بلند کنيد که چنين لحظاتي، با فضيلت‌ترين لحظات زندگي شماست که در آن هنگام خداوند، با ديدۀ محبت به بندگان نظر مي‌افکند.

و نيز در رواياتي ديگر مي‌فرمايد:«اَرْبَعَةٌ لا تُرَدُّ لَهُمْ دَعْوَةٌ وَ يُفتَحُ لَهُمْ اَبْوابُ السَّماء وَ يَصيرُ اِلَي الْعَرْشِ، دُعاءُ الْوٰالِدِ لِوَلَدِهِ وَ الْمَظْلُومِ عَليٰ مَنْ ظَلَمَهُ وَ الْمُعْتَمِرٍ حَتّيٰ يُرْجَعَ وَ الصائمِ حَتّيٰ يُفْطِر»؛[2]

دعاي چهار نفر مستجاب است و رد نمي‌شود و درهاي آسمان از براي ايشان گشوده شده، دعوت آنها تا به عرش اعلاء مي‌رسد يعني ديگر حاجبي و

[1]. خطبۀ شعبانيه.

[2]. روزه، درمان بيماري‌هاي روح و جسم ، ص 219 .

مانعي در استجابت نماند:1- دعاي پدر در حق فرزند2- نفرين مظلوم بر ظالم 3- دعاي کسي که حج عمره انجام مي‌دهد تا برگردد. 4- روزه‌دار تا وقت افطار.

همچنين امام عليعليه‌السلامدر اين زمينه مي‌فرمايد: بر شما باد در ماه رمضان به استغفار و دعاي زياد، اما دعاي شما دافع بلاي شماست و استغفار شما از بين برنده گناهان است.[1]

ب) توبه و استغفار

رمضان ؛ماه آمرزش و توبه و بازگشت به سوي خداست؛ آنانکه در زندگي خويش آلودگي‌هايي داشته‌اند، مي‌توانند با روزه، جان خود را شستشو دهند و در خلوت سحرها، با رو کردن به خداي متعال درون را صفا بخشند و از خداي خويش طلب آمرزش کنند و مي‌توانند با همين زمينه براي هميشه از کجي‌ها و گمراهي‌ها دست بردارند و به راه آيند.

پيشوايان معصوم D فرموده‌اند گناهان در اين ماه بخشوده مي‌شود؛ در اين مژدۀ بزرگي است براي آنانکه لغزش هايي داشته‌اند تا نوميد نباشند و از برکات اين ماه استغفار کنند و بسوي خدا بازگردند و روي دل به سوي او دارند و با او پيمان بندند که از گناهان دست بشويند و خود را اصلاح کنند و گذشته را جبران نمايند و بدون ترديد گناهکار

[1]. عرفان اسلامي، ج6 ، ص 229 .

پشيماني که در اين ماه مبارک براي خدا روزه بدارد و از گذشته خويش شرمسار باشد و از خدا آمرزش بخواهد، مورد مهر و عفو خداوند قرار خواهد گرفت و سعادتش تأمين مي‌شود.

از برکت هاي اين ماه، همين انقلاب روحي و تحول دروني روزه‌داران و همين توفيقات عملي است که انسان آلوده را پاک مي‌سازد و از عذاب الهي که محصول گناهان است نجات مي‌بخشد و روزه‌دار را از ظلمت ها به نور مي‌کشاند، به نور تقوي، به نور فضيلت هاي اخلاقي، به نور توبه و بازگشت به سوي خدا، به نور مهر و رحمت خداي متعال ...

آري استغفار، با معني و رمزدار است که مي‌تواند نفس بلا کشيدۀ آدمي را از بند برهاند و مولّد هر گونه خير و سعادتي براي او باشد و موجب قرب انسان به خداي تعالي گردد و او را معطّر و خوشبو وارد در محفل اولياءالله بنمايد.

پيامبر اکرم n مي‌فرمايد: «خود را با استغفار معطّر سازيد تا بوي تعفّن گناهان، شما را رسوا نسازد».

بله گناهان اشخاص، براي آنانکه اهل خرد و فهم و عرفانند مشخص مي‌شود. بوي زشت معاصي، عارفان را به زودي متوجه مي‌سازد و راه خلاصي از اين رسوائي، عبارت از استغفار و روي به خداي آوردن است.

که پيامبرصلي‌الله‌علیه‌و‌آلهدر اين زمينه مي‌فرمايد: «اَيُّها النّاس اِنَّ اَنْفُسَکُمْ مَرهُونَةٌ بِاَعْمالِکُمْ فَفُکُّوها بِاِستِغفارِکُم»؛[1]اي مردم، راستي که جان هاي شما در گرو عمل هاي

[1]. خطبه شعبانيه .

شماست، پس آن را با استغفار از رهن آزاد کنيد و از گرو بيرون بياوريد.

بنابراين، راه آزاد شدن نفس و فکّ رهن، استغفار است و روي اين جهت است که طبق بعضي از روايات، بعضي از شياطين مأمور ايجاد فراموشي در انسان و بازداشتن او از استغفار مي‌باشند. همچنين امام اميرالمؤمنين عليعليه‌السلاممسلمانان را به کثرت استغفار در ماه رمضان فرا خوانده و مي‌فرمايد:

«بر شما باد که در ماه رمضان، بسيار استغفار کنيد و دعا نمائيد، اما دعا، پس بوسيلۀ آن، دفع بلا از شما مي‌شود و امّا استغفار، پس گناهان شما با آن محو خواهد گرديد».[1]

بهرحال ماه رمضان، ماه استغفار است و در شب هاي قدر دو رکعت نماز، وارد شده بدين ترتيب که: بعد از حمد، هفت مرتبه توحيد خوانده مي‌شود و بعد از نماز، هفتاد مرتبه «استغفرالله و اتوب‌اليه»بايدگفت.

همچنين‌ازرسول‌خداnروايت‌شده‌که فرمودند:«ماه رمضان،ماه خداي عزوجل است...ماه توبه‌و برگشت بسوي‌خداست‌و ماه مغفرت و آمرزش،ماه آزادي از آتش و دستيابي به بهشت است...»[2].

ج) تلاوت قرآن

در اين ماه به قرائت قرآن بسيار سفارش شده و مرسوم مسلمين است که در ماه رمضان بيشتر از ماه هاي ديگر قرآن مي‌خوانند و اين خود وسيله‌اي است که جامعۀ اسلامي با قرآن و معارف آن آشنايي بيشتري

[1]. فضائل الاشهر الثلاثه ، ص 76 ؛ عرفان اسلامي ، ج6 ، ص 229.

[2]. بحار الانوار ، ج 93 ، ص 340 .

پيدا کنند و براي پيشرفت در صراط خدا و اسلام از کلام خداي متعال آموزش بگيرند.

قرآن، پيام خدا براي هدايت مردم، کلام خدا براي حيات مردم، درمان خدا براي دردهاي مردم و جلوه‌اي از نور خدا براي نجات مردم از ضلالت به سعادت است.

قرآن سفرۀ نعمت الهي است که همۀ نيازهاي دنيا و آخرت و ظاهر و باطن انسان، به بهترين صورت ممکن، براي سفره چيده شده است.

مرحوم امام خميني(ره)مي‌فرمايند: «قرآن يک سفره‌اي است که خدا پهن کرده است براي همه بشر، يک سفرۀ پهني است که هر کس به اندازۀ اشتهايش از آن مي‌تواند استفاده کند، اگر مريض نباشد که بي‌اشتها بشود. امراض قلبيه، انسان را بي‌اشتها مي‌کند. اگر مريض نباشد و اشتهاي قلبي اش باشد، از قرآن استفاده مي‌کند».

آري قرآن در همۀ ابعاد عبادي، سياسي، اقتصادي، اخلاقي و اجتماعي و...، بلکه براي لحظه لحظۀ زندگي و نيز ظريف‌ترين مسايل فکري و روحي بشر، طرح و برنامه دارد.

قرآن؛ کتاب رمضان و ره‌آورد ماه خداست، کتاب زندگي‌سازي که ارمغان اين ماه بزرگ براي بندگان صالح خدا به شمار مي‌رود. طائران بلندپرواز رمضان، در خلال اين ماه شريف، با قرائت قرآن نغمه‌خواني مي‌کنند و عاشقان خدا با تلاوت آيات روحبخش قرآني، سرود عشق را سر مي‌دهند، شبستان تنگ و تاريک زندگي بوسيله قرآن مجيد، نوراني و

نشاط انگيز مي‌شود.

بهترين ايّام براي درک قرآن: ماه خدا «رمضان» است و بهترين افراد براي فهم قرآن، روزه‌داران پاک دل هستند. ماه رمضان، ماه نزول قرآن است و قلب مؤمن روزه‌دار، جايگاه قرآن است.

اين که خداوند قرآن را در ماه رمضان بر پيامبرش فرو فرستاده، از طرفي عظمت ايّام اين ماه را بيان مي‌دارد و از طرف ديگر، اين حقيقت را مي‌گويد که قرآن کتاب هدايت است، اما تنها براي آنها که از وابستگي‌هاي غير خدايي بريده باشند و يکي از راه هاي مهم بريدن از وابستگي‌ها، روزه گرفتن است.

نجات از مفاسد و پليدي ها در رمضان نهفته است، بنگريم که خداوند چگونه در يک آيه قرآن، هم عظمت ماه رمضان را بيان مي‌دارد و هم نزول آن را و هم رسالت قرآن و هم جايگاه هدايت آن را :

«شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيَ أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ»؛[1]ماه رمضان آنچنان ماه با عظمتي است که خداوند قرآن را در آن نازل کرده تا مردم را هدايت کند، و جايگاه اين هدايت، چنانکه قرآن مي‌فرمايد:«هُديً لِلْمُتَّقين»[2]تنها متقيان هستند که اين هدايت را مي‌پذيرند و باز چنانکه از قرآن مي‌آموزيم راه رسيدن به تقوي، عبادت و روزه است.

اينک به پاره‌اي از کلام معصومينعلیهم‌السلامراجع به تلاوت قرآن

[1]. سوره بقره/ 185.

[2]. سوره بقره/2.

در اين ماه اشاره مي‌کنيم:

1- پيامبر n فرمود:اي مردم...پس ازخداوندبزرگ،که پروردگار شماست درخواست کنيد با نيّت‌هاي صادق و راست و با قلب هاي طاهر و پاک، که شما را براي روزۀ اين ماه و تلاوت کتاب خودش (قرآن کريم) موفق بدارد.

2- پيامبر n فرمود:«مَنْ تَلافيهِ آيةً مَنَ الْقُرآنِ کانَ لَهُ مِثْلُ اَجْرِ مَنْ خَتم الْقُرآنَ في غَيْرِهِ مِنَ الشُّهُوُرِ»؛[1]اگر کسي در اين ماه (رمضان) يک آيه از قرآن تلاوت نمايد، ثوابش مثل کسي است که در غير رمضان يک ختم قرآن نموده باشد.

3- پيامبر n«شَهْرُ رَمَضان،شَهْرُاللهِ عَزَّوَجَلَّ... اَلا فَاجْتَنِبُوا فِيْهِ کُلِّ حَرٰامٍ، وَ اَکْثَروُا فِيْهِ مِنْ تَلاوَةِ الْقُرْآنِ...»؛[2]ماه رمضان، ماه خداي عزوجلّ است... هان! در اين ماه، از هر حرامي دوري جوئيد و در اين ماه بسيار قرآن بخوانيد.

د)عبادت و بندگي

رمضان، ماه عبادت و بندگي و راز و نياز با معبود جهان است، در روايات اسلامي تأکيد شده که در اين ماه با توجه و خضوع بيشتر نمازها را بجا آورند، و از نمازهاي مستحبي در شب و روز غفلت نورزند و بدين ترتيب با يک تمرين يک ماهه همه مؤمنين به عبادت خالص تري موفق

[1]. خطبه شعبانيه.

[2]. بحارالانوار، ج 93 ،ص 340 .