کتاب احکام دفاع و امر به معروف و نهی از منکر

درس ششم

دفاع سياسى‌

منظور از «دفاع سياسى»، دفاع از اسلام و اجتماع مسلمانان در مقابل تهاجم سياسى دشمن است. در اين حالت مسلمانان موظفند به مقتضاى نوع تهاجم در مقام دفاع برآيند و استقلال خود را در عرصه‌هاى سياسى حفظ نمايند و از هرگونه وابستگى كه موجب استيلاى سياسى دشمن و مايه ذلّت و سرشكستگى مسلمانان مى‌شود، بپرهيزند؛ البته اين بدان معنا نيست كه با كشورهاى بيگانه قطع رابطه كنند، بلكه دستور قرآنى اين است كه بيگانگان بر مسلمانان مسلّط نشوند. در آيه‌اى مى‌خوانيم:

(وَ لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكافِرينَ عَلَى الْمُؤْمِنينَ سَبيلًا)[1]

خداوند هرگز كافران را بر مؤمنان تسلّطى نداده است.

بر اساس اين دستور قرآنى، مسلمانان بايد با اتّخاذ سياست‌هاى اصولى، در روابط خود با بيگانگان راه هرگونه نفوذ و سلطه‌جويى را بر آنان ببندند و پاسدار عزّت و شرف اسلامى خويش باشند.

احكام دفاع سياسى‌

1- اگر به واسطه توسعه نفوذ سياسى يا اقتصادى و تجارى از اجانب، ترس آن باشد

[1]نساء (4)، آِیة 141.

كه تسلط بر بلاد مسلمين پيدا كنند، دفاع- به هر شكل كه ممكن است- و قطع ايادى اجانب- چه عمّال داخلى باشند يا خارجى- بر مسلمانان واجب است.[1]

2- اگر در روابط سياسى بين دولت‌هاى اسلامى و دول اجانب، ترس آن باشد كه اجانب بر ممالك اسلامى تسلّط پيدا كنند، اگر چه تسلّط سياسى و اقتصادى باشد، بر مسلمانان لازم است كه با اين نحو روابط مخالفت كنند و دول اسلامى را به قطع اين‌گونه روابط الزام كنند.[2]

3- اگر عقد رابطه- چه سياسى و چه تجارى- بين يكى از دول اسلامى و اجانب، مخالف مصلحت اسلام و مسلمانان باشد، اين گونه روابط جايز نيست و اگر دولتى به آن اقدام نمود، بر ساير دول اسلامى واجب است آن را به هر شكل ممكن، به قطع رابطه الزام كنند.[3]

4- اگر بعضى رؤساى ممالك اسلامى يا بعضى وكلا ... موجب بسط نفوذ- سياسى، يا اقتصادى، يا نظامى- اجانب كه مخالف مصالح اسلام و مسلمانان است شوند، به واسطه اين خيانت، از مقامى كه دارند- هر مقامى باشد- منعزل‌اند ... و بر مسلمانان لازم است آن‌ها را به هر شكل ممكن، مجازات كنند.[4]

5- روابط تجارى و سياسى با بعض دول كه آلت دست دولت‌هاى بزرگ جائر هستند، از قبيل دولت اسرائيل، جايز نيست؛ و بر مسلمانان لازم است كه به هر شكل ممكن، با اين روابط مخالفت كنند و بازرگانانى كه با اسرائيل و عمّال اسرائيل روابط تجارى دارند، خائن به اسلام و مسلمانان و كمك كننده به نابودى احكام هستند و بر مسلمانان لازم است با اين خيانت‌كاران- چه دولت‌ها و چه تجّار- قطع رابطه كنند و آن‌ها را به توبه و ترك روابط با اين دولت‌ها ملزم كنند.[5]

6- اگر در روابط اقتصادى و غير آن بر قلمرو اسلام و كشور اسلامى ترس باشد كه بيگانگان بر آن تسلّط سياسى يا غير آن كه موجب استعمار آنان يا استعمار كشورشان‌

[1]توضِیح المسائل، مسألة 2829.

[2]توضِیح المسائل، مسألة 2830.

[3]همان، مسألة 2832.

[4]همان، مسألة 2833.

[5]همان، مسألة 2834.

- گر چه استعمار فرهنگى- مى‌شود، پيدا كنند، بر همه مسلمانان واجب است كه از چنين روابطى اجتناب كنند و اين‌گونه روابط، حرام مى‌باشد.[1]

در قانون اساسى جمهورى اسلامى نيز- كه برگرفته از قرآن و سنّت‌است- مى‌خوانيم:

هرگونه قرارداد كه موجب سلطه بيگانه بر منابع طبيعى و اقتصادى، فرهنگ، ارتش و ديگر شؤون كشور گردد، ممنوع است.[2]

كيفيت دفاع سياسى‌

با توجه به مسائل ياد شده، چگونگى دفاع سياسى به قرار زير است:

1- مخالفت با روابط سياسى مخالف مصالح اسلام و مسلمانان به هر شكل ممكن؛ از قبيل تظاهرات و راهپيمايى‌ها، تحصّن و دست از كار كشيدن و مانند آن.

2- الزام دولت‌ها به قطع روابط سياسى مخالف مصالح اسلام و مسلمانان به هر شكل ممكن.

3- ترك معاشرت و معامله با خيانت‌كار و روى گردانى از او به هر شكل ممكن.

4- عزل كردن افراد خيانت‌كارى كه موجب گسترش سلطه و نفوذ سياسى اجانب شده از هر مقام اجتماعى كه دارند.[3]

[1]تحرِیر الوسِیله، ج 1، ص 446، مسألة 5.

[2]قانون اساسِی جمهورِی اسلامِی، اصل 18.

[3]ر.ک: توضِیح المسائل، مسائل 2829 ـ 2830 و 2832 ـ 2834.

پرسش‌

1- منظور از دفاع سياسى چيست؟

2- قرآن پيرامون رابطه مسلمانان با بيگانگان چه دستورى مى‌دهد؟

3- اگر در روابط سياسى با بيگانگان، خوف نفوذ سياسى آنان بر ممالك اسلامى باشد، چه بايد كرد؟

4- عقد قراردادهاى سياسى و تجارى مخالف با مصالح اسلام و مسلمانان، چه حكمى دارد؟

5- كيفيت دفاع سياسى را بيان كنيد.

درس هفتم

دفاع فرهنگى‌

در ميان انواع هجوم غير نظامى دشمنان، تهاجم فرهنگى از همه آن‌ها خطرناك‌تر است؛ زيرا در اين نوع تهاجم، دشمن با امورى از قبيل شبهه‌افكنى، ترويج فساد و فحشا و مانند آن افكار عمومى جامعه را منحرف كرده، ارزش‌ها، آرمان‌ها، اهداف مقدّس اسلامى، عزّت و شرف مسلمانان را مورد تهاجم قرار مى‌دهد، تا مسلمانان را همرنگ خود گرداند. چنان كه قرآن كريم مى‌فرمايد:

(وَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ كَما كَفَرُوا فَتَكُونُونَ سَواءً)[1]

آنان آرزو مى‌كنند كه شما هم مانند ايشان كافر شويد و در رديف آنان قرار گيريد.

اين نوع تهاجم پيشينه‌اى ديرينه دارد و در طول تاريخ حيات اسلام از سوى دشمنان، به شكل‌هاى گوناگون صورت مى‌گرفته و كمّ و كيف آن، همواره در حال تغيير و دگرگونى بوده است.

رهبر معظم انقلاب، حضرت آيةالله خامنه‌اى درباره پيشينه تهاجم فرهنگى غرب عليه اسلام و كشورهاى اسلامى مى‌فرمايد:

حداقل در طول صد سال اخير، يعنى از وقتى استعمارگران غربى به فكر افتادند، اين منطقه را زير سلطه سياسى و اقتصادى دربياورند. به اين تشخيص رسيدند كه بايد امكان استفاده لازم‌

[1]نساء (4)، آِیة 89.

و زمينه را براى نفوذ خودشان در ذهنيّت مردم يك چيزهايى را وارد كنند و هم از آن يك چيزهايى را بگيرند و لذا با تلاشى كه انجام گرفت، شما مى‌بينيد، «فرنگى» مغضوبِ دوران «كمپانى رژى» تبديل مى‌شود به «فرنگى» اى كه ايرانى موظّف است جسم و روح و ظاهر و باطن خودش را شبيه او بكند و در دوران سلطه استبدادِ رضا خانى در يك فاصله 180 درجه است، يعنى درست در نقطه مقابل هم قرار مى‌گيرند و اين همان تأثير فرهنگى است كه وقتى روى فرهنگ يك ملّت كار مى‌كنند، ذهنيّت او و درك او از مسائل و عقايد او و فهم و استنباط او را تغيير مى‌دهند. اين كارى است كه در آن مدّت آن‌ها روى فرهنگ توانستند بكنند.[1]

دفاعى كه در دفع تهاجم فرهنگى مطرح است «دفاع فرهنگى» نام مى‌گيرد و مسلمانان موظفند با همه امكانات و وسائل لازم به مقابله جدّى و دفاع از ارزش‌هاى الهى و منافع مسلمين برخيزند و صفوف مبارزه و دفاع مقدّس خويش را محكم و مستحكم نمايند و به اين بى‌خبران و دل مردگان و پيروان شياطين، بيش از اين مجال حمله به صفوف عقيده و عزّت مسلمانان را ندهند.[2]

امام خمينى قدس سره در حكم فقهى خود درباره دفاع مى‌فرمايد:

در صورتى كه روابط كشور اسلامى، با ديگر كشورها، موجب استعمار مسلمانان يا استعمار كشورشان در بُعد فرهنگى شود، بر همه مسلمانان واجب است كه از چنين روابطى اجتناب كنند و اين‌گونه روابط حرام مى‌باشد.[3]

دشمنان اسلام در تهاجم فرهنگى از حربه مفاسد اجتماعى، ترويج فحشا و منكر، مواد مخدّر، كتاب‌ها و مجلّات مبتذل، برنامه‌هاى منحرف كننده ويدئويى و سينمايى و ...

استفاده كرده و با تبليغ اين فرهنگ عقايد و باورهاى مردم به ويژه نسل جوان را نشانه مى‌گيرند. از اين رو، لازم است به بيان پاره‌اى از احكام فقهى كه به طريقى با اين تهاجم‌

[1]مجموعة مصاحبه‌هاِی رهبر انقلاب اسلامِی در دوران رِیاست جمهورِی، سال 64، ص 336.

[2]ر.ک. منشور انقلاب (پِیام امام به حجاج بِیت الله الحرام در سال 66، ص 8).

[3]تحرِیر الوسِیله، ج 1، ص 486، مسأله 5.

فرهنگى مربوط مى‌شود، بپردازيم اين احكام براساس نظريه‌هاى فقهى امام خمينى قدس سره و مقام معظم رهبرى، حضرت آيت‌الله خامنه‌اى تنظيم شده است.

ترويج فرهنگ مهاجم‌

سؤال 1- امروزه وارد كردن لباس‌هاى خارجى و خريد و فروش و استفاده از آن‌ها در داخل شهرها متداول شده است، با توجه به افزايش تهاجم فرهنگى غرب به انقلاب اسلامى، اين كار چه حكمى دارد؟

جواب- واردات و خريد و فروش و استفاده از آن‌ها به مجرد اين كه از كشورهاى غير اسلامى وارد شده‌اند، اشكال ندارد، ولى آنچه كه پوشيدن آن با عفّت و اخلاق اسلامى منافات داشته باشد و يا ترويج فرهنگ غربى كه دشمن فرهنگ اسلامى است، محسوب مى‌شود، واردات و خريد و فروش و پوشيدن آن جايز نيست ....[1]

سؤال 2- پوشيدن لباس آمريكايى چه حكمى دارد؟

جواب- پوشيدن لباس‌هايى كه توسط دولت‌هاى استعمارى توليد شده‌اند، از اين جهت كه ساخت دشمنان اسلام است فى نفسه اشكال ندارد، ولى اگر اين كار مستلزم ترويج فرهنگ غير اسلامى دشمن باشد و يا باعث تقويت اقتصاد آنان براى استعمار و استثمار سرزمين‌هاى اسلامى شود و يا منجر به وارد شدن ضرر اقتصادى به دولت اسلامى گردد، داراى اشكال است و حتى در بعضى از موارد جايز نيست.[2]

سؤال 3- پوشيدن كروات چه حكمى دارد؟

جواب- به طور كلى پوشيدن كروات و ديگر لباس‌هايى كه پوشش و لباس غير مسلمانان محسوب مى‌شوند به طورى كه پوشيدن آن‌ها منجر به ترويج فرهنگ منحط غربى شود، جايز نيست.[3]

[1]رسالة اجوبة الاستفتائات، حضرت آِیت ا... خامنه‌اِی، ترجمه فارسِی، ص 306، انتشارات بِین المللِی الهدِی، 1381.

[2]همان، ص 307.

[3]همان.

سؤال 4- با توجه به هجوم مستمر فرهنگ غربى كه در تضاد با اخلاق اسلامى است و رواج بعضى از عادت‌هاى غير اسلامى، مثل به گردن آويختن صليب طلائى توسط بعضى از مردان و يا استفاده بعضى از زنان از مانتو با رنگ‌هاى زننده و يا استفاده بعضى از مردان و زنان، از زيور آلات و عينك‌هاى تيره و ساعت‌هايى كه جلب نظر مى‌كند و استفاده از آنها نزد عرف مردم قبيح است و عده‌اى از آن‌ها حتى بعد از امر به معروف و نهى از منكر هم اصرار بر كار خود دارند، اميدواريم حضرتعالى روشى را كه بايد در برابر اين افراد در پيش گرفت، بيان فرماييد.

جواب- پوشيدن طلا يا آويختن آن به گردن، بر مردان مطلقاً حرام است، و پوشيدن لباس‌هايى كه از نظر دوخت يا رنگ يا غير آن تقليد و ترويج فرهنگ مهاجمِ غير مسلمان در نظر عرف محسوب مى‌شود، جايز نيست. همچنين استفاده از زيور آلاتى كه استعمال آن تقليد از فرهنگ تهاجمى دشمنان اسلام و مسلمين محسوب شود، جايز نيست، و بر ديگران واجب است كه در برابر اين گونه مظاهر فرهنگى تقليدى از بيگانگان مبادرت به نهى از منكر زبانى كند.[1]

كتاب‌هاى گمراه كننده‌

سؤال- فروش كليه عكس‌ها، كتاب‌ها و مجلاتى كه به طور آشكار مشتمل بر امور قبيح و مبتذل نيستند، ولى به طور ضمنى باعث ايجاد جوّ فرهنگى فاسد و غير اسلامى به خصوص در بين جوانان مى‌شوند، چه حكمى دارد؟

جواب- خريد و فروش و ترويج امورى از اين قبيل كه منجر به انحراف جوانان و فساد آنان و باعث پيدايش جوّ فرهنگى فاسدى مى‌شوند، جايز نيست و واجب است از آن‌ها اجتناب شود.[2]

فيلم‌ها و تصاوير مبتذل‌

سؤال 1- مشاهده برنامه‌هاى تلويزيونى كه از ماهواره دريافت مى‌شوند، چه حكمى دارد؟ اگر

[1]رسالة اجوبة الاستفتائات، ص 234.

[2]همان، ص 307.