و زمينه را براى نفوذ خودشان در ذهنيّت مردم يك چيزهايى را وارد كنند و هم از آن يك چيزهايى را بگيرند و لذا با تلاشى كه انجام گرفت، شما مىبينيد، «فرنگى» مغضوبِ دوران «كمپانى رژى» تبديل مىشود به «فرنگى» اى كه ايرانى موظّف است جسم و روح و ظاهر و باطن خودش را شبيه او بكند و در دوران سلطه استبدادِ رضا خانى در يك فاصله 180 درجه است، يعنى درست در نقطه مقابل هم قرار مىگيرند و اين همان تأثير فرهنگى است كه وقتى روى فرهنگ يك ملّت كار مىكنند، ذهنيّت او و درك او از مسائل و عقايد او و فهم و استنباط او را تغيير مىدهند. اين كارى است كه در آن مدّت آنها روى فرهنگ توانستند بكنند.[1]
دفاعى كه در دفع تهاجم فرهنگى مطرح است «دفاع فرهنگى» نام مىگيرد و مسلمانان موظفند با همه امكانات و وسائل لازم به مقابله جدّى و دفاع از ارزشهاى الهى و منافع مسلمين برخيزند و صفوف مبارزه و دفاع مقدّس خويش را محكم و مستحكم نمايند و به اين بىخبران و دل مردگان و پيروان شياطين، بيش از اين مجال حمله به صفوف عقيده و عزّت مسلمانان را ندهند.[2]
امام خمينى قدس سره در حكم فقهى خود درباره دفاع مىفرمايد:
در صورتى كه روابط كشور اسلامى، با ديگر كشورها، موجب استعمار مسلمانان يا استعمار كشورشان در بُعد فرهنگى شود، بر همه مسلمانان واجب است كه از چنين روابطى اجتناب كنند و اينگونه روابط حرام مىباشد.[3]
دشمنان اسلام در تهاجم فرهنگى از حربه مفاسد اجتماعى، ترويج فحشا و منكر، مواد مخدّر، كتابها و مجلّات مبتذل، برنامههاى منحرف كننده ويدئويى و سينمايى و ...
استفاده كرده و با تبليغ اين فرهنگ عقايد و باورهاى مردم به ويژه نسل جوان را نشانه مىگيرند. از اين رو، لازم است به بيان پارهاى از احكام فقهى كه به طريقى با اين تهاجم
[1]مجموعة مصاحبههاِی رهبر انقلاب اسلامِی در دوران رِیاست جمهورِی، سال 64، ص 336.
[2]ر.ک. منشور انقلاب (پِیام امام به حجاج بِیت الله الحرام در سال 66، ص 8).
[3]تحرِیر الوسِیله، ج 1، ص 486، مسأله 5.
فرهنگى مربوط مىشود، بپردازيم اين احكام براساس نظريههاى فقهى امام خمينى قدس سره و مقام معظم رهبرى، حضرت آيتالله خامنهاى تنظيم شده است.
ترويج فرهنگ مهاجم
سؤال 1- امروزه وارد كردن لباسهاى خارجى و خريد و فروش و استفاده از آنها در داخل شهرها متداول شده است، با توجه به افزايش تهاجم فرهنگى غرب به انقلاب اسلامى، اين كار چه حكمى دارد؟
جواب- واردات و خريد و فروش و استفاده از آنها به مجرد اين كه از كشورهاى غير اسلامى وارد شدهاند، اشكال ندارد، ولى آنچه كه پوشيدن آن با عفّت و اخلاق اسلامى منافات داشته باشد و يا ترويج فرهنگ غربى كه دشمن فرهنگ اسلامى است، محسوب مىشود، واردات و خريد و فروش و پوشيدن آن جايز نيست ....[1]
سؤال 2- پوشيدن لباس آمريكايى چه حكمى دارد؟
جواب- پوشيدن لباسهايى كه توسط دولتهاى استعمارى توليد شدهاند، از اين جهت كه ساخت دشمنان اسلام است فى نفسه اشكال ندارد، ولى اگر اين كار مستلزم ترويج فرهنگ غير اسلامى دشمن باشد و يا باعث تقويت اقتصاد آنان براى استعمار و استثمار سرزمينهاى اسلامى شود و يا منجر به وارد شدن ضرر اقتصادى به دولت اسلامى گردد، داراى اشكال است و حتى در بعضى از موارد جايز نيست.[2]
سؤال 3- پوشيدن كروات چه حكمى دارد؟
جواب- به طور كلى پوشيدن كروات و ديگر لباسهايى كه پوشش و لباس غير مسلمانان محسوب مىشوند به طورى كه پوشيدن آنها منجر به ترويج فرهنگ منحط غربى شود، جايز نيست.[3]
[1]رسالة اجوبة الاستفتائات، حضرت آِیت ا... خامنهاِی، ترجمه فارسِی، ص 306، انتشارات بِین المللِی الهدِی، 1381.
[2]همان، ص 307.
[3]همان.
سؤال 4- با توجه به هجوم مستمر فرهنگ غربى كه در تضاد با اخلاق اسلامى است و رواج بعضى از عادتهاى غير اسلامى، مثل به گردن آويختن صليب طلائى توسط بعضى از مردان و يا استفاده بعضى از زنان از مانتو با رنگهاى زننده و يا استفاده بعضى از مردان و زنان، از زيور آلات و عينكهاى تيره و ساعتهايى كه جلب نظر مىكند و استفاده از آنها نزد عرف مردم قبيح است و عدهاى از آنها حتى بعد از امر به معروف و نهى از منكر هم اصرار بر كار خود دارند، اميدواريم حضرتعالى روشى را كه بايد در برابر اين افراد در پيش گرفت، بيان فرماييد.
جواب- پوشيدن طلا يا آويختن آن به گردن، بر مردان مطلقاً حرام است، و پوشيدن لباسهايى كه از نظر دوخت يا رنگ يا غير آن تقليد و ترويج فرهنگ مهاجمِ غير مسلمان در نظر عرف محسوب مىشود، جايز نيست. همچنين استفاده از زيور آلاتى كه استعمال آن تقليد از فرهنگ تهاجمى دشمنان اسلام و مسلمين محسوب شود، جايز نيست، و بر ديگران واجب است كه در برابر اين گونه مظاهر فرهنگى تقليدى از بيگانگان مبادرت به نهى از منكر زبانى كند.[1]
كتابهاى گمراه كننده
سؤال- فروش كليه عكسها، كتابها و مجلاتى كه به طور آشكار مشتمل بر امور قبيح و مبتذل نيستند، ولى به طور ضمنى باعث ايجاد جوّ فرهنگى فاسد و غير اسلامى به خصوص در بين جوانان مىشوند، چه حكمى دارد؟
جواب- خريد و فروش و ترويج امورى از اين قبيل كه منجر به انحراف جوانان و فساد آنان و باعث پيدايش جوّ فرهنگى فاسدى مىشوند، جايز نيست و واجب است از آنها اجتناب شود.[2]
فيلمها و تصاوير مبتذل
سؤال 1- مشاهده برنامههاى تلويزيونى كه از ماهواره دريافت مىشوند، چه حكمى دارد؟ اگر
[1]رسالة اجوبة الاستفتائات، ص 234.
[2]همان، ص 307.
ساكنان استانهاى مجاور دولتهاى خليج فارس برنامههاى تلويزيونى آن دولتها را مشاهده كنند، حكم آن چيست؟
جواب- از آنجا كه برنامههايى كه توسط ماهوارههاى غربى پخش مىشوند و همچنين برنامههاى تلويزيونى بيشتر دولتهاى مجاور، دربردارنده آموزش افكار گمراه كننده و تحريف حقايق و لهو و فساد هستند و غالباً مشاهده آنها باعث گمراهى و فساد و ارتكاب كارهاى حرام مىگردد، بنابراين دريافت و ديدن آنها جايز نيست.[1]
سؤال 2- آيا ديدن تصاوير زنان برهنه و نيم برهنه در فيلمهاى سينمايى و غير آن، در صورتى كه آنان را نشناسيم، جايز است؟
جواب- نگاه كردن به فيلمها و تصاوير، حكم نگاه كردن به اجنبى را ندارد و در صورتى كه از روى شهوت و ريبه نباشد و مفسدهاى هم بر آن مترتب نشود، شرعاً اشكال ندارد، ولى باتوجه به اين كه ديدن تصوير برهنهاى كه شهوتبرانگيز است، غالباً از روى شهوت بوده و به همين دليل مقدمه ارتكاب گناه مىباشد، بنابراين ديدن آنها حرام است.[2]
سؤال 3- بعضى از جوانان به تصاوير مستهجن نگاه مىكنند و براى كار خود توجيهات ساختگى ارائه مىدهند، حكم آن چيست؟ و اگر ديدن اين تصاوير مقدارى از شهوت انسان را تسكين دهد و در جلوگيرى از ارتكاب حرام مؤثر باشد، چه حكمى دارد؟
جواب- اگر نگاه كردن به آن تصاوير به قصد ريبه باشد و يا انسان بداند كه منجر به تحريك شهوت او مىشود و يا خوف ارتكاب گناه و مفسده باشد، در اين صورت نگاه كردن به آنها حرام است و اين كه به خاطر آن انسان به حرام ديگرى نمىافتد مجوز ارتكاب فعلى كه شرعاً حرام است، نمىباشد.[3]
سؤال 4- خريد و فروش و اجاره فيلمهاى ويدئويى مبتذل و همچنين ويدئو چه حكمى دارد؟
جواب- اگر فيلمها در بردارنده تصاوير زنندهاى كه شهوت را تحريك كرده و موجب
[1]همان، ص 259.
[2]همان، ص 260.
[3]همان، ص 261.
انحراف و فساد مىشوند و يا مشتمل بر غنا و موسيقى مطرب و لهو و مناسب با مجالس لهو و گناه باشند، توليد و خريد و فروش و اجاره فيلمها و همچنين اجاره ويدئو براى استفاده از آن در اين امور جايز نيست.[1]
برخورد با مفاسد اجتماعى
سؤال- اگر مأمورانى كه از طرف دولت وظيفه جلوگيرى از فساد را به عهده دارند، در انجام وظيفه خود كوتاهى كنند، آيا خود مردم مىتوانند اقدام به اين كار بكنند؟
جواب- دخالت اشخاص ديگر در امورى كه از وظايف نيروهاى امنيتى و قضايى محسوب مىشود، جايز نيست، ولى مبادرت مردم به امر به معروف و نهى از منكر با رعايت حدود و شرايط آن، اشكال ندارد.[2]
[1]همان، ص 264.
[2]اجوبة الاستفتائات، ص 231 ـ 232.
پرسش
1- منظور از دفاع فرهنگى چيست؟
2- حكم مد و مدگرايى كه موجب ترويج فرهنگ اجنبى شود، چيست؟
3- آيا كروات و پاپيون زدن جايز است؟
4- آيا استفاده از فيلمهاى مبتذل كه موجب فساد اخلاقى شود، جايز است؟
5- وظيفه ما در برخورد با مفاسد اجتماعى چيست؟
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
درس هشتم
دفاع از جان و مال
از ديدگاه اسلام، جان، مال، آبرو و ناموس انسان اهميت فراوانى دارد و احترام آن بر همگان لازم و ضرورى است. رسول خدا6در بخشى از خطبه خود در «حجةالوداع» اهميت جان و آبرو را چنين توصيف مىكند:
«ايُّهَا النَّاسُ انَّ دِماءَكُمْ وَ اعْراضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرامٌ الى انْ تَلْقَوْا رَبَّكُمْ، كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هذا، فى بَلَدِكُمْ هذا»[1]
مردم! چنان كه اين روز (ايّام حج) و اين شهر (مكّه) محترم است، خون، عرض و آبروى شما هم محترم است. حق ريختن خون و بردن آبروى يكديگر را نداريد، تا آن گاه كه به ديدار خدا نايل گرديد.
در جاى ديگر مىفرمايد:
«الْمُؤْمِنُ حَرامٌ كُلُّهُ: عِرْضُهُ، وَ مالُهُ وَ دَمُهُ»[2]
همه چيز مؤمن- اعم از عرض و آبرو، مال و خونش- محترم است (و كسى حق تجاوز به هيچ يك از آنها را ندارد).
[1]تحف العقول، ابن شعبة حرّانِی، ص 31.
[2]همان، ص 57.