کتاب احکام دفاع و امر به معروف و نهی از منکر

آموزش نظامِی29خدمت سربازِی29مرزبانِی30درس چهارم: زنان و دفاع33آموزش فنون نظامِی35نقش زنان در چگونگِی دفاع36درس پنجم: متخلّفان، فرارِیان، اسِیران جنگِی39تخلف از شرکت در نبرد39فرار از مِیدان نبرد40رفتار با اسراِی جنگِی41درس ششم: دفاع سِیاسِی47احکام دفاع سِیاسِی47کِیفِیت دفاع سِیاسِی49درس هفتم: دفاع فرهنگِی50تروِیج فرهنگ مهاجم53کتاب‌هاِی گمراه‌کننده52فِیلم‌ها و تصاوِیر مبتذل53برخورد با مفاسد اجتماعِی53درس هشتم: دفاع از جان و مال55دفاع از جان56ِیک نکتة مهم57دفاع از مال58درس نهم: دفاع از حرِیم (عرض و ناموس)61انواع تجاوز به حريم61الف - اعمال منافى عفت61

ب – چشم‌چرانِی67ج - هتاکِی68مراحل دفاع69

بخش دوم: امر به معروف و نهِی از منکر

درس دهم: اهمِیت، ضرورت و اقسام73اهمِیت و ضرورت امر به معروف و نهِی از منکر73انواع امر به معروف و نهِی از منکر74الف - از نظر حكم تكليفى74ب - از نظر اجرا74احکام امر و نهِی واجب75درس ِیازدهم: شراِیط امر به معروف و نهِی از منکر (1)791- شناخت معروف و منکر (علم)79گستره و مصادِیق معروف و منکر79ضرورت فراگِیرِی نحوه اجرا80احکام مربوط به شناخت معروف و منکر802- احتمال تأثِیر81روش‌هاِی امر و نهِی82احکام مربوط به احتمال تأثِیر83درس دوازدهم: شراِیط امر به معروف و نهِی از منکر (2)853- اصرار بر گناه85توبه از گناه85احکام مربوط به اِین شرط864- مفسده نداشتن86مرز امر به معروف و نهِی از منکر88

احکام امر و نهِی در امور متعارف89احکام امر و نهِی در امور مهم90شراِیط دِیگر91درس سِیزدهم مراتب امر به معروف و نهِی از منکر (1)93انکار قلبِی94درجات انکار قلبِی94ضرورت تشخِیص موارد95احکام انکار قلبِی96درس چهاردهم: مراتب امر به معروف و نهِی از منکر (2)99انکار زبانِی99درجات انکار زبانِی99احکام انکار زبانِی99انکار عملِی101احکام انکار عملِی102درس پانزدهم: مراتب امر به معروف و نهِی از منکر (3)105کِیفِیت اجراِی امر به معروف و نهِی از منکر105اذن در انکار عملِی106اقامه حدود در زمان غِیبت107وظِیفه مردم107تصدِی امور از طرف حاکمان ستمگر107درس شانزدهم: آداب امر به معروف و نهِی از منکر111از کجا آغاز کنِیم؟1121 - اصلاح خود1122- اصلاح خانواده و نزدِیکان113منابع و مآخذ117

پِیشگفتار

انقلاب اسلامِی اِیران بزرگترِین و عمِیق‌ترِین انقلاب ارزشِی و فکرِی عصر حاضر است. بنِیانگذار اِین نهضت مقدس، حضرت امام خمِینِی رحمة الله علِیه، با پِیروِی از مکتب حضرت سِید الشهداء علِیه السلام دست ستم و سلطه قدرتهاِی استکبارِی را از کشور امام زمان (عج) کوتاه کرد و به احِیاِی سِیره رسول الله6، و اصلاح امور است و تحکِیم پاِیه‌هاِی حکومت اسلامِی پرداخت و نهادهاِی پر ثمرِی را ِیکِی پس از دِیگرِی در جامعه اسلامِی اِیران بنِیان نهاد.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامِی از خجسته نهادهاِیِی است که همزمان با شکل گِیرِی نظام مقدس اسلامِی به دستور آن پِیر عارف و دوراندِیش تأسِیس گردِید و رسالت عظِیم پاسدارِی از انقلاب اسلامِی و دستاوردهاِی آن و دفاع از حرِیم ولاِیت مطلقه فقِیه را بر عهده گرفت.

تحقق اِین مأمورِیت خطِیر در گرو برخوردارِی اِین نهاد مقدس از «بِینش اسلامِی» و «آگاهِی سِیاسِی» مِیباشد که «امر آموزش» ِیکِی از راههاِی تأمِین کننده آن است. از اِین رو، ارتقا و تقوِیت بِینش اعتقادِی و بصِیرت سِیاسِی پاسداران نِیازِی اجتناب ناپذِیر است.

ولِی امر مسلمانان جهان حضرت آِیة الله العظمِی خامنه اِی «مدظله العالِی» خطاب به

نماِیندة خود در سپاه پاسداران انقلاب اسلامِی چنِین مِی‌فرماِید:

سپاه پاسداران انقلاب اسلامِی ِیک نِیروِی انقلابِی است که بر پاِیة دِین و تقوا و درک و عمل انقلابِی به وجود آمده و وظِیفة اساسِی نماِیندة اِین جانب در آن عبارت از: نظارت مستمر بر حفظ و استحکام اِین پاِیة اساسِی و برخورد با تخلّفات و پِیشگِیرِی از آنهاست.[1]

اهمِیّت و نقش زِیربناِیِی آموزش‌هاِی عقِیدتِی ـ سِیاسِی در حفظ و استحکام پاِیه‌هاِی اعتقادِی و بصِیرتهاِی سِیاسِی موجب شد که اِین مهم در چارچوب «نظام آموزشِی» جامع و فراگِیرِی تحقق ِیابد که دربرگِیرندة سطوح مختلف علمِی و تخصصِی پاسداران، بسِیجِیان و سربازان باشد. با تشکِیل نِیروهاِی پنجگانة سپاه و تصوِیب قانون استخدامِی و نِیز لحاظ عنصر عقِیدتِی ـ سِیاسِی در کلِیة درجات، ادارة آموزشهاِی عقِیدتِی سِیاسِی نماِیندگِی ولِی فقِیه در سپاه، «نظام آموزش» را هماهنگ با نظام آموزشِی و خدمتِی کارکنان سپاه تدوِین و با اهداف زِیر براِی اجراِی آن برنامه‌رِیزِی کرده است:

1- تربِیت نِیروِی مؤمن و متعهد به ارزشهاِی اسلام ناب محمدِی صلِی الله علِیه و آله.

2- توسعه و تعمِیق دانش و بِینش عقِیدتِی سِیاسِی پاسداران.

3- اِیجاد تواناِیِی و انگِیزة فکرِی و معنوِی در انجام وظاِیف و مأمورِیت‌هاِی محوّله.

در نظام آموزشِی عقِیدتِی سِیاسِی، مباحث براساس تحصِیلات کارکنان، در دو سطح کلِی ِیک و دو ارائه مِی‌گردد. براِی سطح ِیک، آموزش عمومِی و سه مرحله آموزش ضمن خدمت شامل شش دورة تداوم آموزش و سه دورة آموزش تخصصِی (تخصصِی اولِیه، تخصصِی تکمِیلِی و سرپرستِی) در نظر گرفته شده است.

سطح دو نِیز شامل دوره‌هاِی کاردانِی، کارشناسِی، مقدماتِی رسته‌اِی، عالِی رسته‌اِی، دافوس، عالِی جنگ و چهار مرحله آموزش ضمن خدمت شامل شش دوره تداوم آموزش مِی‌شود.

[1]بخشِی از حکم مقام معظم رهبرِی به نماِینده ولِی فقِیه در سپاه (مورخه 6/4/1369).

براِی هر ِیک از دوره‌ها شمارة شناسة (کد) مخصوصِی در نظر گرفته شده است که مشخص‌کننده سطح، مرحله و دوره است؛ براِی مثال شماره شناسه «132» رقم سمت چپ نشانگر سطح ِیک، رقم وسط بِیانگر مرحلة سوم و رقم سمت راست گوِیاِی دوره دوّم است.

از آنجا که دوره‌هاِی عمومِی، تخصصِی و سرپرستِی، عمومِی افسرِی، کاردانِی، کارشناسِی، مقدماتِی و عالِی رسته‌اِی، دافوس و عالِی جنگ مرحله ندارند، رقم وسط با صفر مشخص شده است؛ به عنوان مثال شمارة شناسة «102» نشانگر سطح ِیک و دوره دوم از دوره‌هاِی آموزش طولِی است.

نظام آموزشِی دربرگِیرندة هفت موضوع به شرح ذِیل است:

1- اصول عقاِید

2- اخلاق اسلامِی

3- احکام

4- معارف قرآن

5- تارِیخ اسلام

6- دانش سِیاسِی ـ اجتماعِی

7- نظام دفاعِی

با توجه به تنوع موضوعات، شمارة هر موضوع نِیز در پِی شماره هر دوره، پس از علامت ممِیز (/) مِی‌آِید. براِی مثال، عدد 5 در شماره شناسة «5/132» بِیانگر آن است که موضوع دورة ِیاد شده «تارِیخ اسلام» است.

مسئولِیت تهِیه و تدوِین متون آموزشِی مورد نِیاز نماِیندگِی ولِی فقِیه در سپاه بر عهده پژوهشکده تحقِیقات اسلامِی است. متون مورد نظر با توجه به سطح معلومات و تخصّص نِیروهاِی آموزشِی و نوع و حوزة مأمورِیت آنان، در گروههاِی تحقِیقاتِی پژوهشکده، تدوِین و پس از طِی مراحل اعتبار بخشِی محتواِیِی و شکلِی زِیر نظر کارشناسان و صاحب نظران موضوع در سطح حوزه و دانشگاه، به تأِیِید نماِینده ولِی فقِیه در سپاه و ِیا نماِیندة اِیشان مِی‌رسد.

کتاب حاضر با شناسة (کد) 3/214 و شامل دو بخش از نظام آموزش‌هاِی عقِیدتِی سِیاسِی سپاه پاسداران انقلاب اسلامِی است.

پِیشنهادها و تجربِیات مربِیان ارجمند و برادران عزِیز متربِّی، راهگشا و مشوّق ما در رفع کاستِی‌هاِی متون آموزشِی خواهد بود. از خداوند متعال مِی‌خواهِیم که روز به روز بر بِینش و آگاهِیهاِی اسلامِی ما بِیفزاِید و آنها را عمِیق‌تر سازد.

ادارة آموزش‌هاِی عقِیدتِی سِیاسِی

نماِیندگِی ولِی فقِیه در سپاه

مقدمه‌

«دفاع» در فقه اسلامى براى جلوگيرى از خطرهاى ناشى از تجاوز و توطئه‌هاى دشمنان و متجاوزان تشريع شده و در عرصه‌هاى گوناگون نظامى، سياسى، اقتصادى، فرهنگى و حتى در امور شخصى- با احكام ويژه خود- انجام مى‌پذيرد. براساس آن، مسلمان حق دارد در برابر متجاوزان، از حريم جان، مال، عرض، ناموس، دين و آيين، آرمان‌هاى مقدس دينى و وطن و ميهن اسلامى دفاع كند.

از سوى ديگر، ممكن است خطرهايى از داخل، كيان اسلام و حوزه اسلامى را تهديد كند. از اين رو، براى جلوگيرى از اين‌گونه خطرها، فقه اسلامى باب «امر به معروف و نهى از منكر» را به‌عنوان فريضه‌اى مهم در خود جاى داده است كه در پرتو آن، واجبات ديگر بر پا مى‌شود؛ راه‌ها امن و تجارت و كسب‌ها حلال مى‌گردد و مفاسد اجتماعى ريشه‌كن مى‌شود. همچنين اسلام از خطرات مصون مى‌ماند و امر حكومت و نظام اسلامى مستحكم مى‌گردد.

امر به معروف و نهى از منكر شرايط، آداب و احكام ويژه‌اى دارد و هر چه موارد معروف و منكر از اهميت و حساسيت بيشترى برخوردار باشد، تأكيد امر و نهى در آن موارد نيز بيشتر خواهد بود؛ چرا كه در امر و نهى گاهى به مواردى برمى‌خوريم كه از نظر اسلام، هيچ حد و مرزى ندارد و بايسته است كه انسان در آن‌گونه موارد، براى برپايى معروف و ريشه‌كنى منكر از جان و مال و آبرو نيز مايه بگذارد.