اشكال ندارد، ولى در عين حال شايسته است كه يكى از محارم وى همراه او باشد. بلكه اولى اين است كه آموزش رانندگى به كمك مربى زن يا يكى از محارم صورت بگيرد.[1]
استخاره [براى ازدواج] :از نظر شرعى عمل به استخاره واجب نيست هر چند بهتر است انسان با آن مخالفت نكند و تكرار استخاره در يك موضوع معنى ندارد. استخاره در كارهاى خير كه در آنها حيرت وجود ندارد، لازم نيست [بنابراين] شايسته است انسان در امورى كه مىخواهد راجع به آنها تصميم بگيرد. ابتدا تأمل و دقت كند و يا با افراد با تجربه و مورد اطمينان مشورت نمايد. در صورتى كه با اين كارها تحير او برطرف نشد، مىتواند استخاره كند.[2]
جمع كردن عكسهاى غير محجبه:اگر از زن مؤمنى، به هنگام جشن عروسى، عكس بدون حجاب گرفته شود و اكنون در اختيار دوستان و اقوامش باشد، در صورتى جمعآورى عكسها واجب است كه خود آن زن در دادن عكسها نقشى داشته و [نيز] عكسها مفسدهاى داشته و جمعآورى آنها مشقت نداشته باشد.[3]
رقص:هر رقصى كه موجب مفسده و برانگيخته شدن شهوت گردد حرام است. [مثلًا] رقص زن در مجالس زنانه حتى بدون آهنگ موسيقى اگر به گونهاى باشد كه شهوت را تحريك كند و يا مستلزم كار حرام يا ترتب مفسدهاى باشد حرام است. اما رقص زن در برابر نامحرمان مطلقاً حرام است. تنها رقص زن براى شوهرش يا بر عكس، اگر همراه ارتكاب حرامى [مانند موسيقى مطرب] نباشد، اشكال ندارد. رقص مردان در مجالس زنانه يا مردانه يا مختلط يا در مجلس عروسى فرزندان خود، و رقص به صورت دسته جمعى (محلى)، هرگاه موجب تحريك شهوت شده يا همراه استفاده از آلات لهو و به صورت لهوى باشد يا فسادى بر آن مترتب شود، حرام است.[4]
[1]. اجوبة الاستفتائات (ترجمه فارسى)، پاسخ به پرسش شماره 1329
[2]. همان، پاسخهاى 1434 تا 1439
[3]. همان، پاسخ شماره 1186
[4]. اجوبة الاستفتائات، پاسخهاى شماره 1170، 1171، 1172، 1178 و 1180 حضرت آية الله خامنهاى مىفرمايند: اصل رقصيدن اشكال ندارد، مگر اين كه مستلزم فعل حرامى باشد و در اين مسئله فرقى بين انواع رقصها نيست. (احكام روابط زن و مرد، ص 219، پاورقى) اما ديگر مراجع معظم، غالباً به عدم جواز رقص، حتى مرد براى همسرش فتوا داده و تنها رقص زن براى همسر خود به دور از افعال حرام ديگر را جايز دانستهاند. (احكام روابط زن و مرد ص 220223)
رقص كودك غير بالغ چه پسر و چه دختر به دليل آن كه تكليفى ندارد، بلا اشكال است، اما سزاوار نيست افراد بالغ او را به رقص تشويق كنند.[1]و نگاه كردن به آنها نيز اگر باعث تأييد فرد گناهكار و تجرى و ترتب فساد نشود، اشكال ندارد.[2]
شركت در مجالس عروسى [و مانند آن] :اگر مجلس به گونهاى نباشد كه عنوان امور حرام و معصيت بر آن صدق كند و حضور در آن مفسدهاى نداشته باشد، حضور و نشستن در آن اشكال ندارد، به شرط آن كه عرفاً تأييد عملى كه جايز نيست محسوب نشود.[3]اما اگر شركت در مجلسى، مستلزم ارتكاب حرام، مانند گوش دادن به موسيقى مطرب و لهوى [و ديدن زنان بى حجاب نامحرم يا رقص حرام و مانند آن] باشد و يا حضور در آنها، تأييد گناه محسوب شود، جايز نيست.
در چنين مجالسى، تكليف امر به معروف و نهى از منكر با عدم احتمال تأثير نيز ساقط است. ولى اگر خروج از آن مجالس به عنوان اعتراض، مصداق نهى از منكر باشد، واجب است.[4]
بنابراين مىتوان در مجالس عروسى كه احتمال رقص در آنها وجود دارد، تا زمانى كه به عنوان تأييد مرتكب كار حرام محسوب نشود و موجب ابتلا به حرام هم نشود، شركت كرد.[5]
«داماد» بودن از مستثنيات نيست، در نتيجه خانمهاى نامحرم بايد در مجلس عروسى، مقابل داماد حجاب كامل خود را رعايت كنند.[6]و اگر خانمى [عروس] بداند چنانچه بدون حجاب كامل عكس بگيرد، عكس او در بين فاميل پخش مىشود و نامحرم نيز او را مىبيند، جايز نيست عكس بدون حجاب بيندازد.[7]
نامزدى: اگر مراد از نامزدى اين باشد كه زن و مردى قصد داشته باشند با يكديگر
[1]. همان، پاسخ شماره 1176
[2]. همان، پاسخ شماره 1170
[3]. همان، پاسخ شماره 1426
[4]. اجوبة الاستفتائات، پاسخهاى شماره 1426، 1427 و 1428
[5]. همان، پاسخ شماره 1426
[6]. احكام روابط زن و مرد، ص 256
[7]. همان، ص 258
ازدواج بكنند، ولى هيچ گونه صيغه محرميتى بين آنان منعقد نشده باشد، زن و مرد به يكديگر نامحرم هستند و هيچ گونه فرقى با ديگر نامحرمها ندارند. و اگر دختر باكره باشد، دختر و پسر [نامزد] نمىتوانند بدون اجازه پدر دختر، بين خود صيغه موقت بخوانند.[1]
در دوران قبل از نامزدى و بعد از آن، هر يك از زوجين مىتوانند از هر كسى درباره زوج خود يا خانواده وى، اگر دخيل در ازدواج باشد تحقيق كند، اگرچه مستلزم يافتن عيوبى از او و يا خانواده وى باشد.[2]همچنين دختر و پسرى كه قصد دارند با يكديگر ازدواج كنند، مىتوانند درباره آينده زندگى خود و اخذ اطلاعات بيشتر از يكديگر، با رعايت موازين شرعى با هم به هر ميزان صحبت كنند.[3]
خلوت با نامحرم:مرد و زن نامحرم اگر در مكانى باشند كه ديگرى در آن نباشد و كسى هم نتواند بدانجا وارد شود، چنانچه بترسند كه به حرام بيفتند بايد از آنجا بيرون بروند و ماندن آنها در آن مكان حرام است.[4]
ارشاد و تبليغ: بيان مسائل مربوط به زنان توسط يك مرد، اگر مفسده نداشته باشد، جايز است و نامه نگارى مرد مسلمان براى يك زن غير مسلمان براى دعوت به اسلام و تبليغ، اگر فساد نداشته باشد، بلا مانع است.[5]
دست زدن:دست زدن زنان و مردان در مجالس شادى به نحو متعارف در اعياد و مراسم شادى، به منظور تشويق يا تأييد و امثال آن اشكال ندارد. اما فضاى حسينيهها و نمازخانهها و مساجد و مجالس دينى بهتر است با ذكر صلوات و تكبير معطر گردد تا انسان به ثواب برسد.[6]
[1]. احكام روابط زن و مرد، ص 197 و 198. اگر زوجين بخواهند قبل از اتمام زمان عقد موقت، صيغۀ عقد دائم اجرا نمايند، بايد مرد زمان باقيمانده را به زن هبه كند، در غير اين صورت، عقد دائم آنها باطل است و بايد بعد از سپرى شدن زمان صيغه و يا بخشيدن مدت باقيمانده، دوباره اجراى عقد دائم بنمايند (همان، ص 199)
[2]. همان، ص 188
[3]. استفتائات از محضر امام خمينى، ج 3، ص 82
[4]. توضيح المسائل، مسئله 2445. برخى از مراجع، نماز خواندن آنها را نيز در اين مكان، صحيح نمىدانند، مگر آن كه احتمال فساد نرود يا ديگران بتوانند وارد شوند. (احكام روابط، ص 178)
[5]. استفتائات، ج 3، ص 610
[6]. اجوبة الاستفتائات (ترجمه فارسى)، پاسخ پرسشهاى شماره 1181 و 1182
ازدواج با غير مسلمان:زن مسلمان نمىتواند با مرد بهايى ازدواج كند[1]و ازدواج آنان باطل است. نيز زن مسلمان نمىتواند به عقد غير مسلمان در آيد. مرد مسلمان هم نمىتواند با زنهاى كافر به طور دائم ازدواج كند و به احتياط واجب، ازدواج دائم با زنهاى اهل كتاب [يهود، مسيحى، زردشتى] نيز جايز نيست، ولى صيغه كردن آنها اشكال ندارد.[2]
[1]. توضيح المسائل، مسائل متفرقه
[2]. توضيح المسائل، مسئله 2397؛ استفتائات، ج 3، ص 127
پرسش
1. در چه زمانى مىتوان با وجود پزشك همجنس به پزشك غير همجنس مراجعه كرد؟
2. رقص مردان در مجلس عروسى و شادى فرزندان خود چه حكمى دارد؟
3. نظر مقام معظم رهبرى درباره شركت در مجالس عروسى نزديكان كه گناه در آن صورت مىگيرد چيست و تكليف امر به معروف و نهى از منكر در اين مجالس چگونه است؟
4. آيا دختران مىتوانند بدون اجازه پدر خود به ازدواج موقت يا دائم كسى درآيند؟
5. آيا زن مسلمان مىتواند به ازدواج موقت غير مسلمان در آيد؟
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
منابع و مآخذ
1 اجوبة الاستفتائات (ترجمه فارسى)، آيت اللَّه حاج سيدعلى خامنهاى، (يك جلدى)، انتشارات بين المللى هدى، چاپ چهارم، تهران، 1382
2 احكام بانوان، محمد وحيدى خراسانى، چاپ سى و ششم، بوستان كتاب، قم، 1383
3 احكام خانواده عبدالرحيم موگهى، اول، بوستان، كتاب، قم،1371
4 احكام روابط زن و مرد و مسائل اجتماعى آنان، سيد مسعود معصومىچاپسىويكم، بوستان كتاب، قم، 1382
5 استفتائات از محضر امام خمينى(سه جلدى)، چاپ اول، دفتر انتشارات اسلامى قم،1381
6 تحرير الوسيله، امام خمينى(ره)، (دو جلدى)، دارالتعارف، بيروت،1401ق
7 توضيح المسائل، امام خمينى(ره)، مؤسسه نشر و تنظيم آثار امام خمينى، چاپ چهارم، تهران، 1381
8 توضيح المسائل مراجع، تهيه و تنظيم از سيد محسن بنى هاشمى خمينى، چاپ سوم دفتر انتشارات اسلامى، قم، 1378
9 برداشتهايى از سيره امام خمينى، غلامعلى رجايى، چاپ چهارم، نشر عروج، تهران، 1378
10 جايگاه زن در انديشه امام خمينى، چاپ هفتم، مؤسسه نشر و تنظيم آثار امام خمينى(ره)، تهران، 1378
11 380 استفتاء جديد از امام خمينى چاپ اول، مؤسسه نشر فرهنگ اهل بيت، قم 1404 ق.
12 صحيفه نور، امام خمينى، وزارت ارشاد اسلامى
13 فقه خانواده، على اصغر الهامىنيا، اول، پژوهشكده تحقيقات اسلامى، قم،1383
14 لوح فشرده (CD) پرسمان (مجموعه 8800 پرسش از دفتر مقام معظم رهبرى)، تدوين از مركز فرهنگى نهاد نمايندگى مقام معظم رهبرى در دانشگاهها، تهيه شده در مركز تحقيقات علوم كامپيوترى علوم اسلامى.
15 مسائل ازدواج و حقوق خانواده، على اكبر بابازاده، چاپ چهارم دفتر تحقيقات و انتشارات بدر، تهران، 1378
16 مسئله زن، اسلام و فمينيسم، محمد منصورنژاد، اول، برگ زيتون، تهران، 1381.