اللَّهُمَّ اغْفِر لِلْمُتَسَرْوِلاتِ - ثَلاثَاً - يَا ايُّهَا النَّاسُ، اتَّخِذُوا السَّراويلاتِ. فَانَّهَا مِن أَسْتَرِ ثِيَابِكُم وَ حَصِّنُوا بِهَا نِسَاءَكُم اذَا خَرَجْنَ.[1]
خدايا زنان شلوار پوش را بيامرز- سه بار- اى مردم شلوار بپوشيد كه شلوار، پوشاترين جامههاى شماست و زنان خود را در موقعى كه بيرون مىآيند با شلوار حفظ كنيد.
بايد يادآور شد، پوشش شلوار در جايى خوب است كه بر روى آن لباسهاى گشاد مانند، مانتو و چادر قرار گيرد. يعنى علاوه بر تنگ و چسبان نبودن، روى آن لباس بلند پوشيده شود، نه همراه با كت، بلوز و امثال آن.
بنابراين آنچه كه امروزه در بعض بلاد اسلامى اتفاق مىافتد و زنان مسلمان با شلوارهاى تنگ و مردانه، بدون پوشش ديگر، در اجتماع ظاهر مىشوند، مورد پسند اسلام نيست.
3-2. پوشش حرام براى زنان
1- 3- 2. لباس نازك:
پوشيدن لباسى كه نازك است و بدن از زير آن نمايان مىشود، در مرحله نخست در مقابل نامحرمان و در مرحله بعد در مقابل محرمان، بجز شوهر، براى زن جايز نيست. در روايتى وارد شده است كه روزى پيامبر خدا6پيراهنى به يكى از اصحاب خود بخشيد. چون پيراهن نازك بود، پيامبر6به او فرمود اين پيراهن را به همسرت بده بپوشد و به او دستور بده زيرش لباس ديگرى نيز بپوشد تا بدنش از زير آن نمايان نگردد.[2]
[1]. مِیزان الحکمه، ج 2، ص 995.
[2]. کنز العمال، ج 15، ص 325.
بنابراين، زنان نمىتوانند چادرهاى نازكى بپوشند كه بدن نما باشد و زير آن پوشش مناسب نداشته باشند.
2-3-2. لباس مردانه:
زنان نبايد لباسى را بپوشند كه عرفاً مخصوص مردان است. در حديثى مىخوانيم:
لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ6... وَالمَرئَةَ تَلْبَسُ لِبسَةَ الرَّجُلِ.[1]
يعنى پيامبر6لعنت كرد ... و زنى را كه لباس مردان به تن نمايد.
خداوند دو غريزه و طبيعت متفاوت در زن و مرد ايجاد كرده است. هم چنين از نظر جسم و اندام هم آن دو را متمايز ساخته است. بنابراين اگر هر كدام از آن دو، خود را شبيه ديگرى كند و يا لوازمى همچون لباس ديگرى را استفاده نمايد، در واقع به نادرستى، بر خلاف غريزه و طبيعت الهى خويش عمل كرده است. از اين رو، امام صادق7از پدران بزرگوار خويش نقل مىكند كه زن از اينكه در پوشش خود از مرد تقليد كند، نهى شده است.[2]
3- 3- 2. لباس شهرت و لباس بيگانه:
از ديگر موارد منع شده در پوشش بانوان، استفاده از لباس شهرت كه باعث جلوه نمايى زن مىگردد و او را انگشت نما مىنمايد و نيز استفاده از لباس بيگانه در جهت تبليغ و اشاعه كفر مىباشد. در قسمت پوشش مردان قدرى در اين رابطه توضيح داديم. اكنون به همين مقدار اكتفا مىكنيم كه فلسفه پوشش و حجاب براى بانوان، حفظ عفت و شخصيت زن و عدم تهييج و تحريك مردان است. حال اگر فرض كنيم، زنان لباسى بپوشند كه در عين حال نه عفتشان را حفظ كند و نه از تحريك نامحرم جلوگيرد، در اين صورت
[1]. مِیزان الحکمه، ج 6، ص 2665.
[2]. همان.
مثل آن است كه اين زن اصلًا پوشش ندارد. در حديثى از پيامبر6نقل شده است كه حضرت دو گروه دوزخى را كه در آينده در جامعه اسلامى پديدار مىگردند، معرفى مىنمايد. ايشان در رابطه با گروه دوم مىفرمايد:
وَ نِسَاءٌ كَاسِيَاتٌ عَارِيَاتٌ، مُميلاتٌ مَائِلاتٌ، رُؤُوسُهُنَّ كَأَسنِمَةِ البُختِ المائلَةِ، لايَدخُلْنَ الْجَنَّةَ وَ لَا يَجِدْنَ رَيحَهَا، وَ انَّ رَيحَهَا لَيُوجَدُ مِنْ مَسيرَةِ... .[1]
و (گروه دوم) زنانى كه پوشش دارند، امّا برهنهاند، كجراهه مىروند. ديگران را نيز به كجروى تشويق مىكنند، (موهاى) سرهايشان همچون كوهان شتر خراسانى برآمده است. اينان به بهشت نمىروند و بوى بهشت را كه از فاصله چندان و چندان (خيلى زياد) به مشام مىرسد، استشمام نمىكنند.
اينكه پيامبر6مىفرمايد اين گروه زنان در عين حالى كه پوشش دارند اما به لحاظ غير شرعى بودن پوشش ايشان، با برهنگان تفاوتى ندارند، يا لباسى كه (در اجتماع و در برابر نامحرمان) مىپوشند آنقدر نازك است كه بدنشان هويدا است. يا آنقدر چسبان و كوتاه است كه پستى و بلندى اندامشان كاملًا آشكار است. نكته سوم آنكه اين زنان علاوه بر پوشش نامناسب، حركات نامناسب هم از خود بروز مىدهند. صاحب كتاب ميزان الحكمه در ذيل اين حديث توضيح مىدهد كه:
مائلات يعنى زنانى كه با كرشمه راه مىروند و دل مردان را مىربايند، يا روسرى و مقنعه خود را كج و تا نيمه بر سر مىنهند، يا با آرايش و زيور بيرون مىآيند و خود را به نمايش مىگذارند. «مميلات»، زنانى (هستند) كه به ديگر زنان ياد مىدهند مانند آنها رفتار كنند. (در بىحجابى).[2]
[1]. مِیزان الحکمه، ج 2، ص 995.
[2]. همان.
آخرين نكتهاى هم كه از حديث فوق برداشت مىشود، صفتى است كه زنان بايد در آرايش و تزيين موى خود رعايت مىكنند. يعنى موى خود را به گونهاى نيارايند كه برجستگى آن از زير مقنعه و روسرى، نمايان گردد. چرا كه پيامبر6اين صفت را مذموم دانسته از آن با لحن كنايهآميزى به كوهان شتر خراسانى ياد كرده است. آرى زنان بايد از صفتهاى ناپسندى كه در اين حديث شريف ذكر شده، پرهيز نمايند. در غير اين صورت نه تنها به بهشت وارد نمىشوند؛ بلكه بوى بهشت را هم استشمام نخواهند كرد.
4-2. پوشش در برابر زنان بيگانه
اگر چه حجاب زنان در مقابل زنان ديگر لازم نيست، اما گروهى از زنان هستند كه شايسته است بانوان متديّنه بدن و زينتشان را از ايشان هم بپوشانند. از آن جمله زنان يهود و نصارى هستند. امام صادق7مىفرمايد:
لا يَنبَغى لِلْمَرأَةِ ان تَنكَشَفَ بَينَ يَدَىِ الْيَهُودِيَّةِ وَالنَّصرانِيَّةِ فَأِنَّهُنَّ يَصِفْنَ ذلِكَ لأَزواجِهِنَّ.[1]
سزاوار نيست زن مسلمان در برابر زن يهودى يا مسيحى برهنه شود، زيرا آنان آنچه را ديدهاند، براى شوهرانشان باز مىگويند.
آنطور كه پيدا است علت حفظ پوشش در مقابل اين گروه از زنان، افشاء شدن زيبايى و زينت زنان مسلمان و محجبه است در مقابل مردان نامحرم. بنابراين مىتوان نتيجه گرفت زنان غير يهود و نصارى هم اگر چنانچه عادت دارند كيفيت زيبايى و زينت بانوان محترمه را نزد شوهران يامردان غريبه ديگر بازگو كنند،
[1]. تفسِیر نور الثقلِین، علِی بن جمعة العروسِی الحوِیزِی، تصحِیح و تعلِیق سِید هاشم رسولِی محلاتِی، ج 3، ص 593.
از ايشان نيز بايد پرهيز كرده، در حد امكان حجابشان را حفظ كنند.
فتاوا
استفتاء از حضرت امام خمينى (ره)
1. استفاده از چادرى كه در نور، اندام انسان را مشخص كند در نماز اشكال دارد يا خير؟
پاسخ: اگر حجاب و ساتر به نحوى باشد كه بدن ديده شود، كافى نيست.
2. الف) اگر خانمى با لباس محفوظ مثل مانتوى گشاد و شلوار و روسرى يا مقنعه بزرگ نماز بخواند، درست است يا خير؟ ب) اگر خانمى در منزل با چادر كلفت و بلند ولى زير چادر بىآستين و بىجوراب باشد نمازش باطل است يا خير؟
پاسخ: الف- اشكال ندارد. ب- نماز، باطل نيست.
3. آيا شلوار و بلوز مردانه، پوشيدن و نماز خواندنش براى زن اشكال دارد؟
پاسخ: اگر از لباسهاى مخصوص مردان محسوب نباشد، اشكال ندارد.[1]
4. باز بودن گردى صورت و دست زن تا مچ در برابر نامحرم چه صورت دارد؟
پاسخ: در صورت عدم مفسده مانع ندارد.
5. آيا واجب است زن چادر به سر كند؟ و اگر واجب نيست آيا اولويت دارد؟
پاسخ: با مراعات حجاب اسلامى پوشيدن چادر لازم نيست؛ اگر چه بهتر است.
6. آيا در مورد حجاب، خانمها فقط بايد چادر سر كنند يا هر پوششى كه حجم بدن و به طور كلى حجاب واقعى را براى زن فراهم كند، مىتواند حجاب باشد.
پاسخ: در حجاب، لباس خاصّى معتبر نيست هرچند چادر بهتر است، و از لباسى كه جلب توجّه كند احتراز شود.
7. چرا زن بايد با حجاب نماز بخواند؟
[1]. استفتاءات، از محضر امام خمِینِی (ره)، ج 1، ص 136 ـ 144.
پاسخ: تكليف الهى است.
8. آيا پيدا بودن چانه خانمها در عكس با احكام اسلام منافات دارد؟
پاسخ: مانع ندارد.
9. اگر ... (مردى) از همسر (بى حجابش) عكس بگيرد، ... آيا با توجه به اينكه براى چاپ و ظهور بايد به عكاسى برده شود و نامحرم آن را رؤيت مىكند، اشكالى مترتّب مىشود؟
پاسخ: اگر ظاهر كننده زن را نمىشناسد و مفسده ندارد؛ اشكال ندارد.
10. گناه و كيفر زنى كه موى سرش بيرون و معلوم باشد، چيست؟
پاسخ: حجاب از نامحرم واجب است، و كسى كه دانسته تخلّف مىكند، بايد او را نهى نمايند.
11. آيا حجاب از ضروريّات اسلام است؟ منكر آن و كسانى كه به اين دستور الهى مخصوصاً در جامعه اسلامى بى اعتنايى مىكنند، چه حكمى دارند؟
پاسخ: اصل حكم حجاب از ضروريات است و منكر آن حكم منكر ضرورى را دارد و منكر ضرورى محكوم به كفر است، مگر اينكه معلوم باشد كه منكر خدا يا رسول نيست.
12. حدود حجاب اسلامى را بيان فرماييد، آيا حجابى كه حالا زنان با آن پوشيده هستند از طرف شما مجاز است يا نه؟
پاسخ: در حجاب، لباس خاصى معتبر نيست، بلكه آنچه تمام بدن- به استثناء وجه و كفين- را بپوشاند كفايت مىكند، و بهتر است چادر بپوشند.
13. استفاده از جورابهاى ضخيم با دامن و چادر در بيرون منزل چگونه است؟ و همينطور لباسهاى رنگارنگ يا رنگهاى شاد با چادر در بيرون منزل؟
پاسخ: مانع ندارد، مگر آن كه به نحوى باشد كه جلب نظر كند و موجب
مفسده شود.
14. خواهرى علاقهمند به حجاب است، ولى پدر و مادرش (كه در ظاهر مسلمان هستند ولى در عمل مخالف) با حجاب دختر مخالفت مىكنند، و در صورت «پوشش» به او انواع تهمتها و برچسبها مىزنند. حكم خداوند در اين مورد چيست؟
پاسخ: در رعايت حجاب واجب، رضايت پدر و مادر معتبر نيست و اگر او را امر مىكنند كه حجاب نداشته باشد، دستور آنها را مخالفت كند و حجاب را مراعات نمايد.
15. پوشاندن وجه و كفين را واجب نمىدانيد. البته با عدم تلذُّذ و ريبه، حال اگر زن يا دختر طورى بودند كه احتمال مىدهند يا مىدانند كه به صورتشان نگاه مىكنند، آيا باز هم نبايد بپوشانند؟ و اگر زن يا دختر از روى لذّت، وجه و كفّين خود را نپوشاند چگونه است؟
پاسخ: پوشاندن وجه و كفّين واجب نيست، مگر در مورد خوف فساد و ريبه و تلذّذ.
16. آيا زن مسلمان بايد خود را در برابر زن غير مسلمان بپوشاند؟ حدود اين پوشش چقدر است؟
پاسخ: پوشاندن بهتر است، و منظور پوشاندن مواضعى است كه پوشاندن آن در برابر زن مسلمان لازم نيست.
17. استثناى دست و قرص صورت از حجاب بانوان و جواز نگاه بدون ريبه و مفسده، با آرايش است يا ساده؟ و آيا زينتهايى مانند انگشتر جايز است اظهار شود؟ و اگر صورت آرايش شده باشد، پوشاندن واجب است يا خير؟
پاسخ: اگر در صورت آرايش موجود باشد بايد پوشانده شود، و بر مرد اجنبىّ نيز نگاه كردن جائز نيست و همچنين در كفّين اگر داراى زينت و لو مثل انگشتر باشد.
18. آيا صلاح است براى زنها تمام گردى صورت (چه اصلاح كرده و چه اصلاح نكرده)
نمايان باشد؟
پاسخ: در صورت نداشتن مفسده مانع ندارد، ولى نبايد با زينت باشد.
19. آيا نظر كردن مرد نامحرم به وجه و كفين زن جائز است؟ آيا نگاه كردن مرد به تصوير زن بىحجاب در تلويزيون جائز است؟
پاسخ: بدون ريبه مانع ندارد. حكم عكس (را) دارد.
20. آيا نگاه كردن مرد به خواهر زنش جائز است؟
پاسخ: جائز نيست. (زنان و دختران، بايد خود را از برادر شوهر بپوشانند).
21. آيا زن مىتواند با لباسهاى گشاد و با روسرى و شلوار در پيش مرد نامحرم ورزش كند؟
پاسخ: از اين عمل احتراز شود.
22. استفاده از كفشهايى كه با وجود پاشنه كوتاه، صدا مىدهد، براى زنان چگونه است؟
و همينطور كفشهاى ورنى و برّاق؟
پاسخ: اشكال ندارد، مگر آنكه جلب توجه نامحرم نمايد و موجب فساد شود.
23. آيا زن مىتواند تمام بدن خود را به دكتر نامحرم نشان دهد؟
پاسخ: اگر ضرورت نداشته باشد جائز نيست، و در معالجه مرض در صورت ضرورت مانع ندارد.
24. آيا مىشود آقايان خياط براى بانوان- بدون هيچ گونه تماسى با بدنشان و بدون اندازهگيرى بلكه از روى نمونه لباسى كه خود بانوان همراه مىآورند- لباس بدوزند؟
پاسخ: مانع ندارد.
25. رانندگى خانمها از لحاظ شرعى چه صورتى دارد و آيا مانتو و روسرى حجاب كامل است؟
پاسخ: در حجابِ واجب هرگونه لباسى كه بدن را از نامحرم بپوشاند كفايت