است و نيز بدان كه حج از عمره برتر و بهتر است.»[1]
5- آرامش دل
يكى از فلسفههاى تشريع حج، اقامه ياد و ذكر خداوند است.
رسول خدا6در حديثى فرمود:
«انَّما جُعِلَ الطَّوافُ بالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفا وَالمَرْوَةِ وَرَميُ الجِمار لِإقامَةِ ذِكْرِ اللَّهِ.»[2]
«همانا طواف خانه خدا و سعى ميان صفا و مروه و رمى جمراتِ سه گانه، فقط براى اقامه ياد خدا قرار داده (و تشريع) شده است.»
قرآنِ كريم، تأثير ياد خدا در انسان را «آرامش قلب» ذكر مىكند و مىفرمايد:
«... أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»[3]
«همانا با ياد خدا دلها آرام مىگيرد.»
حال باتوجه به اين مقدمه و نيز فرموده امام باقر7
[1]- معجم الكبير طبرانى، ج 9، ص 44
[2]- الحج فى الكتاب و السنة، ص 133، ح 280
[3]- رعد: 28
كه: «الْحَجُّ تَسْكِينُ الْقُلُوبِ»[1]
نتيجه مىگيريم كه يكى از ثمرات حج، آرامش دل است، چيزى كه امروز بشريت شديداً به آن نيازمند مىباشند.
6- همنشينى باپيامبران و صالحان
امام صادق7فرمود:
هنگامى كه موسى7حج انجام داد، جبرئيل به وى نازل شد. موسى به او گفت: اى جبرئيل! براى كسى كه حج اين خانه را با نيتى صادق و هزينهاى پاك به جاى آورد، چه پاداشى مقرر شده است؟
جبرئيل بدون پاسخ به سوى خداوند- عزّوجلّ- بازگشت (و پاسخ آن را جويا شد) خداوند به او وحى كرد و فرمود:
به موسى بگو:
«او را در ملكوت اعلى همراه و همنشين با پيامبران و صديقان و شهيدان و صالحان قرار خواهم داد و اينها همراهان خوب و شايستهاى هستند.»[2]
[1]- بحار الانوار، ج 75، ص 183
[2]- من لايحضره الفقيه، ج 2، ص 235
7- درامان بودن از عذاب
امام باقر7فرمود:
«هر كس داخل اين خانه شود و نسبت به همه آنچه خداوند بر او واجب فرموده، آگاه باشد، ازعذابهميشگىروز قيامت ايمن خواهد بود.[1]
در دنيا نيز اگر كسى به حرم پناه برد، از خشم خدا در امان است.»[2]
امام صادق7فرمود:
«بر شما باد به زيارت اين خانه، پس پيوسته حج اين خانه كنيد، كه با حج پيوسته، گرفتارىهاى دنيا و هول و هراسهاى روز قيامت از شما دفع گردد.»[3]
8- علوّ درجه در بهشت
رسول خدا6فرمود:
«حج گزار دررفتن به حج و بازگشتن از آن،
[1]- عوالى اللآلي، ج 2، ص 84، ح 227
[2]- كافى، ج 4، ص 226
[3]- امالى طوسى، ص 668
در ضمانت خداوند است، پس اگر در سفر به او رنج و خستگى برسد، خداوند گناهان او را به خاطر آن سختى مىبخشد و براى هر قدمى كه برمىدارد، هزار درجه در بهشت بالا مىرود ...»[1]
9- استجابت دعا
يكى ديگر از ثمرات حج، «پذيرش دعاى حاجى» است:
رسول خدا6فرمود:
«دعاى سه كس مستجاب است:
1- دعاى حج گزار در مورد خانوادهاش.
2- دعاى بيمار، ...
3- دعاى مظلوم.»[2]
در حديثى ديگر نيز فرمود:
«حاجيان و عمره گزاران ميهمانان خدايند، خدا آنها را دعوت كرده و اينها نيز پذيرفتهاند، اينها نيز دعا كرده و خداوند آن را اجابت كرده است.»[3]
[1]- كنز العمال، ح 11812 و 11840
[2]- الحج فى الكتاب و السنه، ص 162، ح 386
[3]- همان.
10- پيشگيرى از تنگدستى
رسول خدا6فرمود:
«حج انجام دهيد، [تا] هرگز نيازمند نشويد.»[1]
امام على7نيز فرمود:
«همانا بالاترين چيزى كه متوسلين به درگاه ربوبى به آن توسل جويند، ايمان به خدا و رسول او و ... حجّ خانه خدا و عمره است، پس همانا اين دو (يعنى حج و عمره) فقر را دور و گناه را مىشويند.»[2]
11- دستيابى به سلامتى
از امام صادق7نقل شده كه فرمودند:
«علىبن الحسين8فرمود:
حج و عمره به جا آوريد تا بدنهاى شما سالم، روزىهاى شما افزون، و هزينههاى خانواده (و زندگى) شما تأمين گردد ...»[3]
12- پيشگيرى از هلاكت
[1]- الحج فى الكتاب و السنه، ص 164، ح 398
[2]- همان، ص 402
[3]- كافى، ج 4، ص 252
امام باقر7فرمودند:
در وصيت اميرمؤمنان على7آمده است:
«حجّ خانه پروردگارتان را ترك نكنيد كه هلاك خواهيد شد.»[1]
امام صادق7نيز فرمودند:
«اگر مردم حج را ترك كنند عذاب بر آنان نازل شود.»[2]
13- شفاعت پيامبر6
علاوه بر ثمراتى كه در روايات براى حج ذكر شده است، زيارت رسول خدا6و ائمه بقيع و ساير اماكن مقدس مدينه منوره نيز، هر يك داراى ثمرات ارزشمند و قابل توجهى است كه از جمله آنها دستيابى به شفاعت رسول خدا6است.
رسول خدا6فرمودند:
«هر كس به زيارت من بيايد و كارى جز زيارت من نداشته باشد، سزاست بر من، كه روز قيامت شفيع او باشم.»[3]
[1]- محاسن، ج 1، ص 170
[2]- كافى، ج 4، ص 271
[3]- معجم الكبير طبرانى، ج 12، ص 225
و در حديث ديگرى فرمودند:
«هر كس به زيارت من بيايد، شفاعت او بر من واجب مىشود و شفاعت هر كس بر من واجب گردد، بهشت بر او واجب مىشود.»[1]
86- هديه سفر
مستحب است مسافر هنگام بازگشت به خانه، هديهاى براى خانوادهاش بياورد.
ابن سنان از امام صادق7نقل كرده كه آن حضرت فرمود:
«هنگامى كه يكى از شما به مسافرت برود، موقع برگشتن به هر مقدار كه براى او امكان دارد هر چند يك سنگ، براى خانواده خود هديه بياورد ...»[2]
امام صادق7نيز فرمودند:
«هَدِيَّةُ الْحَجِّ مِنَ الْحَجِّ»[3]
[1]- كافى، ج 4، ص 548.
[2]- وسائل الشيعه، ج 11، ص 459، ح 15259.
[3]- من لايحضره الفقيه، ج 2، ص 225، ح 2250.
«هديه حج جزو حج است.»
ليكن بايد توجه داشت كه تهيه سوغات نبايد حاجيان را از وظايف حساس و خطيرشان بازدارد و به جاى حضور در حرمين شريفين، بيشترين وقت خود را در خيابانها و بازارها سپرى كنند و به دليل خستگى از توفيق عبادت محروم شوند.
از اين رو بايد براى خريد هدايا، برنامه ريزى نموده، وقت خاصى را براى آن در نظر بگيرند و كالاهاى مورد نياز خود را بخرند، و ديگر سراغ بازار نروند.
شيطان نيز در اين گونه موارد دركمين حاجيان است.
تنوع كالاها و بازارها كه بخشى از آن در مسير حاجيان قرار دارد، موجب مىشود تا در ميان راه، مسير خود را تغيير داده، به جاى حضور در محضر نبى اكرم6و ائمه بقيع:و يا در مسجد الحرام، از اين مغازه به آن مغازه رفته و در پايان خسته و مانده خود را به محل اقامت مىرسانند و به استراحت مىپردازند.
آيا لحظهاى انديشيدهايم كه در شبهاى قدر و در ماه مبارك رمضان پيوسته با التماس و خواهش اين دعا را مىخوانديم: «اللَّهُمَّ ارْزُقْني حَجَّ بَيْتِكَ الْحَرَامِ وَ زِيَارَةَ قَبْرِ نَبِيِّكَ» و از خدا حج را طلب كردهايم و حال كه اين توفيق رفيقمان شده، آيا شايسته است كه منافع آن را به راحتى از دست بدهيم؟
نكته ديگر اين كه بايد توقّعات ديگران را نسبت به