در ضمانت خداوند است، پس اگر در سفر به او رنج و خستگى برسد، خداوند گناهان او را به خاطر آن سختى مىبخشد و براى هر قدمى كه برمىدارد، هزار درجه در بهشت بالا مىرود ...»[1]
9- استجابت دعا
يكى ديگر از ثمرات حج، «پذيرش دعاى حاجى» است:
رسول خدا6فرمود:
«دعاى سه كس مستجاب است:
1- دعاى حج گزار در مورد خانوادهاش.
2- دعاى بيمار، ...
3- دعاى مظلوم.»[2]
در حديثى ديگر نيز فرمود:
«حاجيان و عمره گزاران ميهمانان خدايند، خدا آنها را دعوت كرده و اينها نيز پذيرفتهاند، اينها نيز دعا كرده و خداوند آن را اجابت كرده است.»[3]
[1]- كنز العمال، ح 11812 و 11840
[2]- الحج فى الكتاب و السنه، ص 162، ح 386
[3]- همان.
10- پيشگيرى از تنگدستى
رسول خدا6فرمود:
«حج انجام دهيد، [تا] هرگز نيازمند نشويد.»[1]
امام على7نيز فرمود:
«همانا بالاترين چيزى كه متوسلين به درگاه ربوبى به آن توسل جويند، ايمان به خدا و رسول او و ... حجّ خانه خدا و عمره است، پس همانا اين دو (يعنى حج و عمره) فقر را دور و گناه را مىشويند.»[2]
11- دستيابى به سلامتى
از امام صادق7نقل شده كه فرمودند:
«علىبن الحسين8فرمود:
حج و عمره به جا آوريد تا بدنهاى شما سالم، روزىهاى شما افزون، و هزينههاى خانواده (و زندگى) شما تأمين گردد ...»[3]
12- پيشگيرى از هلاكت
[1]- الحج فى الكتاب و السنه، ص 164، ح 398
[2]- همان، ص 402
[3]- كافى، ج 4، ص 252
امام باقر7فرمودند:
در وصيت اميرمؤمنان على7آمده است:
«حجّ خانه پروردگارتان را ترك نكنيد كه هلاك خواهيد شد.»[1]
امام صادق7نيز فرمودند:
«اگر مردم حج را ترك كنند عذاب بر آنان نازل شود.»[2]
13- شفاعت پيامبر6
علاوه بر ثمراتى كه در روايات براى حج ذكر شده است، زيارت رسول خدا6و ائمه بقيع و ساير اماكن مقدس مدينه منوره نيز، هر يك داراى ثمرات ارزشمند و قابل توجهى است كه از جمله آنها دستيابى به شفاعت رسول خدا6است.
رسول خدا6فرمودند:
«هر كس به زيارت من بيايد و كارى جز زيارت من نداشته باشد، سزاست بر من، كه روز قيامت شفيع او باشم.»[3]
[1]- محاسن، ج 1، ص 170
[2]- كافى، ج 4، ص 271
[3]- معجم الكبير طبرانى، ج 12، ص 225
و در حديث ديگرى فرمودند:
«هر كس به زيارت من بيايد، شفاعت او بر من واجب مىشود و شفاعت هر كس بر من واجب گردد، بهشت بر او واجب مىشود.»[1]
86- هديه سفر
مستحب است مسافر هنگام بازگشت به خانه، هديهاى براى خانوادهاش بياورد.
ابن سنان از امام صادق7نقل كرده كه آن حضرت فرمود:
«هنگامى كه يكى از شما به مسافرت برود، موقع برگشتن به هر مقدار كه براى او امكان دارد هر چند يك سنگ، براى خانواده خود هديه بياورد ...»[2]
امام صادق7نيز فرمودند:
«هَدِيَّةُ الْحَجِّ مِنَ الْحَجِّ»[3]
[1]- كافى، ج 4، ص 548.
[2]- وسائل الشيعه، ج 11، ص 459، ح 15259.
[3]- من لايحضره الفقيه، ج 2، ص 225، ح 2250.
«هديه حج جزو حج است.»
ليكن بايد توجه داشت كه تهيه سوغات نبايد حاجيان را از وظايف حساس و خطيرشان بازدارد و به جاى حضور در حرمين شريفين، بيشترين وقت خود را در خيابانها و بازارها سپرى كنند و به دليل خستگى از توفيق عبادت محروم شوند.
از اين رو بايد براى خريد هدايا، برنامه ريزى نموده، وقت خاصى را براى آن در نظر بگيرند و كالاهاى مورد نياز خود را بخرند، و ديگر سراغ بازار نروند.
شيطان نيز در اين گونه موارد دركمين حاجيان است.
تنوع كالاها و بازارها كه بخشى از آن در مسير حاجيان قرار دارد، موجب مىشود تا در ميان راه، مسير خود را تغيير داده، به جاى حضور در محضر نبى اكرم6و ائمه بقيع:و يا در مسجد الحرام، از اين مغازه به آن مغازه رفته و در پايان خسته و مانده خود را به محل اقامت مىرسانند و به استراحت مىپردازند.
آيا لحظهاى انديشيدهايم كه در شبهاى قدر و در ماه مبارك رمضان پيوسته با التماس و خواهش اين دعا را مىخوانديم: «اللَّهُمَّ ارْزُقْني حَجَّ بَيْتِكَ الْحَرَامِ وَ زِيَارَةَ قَبْرِ نَبِيِّكَ» و از خدا حج را طلب كردهايم و حال كه اين توفيق رفيقمان شده، آيا شايسته است كه منافع آن را به راحتى از دست بدهيم؟
نكته ديگر اين كه بايد توقّعات ديگران را نسبت به
ميزان هدايا كاهش داد؛ زيرا همان گونه كه زائران عتبات عاليات، جز يك مهر و تسبيح معمولى توقعى از زائر ندارند، در سفر حج نيز نبايد به دنبال هداياى متنوع و رنگارنگ برويم، و چه بسا با خريد برخى كالاها بازار مشركان و كفار را تقويت كنيم، بلكه بايد با خريد هداياى مختصر، ضمن عمل به اين وظيفه اخلاقى زمينه را براى بهره بردارى هر چه بيشتر فراهم ساخت.
87- نشانه قبولى حج
حج تمرين عبوديت و بندگى است و حاجى در اين دوره آموزشى، بايد تلاش كند تا گناهانى را كه به آن مبتلا بوده، ترك كند و هنگام مراجعت، زندگى جديدى را آغاز نمايد.
رسول خدا6فرمودند:
«از نشانههاى قبولى حج آن است كه بنده، گناهانى را كه مرتكب مىشده ترك كند و اگر پس از بازگشت، همچنان گرفتار گناه باشد و در لجنزار زنا، خيانت و يا معصيت فرو رود، حج او به وى بازگردانده مىشود.»[1]
فلسفه هر زيارتى آن است كه زائر باگذشته غلط
[1]- الحج فى الكتاب و السنه، صص 741 و 742
خود فاصله بگيرد و اصلاح شود.
مرحوم شهيد در دروس گويد:
«... و ثاني عشرها أن يكون الزائر بعد الزيارة خيراً منه قبلها فإنّها تَحُطّ الأوزار إذا صادفت القبول».[1]
دوازدهمين ادب از آداب زيارت آن است كه زائر پس از زيارت، از وضعيتى كه پيش از آمدن به زيارت داشته بهتر شود.
در آستانه ورود به حرم، كنار در ايستادن و اذن دخول خواندن و تلاش در جهت ريزش اشك و رقّت قلب پيداكردن، يكى ديگر از وظايف زائران است. زائر در حالى اذن دخول مىخواند كه احساس مىكند هم اكنون صاحب آن مرقد او را مىبيند، كلامش را مىشنود و به او پاسخ مىدهد و درست در همان حال لطف و محبت صاحب آن مرقد نسبت به مردم و به خصوص پيروانشان را ياد كند و لحظهاى نيز به درون خود مىنگرد كه با كوله بارى از گناه و نافرمانى به در خانه اين عزيز آمده است كه اگر كسانى به صورت حقيقى به درون خود نگريسته و سابقه اعمال خود را به
[1]- الدروس، ج 2، ص 24؛ آداب زيارت، ص 196
ياد آورند چه بسا از راه رفتن بازمانند و از خجلت و شرمسارى عقب نشينى كنند!
در چنين حالتى بر زائر عارض شد تا حدودى توانسته است به اهداف زيارت دست يابد از اين رو مرحوم شهيد اول در اين باره مىگويد:
«... و ثانيها: الوقوف على بابه و الدعاء و الاستئذان بالمأثور، فإن وجد خشوعاً و رقّة دخل و إلّا فالأفضل له تحرّي زمان الرقّة لأنّ الغرض الأهم حضور القلب ليلقى الرحمة النازلة من الرَّبّ».[1]
«... دوم: ايستادن بر در آن حرم شريف، و دعا و اذن دخول بخواند؛ آن گونه كه در روايات وارد شده، پس اگر در خود رقت و خشوعى يافت داخل شود و گرنه افضل آن است كه در صدد تحصيل زمانى برآيد كه در قلب او رقت و خشوعى حاصل گردد (و در آن حال به زيارت بيايد) زيرا هدف مهمتر، حضور قلب است براى دستيابى به رحمتى كه از ناحيه پروردگار نازل گردد.»
[1]- الدروس الشرعيه، ج 2، ص 23