أَقَلَّتِ الْأَرْضُ مِنِّي».[1]
«بهنام و به يارى خدا، و هيچ حول و نيرويى جز با كمك او نيست و بر آيين رسول خدا6و آنها كه صادقانه از خدا سخن گفتهاند درود خدا بر همه آنان.
بارخدايا! بهوسيله اين غسل قلبم را پاك و سينهام را گشاده و قبرم را نورانى كن.
بارخدايا! اين غسل را [براى من] نور و پاكى و نگاهبان و شفاى هر آفت و درد و بيمارى و هر بدى كه از آن بيم دارم قرار ده و قلب و اعضاى بدنم و استخوانهايم و خون و موى و پوست و مغز و اعصابم و تمام وجودم را پاك گردان.»
حاجى با اين غسل جسمش را و با دعا و توبه جانش را شستشو مىدهد تا هنگام حضور در خانه خدا، از هر آلودگى پاك و پيراسته شود.
15- صدقه
مستحب است مسافر هنگام حركت، صدقه دهد[2]و با نيكىِ به مردم، سفر را آغاز كند.
[1]- وسائل الشيعه، ج 11، ص 369، ح 15038؛ امان الاخطار، ص 33
[2]- محاسن، ج 2، ص 348، ح 231
امام صادق7فرمود:
«تَصَدَّقْ وَ اخْرُجْ أَيَّ يَوْمٍ شِئْتَ».[1]
«صدقه بده و هر روزى خواستى خارج شو.»
ابن ابى عمير گويد:
به ستارگان مىنگريستم، آنها را مىشناسم و شگون و سعد و نحس طلوع ستارگان را نيز مىدانم، پس در من ترديد بهوجود آمد، به موسى بن جعفر8شكوه بردم، آن حضرت فرمود:
اگر در وجود تو مسألهاى [نگرانكننده] پيدا شد به نخستين مسكينى كه رسيدى صدقه بده و سپس بگذر.
پس همانا خداوند- عزّ و جلّ- آن نگرانى را از تو دفع مىكند.[2]
حتى آنان كه به نحوست ايام اعتقاد دارند، اگر صبحگاهان صدقه دهند، خداوند نحوست آن روز را از آنان دفع خواهد كرد. خواجه شيراز گويد:
اى صاحب كرامت، شكرانه سلامت
روزى تفقّدى كن درويش بينوا را
صدقه منافع فراوانى دارد كه يكى از آنها
[1]- وسائلالشيعه، ج 11، ص 375، ح 15051
[2]- وسائلالشيعه، ج 11، ص 376، ح 15054
جلوگيرى از بَدْ مردن است. رسول خدا6فرمود:
«الصَّدَقَةُ تَمْنَعُ مِيتَةَ السَّوْءِ».[1]
«صدقه از مرگ بد و دلخراش جلوگيرى مىكند.»
صدقه همچنين هفتاد نوع بلا را دفع مىكند[2]و هفتاد در، از بلا را بهروى انسان مىبندد.[3]
دادنِ صدقه در آغاز و در طول سفر حج، مورد تأكيد روايات است.
امام صادق7فرمود:
شايسته است حاجى هنگامى كه مناسك حج را انجام داد وتصميم گرفت از مكّه خارج شود، يك درهم خرما بخرد و آن را صدقه دهد.[4]
در دادن صدقه به اين نكته هم بايد توجه داشت كه گرچه صدقهگيرنده، فرد فقير و مسكين است، ليكن گيرنده اصلى خداوند است و درنتيجه صدقهدهنده با خدا معامله كرده و چندبرابر در دنيا و آخرت پاداش دريافت خواهد كرد.
[1]- بحارالانوار، ج 96، ص 124، ح 35
[2]- كنزالعمال، ح 15982
[3]- بحارالانوار، ج 62، ص 269
[4]- كافى، ج 4، ص 533
امام صادق7فرمود:
«همانا خداوند تبارك و تعالى مىفرمايد:
هيچ چيزى نيست مگر آنكه، كسى را مأموريت دادهامتاآن رابگيردجزصدقه، كه آن را خود مىگيرم».[1]
16- آغاز سفر با نماز
در سفر حج، حاجى ميهمان خداوند است و بايد قبل از سفر، خود را براى اين ميهمانى مهم آماده كند، لذا مستحب است سفر را با نماز، كه ياد خدا است، آغاز نمايد.
امام صادق7از طريق پدران بزرگوارشان، از رسول خدا6نقل كردهاند كه فرمود:
مردى كه عازم سفر است هيچ چيزى براى خانوادهاش از خود باقى نمىگذارد بهتر از اينكه هنگام رفتن دو ركعت نماز بخواند و بگويد:
«اللَّهُمَّ انّي أسْتَودِعُكَ نَفْسي وَ اهْلي وَ مالي وَ ذُرِّيَتي وَ دُنْياىَ وَ آخِرَتي وَ أَمانَتي وَ خاتِمَةَ عَمَلي، الّا اعْطاهُ اللَّه عَزَّ وَ جَلَّ ما سئل».[2]
[1]- بحارالانوار، ج 80، ص 329، ح 2
[2]- وسائلالشيعه، ج 11، ص 379، ح 15064
«بارخدايا! خود و خانواده و مال و اولاد و دنيا و آخرت و امانت و پايان كارم را نزد تو به امانت مىگذارم. [اين دعا را كسى نمىخواند] مگر اينكه آنچه را از خدا خواسته، به او عنايت مىكند.»
17- دعا هنگام خروج
صباح حذاء گويد: از موسى بن جعفر8شنيدم كه فرمود:
«اگر يكى از مردان شما قصد مسافرت كرد، هنگام خروج از منزل و روبه سمتى كه بهقصد آن در حركت است بايستد و سوره حمد را در چهار سوى خود بخواند، همچنين معوذتين [يعنى سورههاى فلق و ناس] و قل هواللَّه احد و آيةالكرسى را در پيش رو و سمت راست و پشتسر بخواند و سپس بگويد:
«اللَّهُمَّ احْفَظْنِي وَ احْفَظْ مَا مَعِي وَ سَلِّمْنِي وَ سَلِّمْ مَا مَعِي وَ بَلِّغْنِي وَ بَلِّغْ مَا مَعِي بِبَلاغِكَ الْحَسَنِ الْجَمِيلِ».[1]
«بارخدايا! مرا و هرچه همراه من است را
[1]- وسائلالشيعه، ج 11، ص 381، ح 15067
نگهدار و من و هرچه با من است را سالم بدار و من و هرچه با من است را به مقصد برسان به گونهاى شايسته و زيبا.»
[آنگاه] خداوند او را با آنچه همراه خود دارد محفوظ داشته و به سلامت بهمقصد مىرساند. آيا نديدهاى كه مرد [مسافر] خود مصون و سالم مىماند، ليكن آنچه همراه خود دارد محفوظ نمانده و سالم بهمقصد نمىرسد؟
در حديث ديگرى امام صادق7فرمود:
«هركس هنگام بيرون رفتن از خانه، ده مرتبه سوره «قُل هُوَ اللَّهُ احَد» (توحيد) را بخواند، پيوسته در پناه و حمايت خداوند است تا به خانه برگردد».[1]
ابوحمزه ثمالى نيز گفت:
هرگاه امام باقر7از خانه بيرون مىرفت مىفرمود:
«بِسْمِ اللَّهِ خَرَجْتُ وَ عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْتُ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ».[2]
«بهنام خداخارج شدموبر او توكل كردم، هيچ توانايى و نيرويى نيست جز بهنيروى خدا.»
امير مؤمنان على7هنگام بيرون رفتن از خانه براى
[1]- كافى، ج 4، ص 333.
[2]- همان.
مسافرت، اين دعا را مىخواند:
«اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ وَعْثَاءِ السَّفَرِ وَ كَآبَةِ الْمُنْقَلَبِ وَ سُوءِ الْمَنْظَرِ فِي الْأَهْلِ وَ الْمَالِ وَالْوَلَدِ اللَّهُمَّ أَنْتَ الصَّاحِبُ فِي السَّفَرِ وَ أَنْتَ الْخَلِيفَةُ فِي الْأَهْلِ وَ لا يَجْمَعُهُمَا غَيْرُكَ لِأَنَّ الْمُسْتَخْلَفَ لايَكُونُ مُسْتَصْحَباً وَالْمُسْتَصْحَبُ لا يَكُونُ مُسْتَخْلَفاً»[1]
«بارخدايا! به تو پناه مىبرم از سختىهاى سفر و اندوهناك برگشتن و بدنگرى [مردم] در جان و خانواده و مال و فرزندم؛ بارخدايا! تو در سفر همراه منى و جانشين من در خانوادهام و جز تو كسى نيست كه بتواند ميان ايندو جمع كند [و در سفر همراه و در وطن جانشين باشد] زيرا آنكه بازمانده و [در وطن] جانشين در خانواده باشد [در سفر] همراه و رفيق نيست و آنكه رفيق سفر است جانشين در خانواده نيست.»
پيمودن راه و طى مسير در زمين و آسمان، همراه با فراز و نشيب و اوج و فرود است، اتومبيل وقتى به مناطق كوهستانى مىرسد، جادههاى پرپيچ و خم
[1]- نهجالبلاغه: خ 46
كوهستان را طى كرده بالا مىرود و پس از رسيدن به قله سرازير مىشود، هواپيما از باند فرودگاه برمىخيزد، اوج مىگيرد و با رسيدن به مقصد فاصله خود را با زمين كم كرده، در فرودگاهِ مقصد، به زمين مىنشيند، مسافرِ خانه خدا سزاوار است كه در تمامى اين مراحل بهياد خدا بوده، زير لب زمزمه عاشقانه با خدا داشته باشد.
رسول خدا6هر زمان در مسيرى بالا مىرفت «اللَّه اكبر» و آنگاه كه فرود مىآمد «سبحاناللَّه» مىگفت.[1]
برخى مناطق در ميان راه، همچون گردنههاى صعبالعبور و راههاى پرپيچ و خم، خطرناك و ترس آفريناند، امام صادق7فرمود:
اگر به جايى رسيدى كه ترسانى اين آيه را بخوان:
«وَ قُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطاناً نَصِيراً».[2]
«پروردگارا! مرا [در هركارى] بهطرز درست داخل كن و بهطرز درست خارج ساز و از جانب خود براى من تسلّطى يارىبخش قرار ده [و پيروزى و يارى عنايت فرما].»
[1]- وسائلالشيعه، ج 11، ص 391، ح 15088
[2]- اسراء: 80