کتاب احکام بانوان

اين صفحه در کتاب اصلي بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة

اين صفحه در کتاب اصلي بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة

اين صفحه در کتاب اصلي بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة

بسم الله الرحمن الرحيم

پيشگفتار

در باره ى تفاوت زن و مرد سخنان گوناگون و گاه متناقضى بيان شده است. برخى اين تفاوت، را بسيار زياد و عده اى بسيار كم پنداشته اند.

آن چه مى توان از آن دفاع كرد اين است كه ميان زن و مرد تفاوت وجود دارد و شايسته نيست كسى مدعى تساوى زن و مرد در همه ى زمينه ها باشد. البته هر دو، برخوردار از گوهر انسانيت و استعداد سير به سوى كمال مى باشند و در ارزشها و احكامى كه به انسانيّت آنها مربوط است، يكسان هستند.

در يك نگاه گذرا مى توان ديدگاه قرآن كريم را چنين ترسيم نمود:

1. خداوند هدف آفرينش آدميان را كه عبوديت، امتحان، حيات طيبه، و شناخت قدرت الهى است، براى زن و مرد به صورت يكسان مطرح كرده است.

2. در مورد ارزش هاى انسانى، مثل ايمان و عمل صالح، علم و

دانش، سبقت در ايمان، تقوا و پارسايى، هجرت و دفاع نيز با زن و مرد يك سان برخورد شده است، مثلاً به برابرى زن و مرد در ارزش هاى ياد شده اين گونه تصريح مى كند:
مردان و زنان مسلمان، مردان و زنان با ايمان، مردان و زنان عبادت پيشه، مردان و زنان راست گو، مردان و زنان شكيبا، مردان و زنان فروتن، مردان و زنان صدقه دهنده، مردان و زنان روزه دار، مردان و زنان پاك دامن، مردان و زنانى كه خدا را فراوان ياد مى كنند، خدا براى ]همه ى[ آنان آمرزش و پاداش بزرگ فراهم ساخته است.[1]

3. خداوند مسير تكامل و راه سعادت را براى همگان، صراط مستقيم معرفى مى كند. و شيطان را دشمن مشترك انسان مى داند.[2]

4. خداوند زنان و مردان را مكمل هم مى داند و مى فرمايد:
(هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ.[3]«آنان (زنان) پوشش شمايند و شماپوشش آن ها مى باشيد.»

5. خداوند آن گاه كه نمونه اى براى مؤمنان و كافران ذكر مى كند از مردان سخن نمى گويد; بلكه (شايد به خاطر نقش ويژه ى زنان)از مريم و آسيه همسر فرعون به عنوان الگوى همه ى مؤمنان ياد

[1]سوره احزاب، آيه 35.
[2]سوره فاطر، آيه6.
[3]سوره بقره، آيه 187،

مى كند.[1]البته همسر نوح و همسر لوط را هم به عنوان نمونه ى كافران معرفى كرده است.[2]

6 . خداوند كار نيك زنان و مردان را به طور يك سان ارج مى نهد، قابل پاداش مى داند.
«پس پروردگارشان دعاى آن ها را اجابت كرد ]و فرمود: [من عمل هيچ كدام از شما، از مرد و زن، كه همه از يكديگريد، تباه نمى كنم...».[3]

7. در مواردى كه خداوند اختيار برخى امور اجرايى را به
مرد سپرده است، رفتار به نيكى (معاشرت به معروف)را به عنوان يك اصل قانونى و نه يك توصيه ى اخلاقى محض، لازم دانسته است(عَاشِرُو هُنَّ بِالْمَعْرُوفِ)[4]جالب اين كه واژه ى «معروف» 38 بار در قرآن كريم ذكر شده است كه 19 مورد آن توصيه به مردان در باب رفتار با زنان است.

8. خداوند نظارت بر رفتارهاى جامعه ى اسلامى(امر به معروف و نهى از منكر)را به عنوان يك حق به زنان و مردان سپرده است. از جمله در سوره ى توبه مى فرمايد:
«مردان مؤمن و زنان مؤمن بر يكديگر ولايت دارند، به

[1]سوره تحريم، آيه11و12.
[2]سوره تحريم، آيه10.
[3]سوره آل عمران، آيه 195.
[4]سوره نساء، آيه19.

نيكى فرمان مى دهند و از ناشايست باز مى دارند.»[1]

9. خداوند مشاركت زنان را در قالب بيعت تاييد مى كند و مى فرمايد:
«اى پيامبر اگر زنان مؤمن نزد تو آمدند تا بيعت كنند، بدين شرط كه هيچ كسى را شريك خدا قرار ندهند، دزدى و زنا نكنند، فرزندان خود را نكشند، فرزندى را كه متعلق به شوهرشان نيست، به دروغ به او نسبت ندهند و در كارهاى نيك از تو نافرمانى نكنند، با آن ها بيعت كن و از خدا برايشان آمرزش بخواه.»[2]

10. خداوند زنده به گور كردن دختران و شوم دانستن آنان را به شدت مذمت مى كند و مى فرمايد:

(وَ إِذَا الْمَوؤُدَةُ سُئِلَتْ بِاَى ذَنْب قُتِلَتْ).[3]
«و آن هنگام كه پيرامون دختران زنده به گور شده سؤال شود كه به كدامين گناه كشته شدند؟!».

در جاى ديگر عده اى از مردان را به خاطر رفتار ناشايست چنين مذمت مى كند:
«هرگاه به يكى از آن ها بشارت دهند كه دخترى نصيب تو شده است، صورتش (از شدّت ناراحتى)، به خاطر خبر

[1]سوره توبه، آيه71.
[2]سوره ممتحنه، آيه12.
[3]سوره تكوير، آيه8.

بدى كه به او داده شده است سياه مى شود و به شدت خشمگين مى گردد، از قوم و قبيله خود متوارى مى گردد (و نمى داند) آيا آن دختر را با پذيرش ننگ نگهدارد، يا در خاك پنهانش سازد؟ چه بد حكم مى كنند!»[1]

اين اصول ده گانه قرآنى نوع نگرش قرآن به زن را كه مبتنى بر پذيرش تساوى آن دو در بسيارى از احكام است، نشان مى دهد البته زن و مرد در بعضى از مسايل تكوينى با هم تفاوت هايى دارند تفاوتهايى كه جنس زن و جـنـس مـرد را قوام مى بخشد.وزن را زن ، قرار مى دهد و مرد را مرد. تفاوتهاى جنسيتى ، واقعيتهايى حكيمانه اند كه دست تدبير الهى ، آنهارا به عنوان بخشى از نظام احسنِ وجود، قرار داده است :

(خَلَق السَّماواتِ وَ الأَرْضَ بِالْحَق وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَ إِلَيهِ الْمَصيرُ).[2]
«آسمانها و زمين را بحق آفريد و شما را (در عالم جنين) تصوير كرد، تصويرى زيبا و دلپذير و سرانجامِ (همه) بسوى اوست.»

همين تفاوتهاست كه منشأ كمال و موجب احساس نياز متقابل و زمينه بقاى حيات انسانى و اجتماعى و تحكيم پيوندها مى شود.

ناديده انگاشتن اين تفاوتها كه چيزى جز رحمت و حكمت الهى

[1]سوره نحل، آيه58.
[2]سوره تغابن، آيه3.