موعظه كردن لزومى دارد؟
جواب:بودن پرده بهتر است، ولى واجب نيست، مشروط بر اين كه موازين شرعى رعايت شود.
مسأله 358-بودن مرد با زن نامحرم در جاى خلوت، كه ديگرى نمىتواند به آنجا وارد شود، اشكال دارد و احتياط واجب ترك آن است، و نماز خواندن در آنجا نيز اشكال دارد. همچنين نماز خواندن در محلّى كه مجلس گناه است، مثل اين كه در آنجا شراب مىنوشند، قمار مىزنند، يا غيبت مىكنند، اشكال دارد.
مسأله 359-براى زنها بهتر آن است كه نماز را در خانه بخوانند، ولى اگر خود را از نامحرم بخوبى حفظ كنند بهتر است در مسجد بخوانند، و اگر راهى براى ياد گرفتن مسائل اسلامى جز از طريق رفتن به مسجد وجود ندارد واجب است به مسجد بروند.
اذان و اقامه
سؤال 360-آيا اذان و اقامه مردان و زنان مانند هم است، يا تفاوت دارد؟
جواب:تفاوتى با هم ندارد؛ ولى اگر زن مايل باشد مىتواند بجاى اذان كامل، تنها چهار تكبير و شهادتين را بگويد، و بجاى اقامه، دو تكبير و شهادت به وحدانيّت خداوند و نبوّت پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله) بدهد.
مسأله 361-در پنج مورد اذان ساقط مىشود و بنا بر احتياط واجب بايد آن را ترك كرد. يكى از آن موارد، نماز عصر و عشاى زن مستحاضه است كه بايد بلافاصله آن را بعد از نماز ظهر يا مغرب بخواند.
مسأله 362-اگر مرد اذان زن را بشنود اذان از او ساقط نمىشود، ولى اگر زن اذان مرد را بشنود از او ساقط مىشود.
مسأله 363-در جماعتى كه مردان و زنان شركت دارند، اذان و اقامه نماز جماعت را بايد مرد بگويد، ولى در جماعت زنان، اذان و اقامه زنان كافى است.
واجبات و مستحبّات نماز
سؤال 364-حكم نماز پيرزنى كه در قرائت و اذكار نمازش غلطهاى زيادى ديده مىشود، و قدرت بر اصلاح و تصحيح آنها ندارد، چيست؟
جواب:اگر قادر به ياد گرفتن نباشد، به همان شكل كه مىتواند بخواند.
مسأله 365-شايسته است در حال ايستادن (به هنگام نماز) مردان كمى پاها را باز بگذارند، و زنان به هم بچسبانند.
سؤال 366-بعضى از فقهاء معتقدند كه خانمها به هنگام ايستادن در نماز، مستحبّ است دستها را روى سينه و آقايان روى رانها بگذارند. نظر حضرتعالى چيست؟
جواب:بهتر است كه زنها هم مطابق معمول دستها را بيندازند.
مسأله 367-واجب است زنان حمد و سوره نماز «ظهر» و «عصر» را آهسته بخوانند، امّا حمد و سوره نماز «صبح» و «مغرب» و «عشاء» را مىتوانند بلند يا آهسته بخوانند، ولى اگر نامحرم صداى آنها را بشنود، احتياط مستحب آن است كه آهسته بخوانند.
سؤال 368-آيا در مقدار خم شدن براى ركوع، و نحوه گذاشتن دست بر روى زانو به هنگام ركوع، و جلو و عقب بودن زانو در اين حال، بين زنان و مردان نمازگزار تفاوتى وجود دارد؟
جواب:احتياط آن است كه آنها هم دستها را بر سر زانو بگذارند.
سؤال 369-آيا حضرتعالى علاوه بر مواضع هفتگانه، كه به هنگام سجده بايد بر روى زمين قرار گيرد، جاهاى ديگرى از بدن زنان مانند آرنجها را مستحب مىدانيد كه بر زمين بگذارند؟
جواب:اين كار به قصد رجا خوب است؛ ولى واجب نيست.
مسأله 370-چند چيز در سجده به اميد ثواب الهى مطلوب است:
از جمله اين كه به هنگام رفتن براى سجده، مردان اوّل دستها را بر زمين بگذارند و زنان اوّل زانوها را، و سپس به سجده روند.
سؤال 371-آيا پس از سجده كيفيّت خاصّى براى نشستن خانمها مطلوب است؟
جواب:بهتر است مطابق معمول بنشينند.
سؤال 372-برخى از فقهاء فرمودهاند: «بر مردها مستحب است كه موقع بلند شدن اوّل دستها و سپس زانوها را از زمين بردارند، ولى خانمها بتدريج و راست بايستند، به صورتى كه حجم بدن آنها كمتر ظاهر شود». نظر حضرتعالى چيست؟
جواب:رعايت اين كار خوب است.
سؤال 373-آيا مستحبّ است كه زنان به هنگام نماز زيور آلات خود را همراه داشته باشند؟
جواب:اين كار را به قصد رجاء انجام دهند.
برخى از مبطلات نماز
مسأله 374-يكى از مبطلات نماز باطل شدن وضو به هنگام نماز است؛ خواه عمداً باشد، يا سهواً، و يا از روى ناچارى؛ ولى خارج شدن خون از زن مستحاضه نماز را باطل نمىكند، به شرط اين كه به دستورات استحاضه عمل كرده باشد.
مسأله 375-هرگاه مرد، يا زن نامحرم، و حتّى بچّهاى كه خوب و بد را مىفهمد به نمازگزار يا غير نمازگزار سلام كند، جواب او واجب است.
سؤال 376-اگر مرد نامحرمى به زن نمازگزار سلام كند، آيا جوابش واجب است؟
جواب:آرى واجب است.
سؤال 377-خانمى عادت دارد كه همواره آدامس بجود، حال اگر در حال نماز فراموش كند كه آدامس در دهان اوست، يا عمداً آدامس را بيرون نيندازد (البتّه آدامسى كه مزهاى ندارد) آيا نمازش باطل است؟ بطور كلّى اگر زنى در حال نماز آدامسى كه شيرينى آن از بين رفته را در دهان داشته باشد ولى نخورد، نمازش چه حكمى دارد؟ و اگر بجود چطور؟
جواب:عمداً اين كار را نكند، مگر اين كه در گوشه دهانش باشد و آن را نجود.
نماز مسافر
سؤال 378-مسافرت زن بدون اجازه شوهر چه حكمى دارد؟ نماز و روزهاش در سفر چگونه است؟
جواب:احتياط واجب آن است كه با اجازه شوهر باشد، مگر در سفرهاى ضرورى و واجب كه اجازه شوهر شرط نيست.
سؤال 379-آيا زن در وطن تابع شوهر است؟
جواب:اگر قصد زن تبعيّت از شوهر بوده باشد، از نظر وطن تابع است.
سؤال 380-آيا خروج الزامى زن از وطن، به تبعيّت از شوهر، اعراض محسوب مىشود، يا بستگى به قصد و نيّت او دارد؟
جواب:بستگى به قصد و نيّت خود زن دارد؛ چنانچه اميدوار باشد كه شوهر را بازگرداند اعراض نيست، و اگر اميدى ندارد اعراض قهرى حاصل است.
سؤال 381-آيا اعراض قهرى براى زنى كه قصد جدايى و طلاق از همسرش ندارد، و همسرش نيز تصريح كرده كه به وطن زوجهاش براى سكونت، هر چند موقّت، نمىرود، حاصل شده، يا آنجا هنوز وطن اوست؟
جواب:اين، مصداق اعراض قهرى است.
سؤال 382-دخترى شوهر كرده و در شهر ديگرى، كه بيش از چهار فرسخ شرعى از وطنش فاصله دارد، در منزل شوهرش زندگى مىكند، حكم نماز و روزهاش به هنگامى كه براى صله رحم به زادگاهش بازمىگردد و كمتر از ده روز مىماند چيست؟ اگر دختر ملكى در زادگاهش داشته باشد، آيا در حكم مسأله اثر دارد؟
جواب:اگر دختر تصميم دارد با شوهر خود در شهر ديگرى زندگى كند و قصد بازگشت براى اقامت مستمرّ به شهر پدرى ندارد، نماز و روزهاش شكسته است؛ زيرا اعراض حاصل شده است. و داشتن و نداشتن ملك تأثيرى در اين حكم ندارد.
سؤال 383-زنى به عقد دائم مردى، كه اهل شهرستان ديگرى مىباشد، درآمده است، ولى هنوز عروسى نكردهاند. آيا قبل از شروع زندگى مشترك، شهرستان شوهر وطن زن نيز محسوب مىشود؟
جواب:وطن او محسوب نمىشود.
سؤال 384-حدود بيست سال است كه ازدواج كرده و از وطن به شهر محل سكونت شوهرم آمدهام، و هنوز مشخّص نيست كه براى زندگى مستمر به زادگاهم بر خواهم گشت، يا نه؟ آيا اعراض قهرى حاصل شده است؟ بطور كلّى چند سال دورى از وطن، يا اقامتگاه سابق، اعراض قهرى محسوب مىشود؟
جواب:اين گونه موارد، و حتّى كمتر از آن، اعراض قهرى محسوب مىشود.
نماز جماعت.[1]
مسأله 385-يكى از شرائط نماز جماعت، نبودن حايل و مانع ميان امام و مأموم، و نيز ميان مأمومين نسبت به يكديگر است، امّا اگر مأموم زن باشد حايل ميان او و مردان مانعى ندارد.
سؤال 386-آيا ديوار حائل بين صفوف بانوان و آقايان، قاطع صفوف نماز جماعت مىباشد؟
جواب:در صورتى كه ديوار به قدرى بلند نباشد كه دو محل را از هم جدا كند، و در واقع همه آنها زير يك سقف نماز بخوانند، اشكال ندارد.
سؤال 387-در مسجد جامع شهر ما بين قسمت نماز خواهران (طبقه بالا) و قسمت برادران (طبقه پايين) ديوارى به ارتفاع حدود هفتاد و عرض چهل سانتىمتر حائل است. آيا اين مقدار، مانع اتّصال صفوف خواهران و برادران مىشود؟
[1]. نماز جماعت از مهمترين مستحبّات و از بزرگترين شعائر اسلامى است. و در روايات تأكيد فوق العادهاى نسبت به آن شده است. براى همسايه مسجد، يا كسى كه صداى اذان مسجد را مىشنود بيشتر سفارش شده، و سزاوار است انسان تا مىتواند نمازش را با جماعت بخواند.
در روايتى آمده است كه: «اگر يك نفر به امام جماعت اقتدا كند، هر ركعت آن ثواب 150 نماز را دارد، و اگر دو نفر اقتدا كنند هر ركعت آن، ثواب 600 نماز، و هر قدر عدد نمازگزاران بيشتر شود ثواب نمازشان بيشتر خواهد شد، و هرگاه عدد آنان از ده نفر بگذرد، اگر تمام آسمانها كاغذ، و تمام درياها مركّب، و درختها قلم، و ملائكه و انسانها و جنّيان نويسنده شوند، نمىتوانند ثواب يك ركعت آن را بنويسند». (بحار الانوار، چاپ بيروت، جلد 85، صفحه 14، حديث 16)
جواب:چنانچه خواهران هنگام ايستادن مقدارى از صفوف جماعت را مشاهده كنند، و هر دو محل يكى حساب شود، مانعى ندارد.
مسأله 388-اگر مأموم مرد است امام هم بايد مرد باشد؛ ولى امامت زن براى زنان (با وجود ساير شرائط) مانعى ندارد.
مسأله 389-زن مستحاضه، بنابر احتياط واجب، حق ندارد امام جماعت بانوان شود.
مسأله 390-مستحبّ است به اميد ثواب الهى، امور زير در جماعت رعايت شود:
الف) اگر مأموم يك زن است و امام جماعت مرد است، مأموم در طرف راست امام بايستد، بطورى كه جاى سجدهاش مساوى زانو يا قدم امام باشد. و اگر يك مرد و يك زن، يا يك مرد و چند زن باشند، مرد در سمت راست امام، و بقيّه پشت سر امام مىايستند. و اگر چند مرد يا چند زن باشند، همه پشت سر امام مىايستند. و اگر چند مرد و چند زن باشند، مردها پشت سر امام، و زنها پشتسر مردها بايستند.
ب) اگر امام و مأموم هر دو زن باشند در يك صف مىايستند؛ ولى امام كمى جلوتر مىايستد.
سؤال 391-طىّ پرسشنامهاى كه بين دانشجويان اين دانشگاه توزيع گشت، سؤالاتى در مورد نماز جماعت دانشگاه مطرح شد، از پاسخهاى جمعآورى شده معلوم شد كه اهمّيّت نماز جماعت و شركت در آن در مساجد، براى خانمها محلّ سؤال مىباشد. مثلا بعضى از خانمها بر اين باورند كه: «مستحبّ است زنان نماز خود را در خانه بجاى آورند». يا «نماز جماعت آن قدر كه براى آقايان ثواب دارد، براى خانمها ثواب ندارد». اين قبيل تفكّرات مانع حضور برخى از خانمها در نماز جماعت شده است. لطفاً نظر مبارك را پيرامون مطالب فوق بيان فرمائيد.
جواب:در شرايط فعلى براى زنان نيز مستحبّ است كه نماز خود را در مسجد و با جماعت بخوانند، و مطمئنّا ثواب زيادى دارد.
نماز جمعه
مسأله 392-نماز جمعه تنها توسّط مردان منعقد مىشود؛ ولى زنان هم مىتوانند در آن شركت كنند.
سؤال 393-آيا در صورت حصول شرايط وجوب نماز جمعه، اين نماز بر زنان نيز واجب مىشود؟
جواب:واجب نيست؛ ولى شركت آنها در نماز جمعه، مخصوصاً در زمان ما، كار خوبى است.
سؤال 394-آيا شركت بانوان در نمازهاى جمعه و جماعت كراهت دارد؟
جواب:شركت آنها در جمعه و جماعات، با توجّه به عناوين ثانويّه در عصر و زمان ما، اولى و بلكه گاهى لازم است.
مسأله 395-امامت زنان در نماز جمعه جايز نيست؛ هر چند در نمازهاى ديگر، براى خودشان جايز باشد.
مسأله 396-زنان مىتوانند در نماز جمعه شركت كنند، و نمازشان صحيح و مجزى از نماز ظهر است؛ امّا به تنهايى (بدون شركت مردان) نمىتوانند نماز جمعه تشكيل دهند، همانگونه كه نمىتوانند مكمّل (حدّ اقلّ) عدد لازم (5 نفر) باشند، بنابر احتياط واجب.
سؤال 397-آيا زن بدون اجازه شوهرش مىتواند در نماز جمعه، دعاى كميل و راهپيمائىهاى اسلامى، شركت نمايد؟
جواب:خروج زن از منزل براى انجام واجبات، مثل تشرّف به حجّ واجب، و مراجعه به دكتر، و صله رحم به مقدار لازم، و شركت در جلسات در مواردى كه اگر به مجالس دينى و مساجد نرود، از اسلام دور مىماند، و تعاليم لازمه اسلامى را فرا نمىگيرد، و اخلاق اسلامى را ترك مىكند، يا در آن ضعيف مىشود، منوط به اجازه شوهر نيست؛ بلكه در چنين شرائطى شركت در مراسم مزبور، براى بانوان مانعى ندارد، هر چند شوهر راضى نباشد.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة