مسلمان مىشود، در اين صورت مصافحه با مردان غير مسلمان چه صورت دارد؟
جواب:وظيفه شرعى شما دست ندادن است، و بايد اين فرهنگ اسلامى را به آنها فهماند تا حمل بر اسائه ادب نشود.
سؤال 686-دست دادن زن با مرد نامحرم با دستكش چه حكمى دارد؟
جواب:بهتر ترك اين كار است؛ مگر در موارد ضرورت.
سؤال 687-آيا دست دادن با نامحرم از روى لباس اشكال دارد؟
جواب:تماسّ از روى لباس بدون قصد تلذّذ و ريبه اشكالى ندارد.
احكام نگاه و نظر
سؤال 688-اخيراً برخى از بانوان نسبت به ابرو يا دور لب، عمليّات تاتو انجام مىدهند، (پررنگ كردن دور ابرو و لب با خالكوبى) كه طبعاً زينت تلقّى مىشود. و گاه پوشاندن آن نيز مقدور نمىباشد. لطفاً بفرماييد كه اين عمل مشمول آيه شريفه (وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَ) مىباشد، يا نه؟ نگاه به صورت چنين زنانى چه حكمى دارد؟
جواب:آيه (وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَ) با توجه به جمله (إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها) زينتهاى موجود در صورت و دستها تا مچ را شامل نمىشود. ولى اگر اين زينت تند و زننده باشد، و منشأ مفاسدى شود، جايز نيست.
سؤال 689-آيا ديدن عكسها، يا فيلمهاى سكس براى متأهّلين كه جهت تحريك براى آميزش به آن نگاه مىكنند، اشكال دارد؟ اگر اشكال دارد، براى كسانى كه جهت تحريك جنسى ناچار از نگاه كردن آن فيلمها هستند، چه حكمى دارد؟
جواب:استفاده از اين فيلمها جايز نيست، مگر در حال ضرورت. ضمناً توجّه داشته باشيد مشاهده اين فيلمها تدريجاً نيروى جنسى را ضعيف مىكند.
سؤال 690-در بعضى از حمّامهاى داخل شهر يك نفر كيسه مىكشد، و موهاى زائد بدن را زائل مىكند. با توجّه به اين كه نگاه به عورت جايز نيست، آيا اين كار جايز است؟
جواب:نگاه به عورت ديگرى، خواه براى زائل كردن مو باشد، يا چيز ديگر، جايز نيست. ولى زايل كردن موهاى زير بغل و مانند آن، به وسيله همجنس مانعى ندارد.
مسأله 691-نگاه كردن مرد به بدن زن نامحرم، خواه با قصد لذّت باشد يا بدون آن، حرام است. و همچنين نگاه كردن زن به بدن مرد نامحرم؛ ولى نگاه كردن به صورت و دستهاى زن نامحرم تا مچ، اگر به قصد لذّت نباشد و مايه فساد و گناه نگردد اشكال ندارد، همچنين نگاه كردن به بدن مرد نامحرم به آن مقدار كه معمولا آن را نمىپوشانند، مانند سر و صورت و گردن و مقدارى از پا و دست، اشكال ندارد.
مسأله 692-نگاه كردن به عورت ديگرى حرام است؛ هر چند در آئينه يا آب صاف و مانند آن باشد، خواه محرم باشد يا نامحرم، مرد باشد يا زن، و احتياط واجب آن است كه به عورت بچّه مميّز نگاه نكند؛ ولى زن و شوهر مىتوانند به تمام بدن يكديگر نگاه كنند.
سؤال 693-هنگامى كه با مادرم به حمام مىرويم هيچ كدام شورت نمىپوشيم، آيا اين كار براى ما اشكال دارد؟
جواب:جايز نيست.
مسأله 694-نگاه كردن زن به بدن زن ديگر با قصد لذّت حرام است.
سؤال 695-معمولا خانمها در مجالس جشن و عروسى لباسهاى زيبا پوشيده، و خود را آرايش مىكنند، گاه آرايش آنها بقدرى غليظ است كه ما زنها هم از نگاه به آنان لذّت مىبريم، آيا نگاه كردن در اين صورت جايز است؟
جواب:در صورتى كه نگاه هوسآلود بوده باشد جايز نيست.
سؤال 696-در «رساله توضيح المسائل» و «استفتائات جديد» كلمه «تلذّذ» و «ريبه» زياد به چشم مىخورد؛ منظور از اين دو كلمه چيست؟
جواب:منظور از «ريبه» ترس از افتادن در حرام، و منظور از «تلذّذ» همان لذّت جنسى است.
سؤال 697-در كلاسهاى دانشگاه، هم اساتيد مرد و هم اساتيد زن، تدريس مىكنند، نگاه كردن دانشجويان مرد به استاد زن و بالعكس چه حكمى دارد؟
جواب:در صورتى كه نگاه هوسآلود نباشد، در مورد وجه و كفّين اشكالى ندارد.
مسأله 698-مرد و زنى كه با هم محرمند (مانند خواهر و برادر) مىتوانند به بدن
يكديگر به آن مقدار كه در ميان محارم معمول است نگاه كنند، و در غير آن احتياط آن است كه نگاه نكنند.
سؤال 699-با توجّه به آنچه در مسأله بالا آمده، آيا خواهر و برادر، يا پسر و مادر، يا دختر و پدر، يا عمو و دختر برادر، و مانند آن، مىتوانند با همديگر به حمام بروند (با توجّه به اين كه در حمام معمولا تمام بدن به جز عورتين برهنه است). مخصوصاً در مواردى كه افراد مسنّ نياز به همراه و مراقب دارند؟
جواب:تا ضرورتى نباشد اقدام به اين كار نكنند.
مسأله 700-عكس برداشتن مرد از زن نامحرم حرام نيست، مگر اين كه ناچار باشد كه به بدن او، غير از صورت و دستها، نگاه كند.
مسأله 701-در صورتى كه زن مقيّد به حجاب شرعى باشد، نگاه كردن به عكس بدون حجاب او اشكال دارد؛ مگر اينكه اورا نشناسد و مفسده ديگرى از نگاه كردن حاصل نشود.
سؤال 702-ديدن عكس زنان بدون حجاب غير مسلمان، بدون قصد لذّت چه حكمى دارد؟
جواب:چنانچه بدون قصد لذّت باشد و منشأ مفاسدى نگردد، اشكال ندارد.
سؤال 703-آيا جايز است عكسى كه بدون حجاب اسلامى گرفته شده را براى ظاهر كردن به عكّاس نامحرم داد؟
جواب:در صورتى كه عكّاس صاحب آن عكس را نشناسد، و منشأ مفاسد خاصّى نگردد، مانعى ندارد.
سؤال 704-زن و شوهرى با هم عكس گرفتهاند، ولى حجاب كامل و كافى نداشته، سپس از هم جدا شدهاند، يا يكى از آنها فوت كرده است، آيا بعد از طلاق يا فوت يكى از آنها، ديگرى مىتواند به آن عكسها نگاه كند؟
جواب:در صورت وفات اشكال ندارد؛ ولى در صورت جدائى نگاه نكنند.
سؤال 705-آيا خواهران مذهبى مىتوانند در عروسىها و عقدها، كه نوعاً بدحجاب و آرايش كرده هستند، جلو دوربين قرار گيرند تا توسّط خواهران عكّاس، عكس آنها گرفته
شود، و مردان نامحرم آن را ظاهر كنند؟
جواب:عكس گرفتن از زنان به وسيله زنان اشكال ندارد، مگر اين كه به دست مردان بيگانه بيفتد، و آنها را بشناسند و يا منشأ فساد شود.
سؤال 706-آيا تصوير تلويزيون در حكم عكس متحرّك است؟
جواب:آرى مناظرى كه در تلويزيون ديده مىشود حكم عكس متحرّك را دارد.
سؤال 707-آيا ديدن سريالها و فيلمهاى خارجى كه بعضاً بطور نامناسبى از سيماى جمهورى اسلامى ايران پخش مىشود، و خانمهاى بىحجاب در آن بازى مىكنند، جايز است؟
جواب:نگاه كردن به فيلمهاى مبتذل، كه موجب فساد خود انسان يا خانوادهاش مىشود، جايز نيست، و بايد از نگاه كردن به آن خوددارى كرد؛ ولى برنامههايى كه موجب فساد نمىباشد، جايز است.
سؤال 708-گاهى تلويزيون، شناگران را با بدنهاى عريان، يا فيلمهاى خارجى، زنان را نيمه عريان نشان مىدهد، ديدن اين مناظر چه حكمى دارد؟
جواب:چنانچه ديدن آنها منشأ فساد گردد، جايز نيست.
سؤال 709-ديدن فيلمهاى ويدئويى كه در آن زنها در برابر زنها، و مردان در برابر مردان مىرقصند چه حكمى دارد؟
جواب:مشاهده اين فيلمها موجب فساد است، و جايز نيست.
سؤال 710-در مسأله 2091 رساله حضرتعالى آمده است كه: «نگاه كردن مرد به زنى كه مىخواهد با او ازدواج كند، به منظور آگاه شدن از حُسن و عيب او جايز است». آيا براى زن نيز جايز است كه به همين منظور به بدن مردى كه به خواستگارى او آمده نگاه كند؟ محدوده اين نگاه و شرايط آن چيست؟
جواب:آرى براى زن هم جايز است، و محدوده آن قسمتهائى از بدن است كه مشاهده آن در انتخاب همسر تأثير دارد. و اين امور بايد در مواردى باشد كه بطور جدّى تصميم بر ازدواج در فرض پسنديدن وجود دارد.
سؤال 711-در مسأله 2093 توضيح المسائل جنابعالى، چاپ بيست و هشتم، چنين
مىخوانيم: «نگاه كردن به زن نامحرم براى شناختن او به منظور شهادت دادن در دادگاه و امور مهم و لازمى از اين قبيل جايز است». آيا حكم فوق اختصاص به مردان دارد؟
جواب:در اين گونه مسائل فرقى ميان زنان و مردان نيست.
سؤال 712-نگاه كردن به موى سر زنان اهل كتاب بدون قصد لذّت چه حكمى دارد؟
جواب:اگر به قصد لذّت نباشد اشكال ندارد.
سؤال 713-نگريستن به مرد نامحرم چه حكمى دارد؟ آيا مىتوان به مردانى كه پيراهن آستين كوتاه مىپوشند، نگاه كرد؟
جواب:هرگاه نظر از روى شهوت نباشد، اشكالى ندارد.
سؤال 714-زنان تا چند سالگى مىتوانند به بدن پسر بچّهها نگاه كنند؟ نگاه به عورت بچههاى كوچك تا چند سالگى براى مادران آنها، مخصوصاً در موارد ناچارى، مثلا هنگامى كه مىخواهند آنها را شستشو بدهند يا تطهير كنند جايز است؟
جواب:آنها مىتوانند به قسمتهايى از بدن بچّههاى غير بالغ كه معمولا پوشانيده نمىشود نگاه كنند. و نگاه به عورت بچّه غير مميّز اشكالى ندارد، و مادران در موارد ضرورت مىتوانند آن را جهت شستشو يا غير آن لمس كنند.
شنيدن صداى نامحرم
مسأله 715-شنيدن صداى زن نامحرم، در صورتى كه به قصد لذّت نباشد و سبب انجام گناه نشود، اشكالى ندارد؛ ولى زن نبايد لحن صداى خود را طورى كند كه هوسانگيز باشد.
سؤال 716-شغل بعضى از خانمها ذكر توسّل به اهل بيت (عليهم السلام) است. گاهى از اوقات كه مشغول روضهخوانى در مجالس زنانه هستند، مرد يا بچّههايى كه خوب و بد را مىفهمند وارد حياط آن خانه شده و صداى اين خانم را مىشنوند، حكم اين قبيل روضهخوانيها چيست؟
جواب:لازم است در موارد فوق، صداى خود را آهستهتر كند؛ يا بدون تكيه بر صوت بخواند.
سؤال 717-اگر زن با صوت قرآن بخواند، آيا مرد نامحرم مىتواند به آن گوش دهد؟ آيا در اين مورد تفاوتى بين نوار و غير آن هست؟
جواب:در صورتى كه زن بطور ساده قرآن بخواند مانعى ندارد؛ ولى اگر با آهنگ يا صداى زيبا بخواند، گوش دادن مرد اجنبى جايز نيست. و نوار و غير نوار فرقى نمىكند.
سؤال 718-شوخى كردن و خنده نمودن استاد زن در كلاس درس دانشجويان دختر و پسر، به منظور رفع كسالت و خستگى و تجديد روحيه دانشجويان، چه حكمى دارد؟
جواب:رعايت آداب عفّت در كلاس درس واجب است.
سؤال 719-آيا پاسخ دادن به سلام مرد نامحرم، مخصوصاً مردان جوان، لازم است؟
جواب:جواب سلام بصورت عادى و متعارف واجب است.
سؤال 720-منزل ما در همسايگى يك دبيرستان دخترانه است. گاهى از اوقات، مخصوصاً به هنگام مراسم صبحگاهى دانشآموزان، صداى آنها را در حال قرائت قرآن، يا دعا، يا سرودهاى دستجمعى مىشنويم، حكم آن چيست؟
جواب:شما عمداً گوش ندهيد، هر چند بدون اختيار به گوش شما برسد. و لازم است به مسئولين آنجا يادآور شويد كه صدا را آهستهتر كنند.
گفتگو با نامحرم
سؤال 721-آيا بطور كلّى گفتگو با زن نامحرم جايز است؟
جواب:در صورتى كه بطور عادى باشد مانعى ندارد.
سؤال 722-آيا خواهران دانشجو مىتوانند در مورد امور كلاس، يا مسائل علمى در بين برادران دانشجو، كنفراس ارائه نمايند؟
جواب:هرگاه موازين شرعى در آن رعايت گردد، و مفسده خاصّى نداشته باشد مانعى ندارد.
سؤال 723-گفتگو با مردان نامحرم با چه شرائطى جايز است؟
جواب:در حدود سخنان عادى، مشروط به اين كه منشأ فسادى نباشد، جايز است.
سؤال 724-حدود شرعى ارتباط دختر و پسرى كه حقيقتاً قصد ازدواج دارند تا چه ميزانى است؟ چه مقدار گفتگو براى آنها جايز است؟
جواب:مرد و زنى كه مىخواهند با يكديگر ازدواج كنند، مىتوانند به مقدار لازم در جلسهاى بنشينند و يكديگر را ببينند و با يكديگر صحبت كنند. و اگر در يك جلسه مقصود حاصل نشد، مىتوانند در چند جلسه با هم بنشينند و صحبت كنند، و سپس تصميم بگيرند.
سؤال 725-مكالمه تلفنى پسر و دختر و مراوده طرفين جهت دوستى چه حكمى دارد؟ اگر اين گونه امور مقدّمهاى براى تحقيق پيرامون ازدواج باشد چه صورت دارد؟
جواب:جايز نيست؛ مگر به مقدارى كه براى تحقيق در ازدواج ضرورت دارد.
سؤال 726-لطفاً به سؤالات زير پاسخ فرماييد:
الف) آيا ارتباط نوشتارى و نامهنگارى دختر و پسر بالغ نامحرم از طريق كامپيوتر و شبكه اينترنت جايز است؟
ب) پس از آشنايى طرفين از طريق بالا، آيا ملاقات عمومى تعدادى دختر و پسر بالغ و نامحرم، در مكان عمومى جايز است؟
ج) آيا مصاحبه و نگاه به چشمها و صورت همديگر جايز است؟
د) اگر موارد بالا جايز باشد، در چه مرحلهاى اجازه پدر براى ادامه ارتباط دختر يا پسر بالغ و نامحرم، حضورى يا نوشتارى، واجب است؟
جواب:با توجّه به اين كه اين گونه ارتباطها غالباً منشأ مفاسدى مىشود، جايز نيست.
سؤال 727-هنرپيشگى دختران و زنان در فيلمهاى تلويزيونى و سينمايى در كنار مردان نامحرم و به عنوان همسر صورى آنان چه حكمى دارد؟ آيا در هنگام اجراى نقش، مجاز به خنده و گفتگوى صميمانه با يكديگر هستند؟
جواب:صحبتهاى معمولى و ايفاء اين نقشها، اگر مفسده خاصّى بر آن مترتّب نشود و حجاب اسلامى رعايت گردد، اشكالى ندارد.
اختلاط زن و مرد
مسأله 728-احتياط واجب آن است كه مرد و زن نامحرم در محلّ خلوتى كه كسى در آنجا نيست و ديگرى هم نمىتواند وارد شود، نمانند؛ حتّى اگر در آنجا نماز بخوانند نماز آنها اشكال دارد.
سؤال 729-محدوده خلوت با اجنبيّه چيست؟ اگر شخصى مطمئن باشد كه در خلوت با اجنبيّه به گناه نمىافتد، بازهم اين كار اشكال دارد؟
جواب:اگر در مكانى هستند كه معمولا هيچ كس رفت و آمد نمىكند، خلوت با اجنبيّه محسوب مىشود. و خلوت با اجنبيّه، حتّى اگر فكر مىكنند به حرام نمىافتند، اشكال دارد.
سؤال 730-خانمى مىخواهد به تحصيل خود ادامه دهد، تا در آينده شغل مناسب و مشروعى انتخاب كند، ولى ادامه تحصيل مستلزم اين است كه با نامحرمان روبهرو شود؛ مثل اين كه نزد نامحرم درس بخواند، يا با دانشجويان پسر در يك كلاس بنشيند، آيا ادامه تحصيل در چنين شرايطى جايز است؟
جواب:هرگاه توأم با امر حرامى- مانندِ خلوت با اجنبيّه و يا مفاسد ديگر- نگردد، مانعى ندارد.
سؤال 731-آيا شركت دختران و بانوان همراه با مردان و پسران در ارگانهاى انقلابى، مانند جهاد سازندگى، بنياد شهيد، سپاه پاسداران و مانند آن، و انجام امور محوّله و نشست با هم، كه ناچار از تماسّ و برخورد با هم مىباشند، مشروع است؟
جواب:در صورتى كه جهات شرعى رعايت شود، و منشأ فسادى نگردد، جايز است.
سؤال 732-با توجّه به آنچه در مسأله 49 از احكام النكاح جلد دوم عروه الوثقى آمده، كه اختلاط مردان و زنان مكروه شمرده شده است، آيا اين كراهت در آن دسته از مناسك حج كه بصورت مختلط انجام مىشود نيز وجود دارد؟
جواب:در مورد مناسك حج، كه سيره مسلمين هميشه بر آن جارى بوده، اشكالى نيست.
سؤال 733-نظر حضر تعالى در مورد مدارس مختلط پسر و دختر، كه در برخى مناطق