مانده باشديانه.
احكام قصد ده روز ماندن
22- 129- مسافرى كه قصد دارد ده روز پشت سر هم در جايى بماند، يا مىداند كه بدون اختيار ده روز در جايى مىماند در آن محلّ بايد نماز را تمام بخواند.
22- 130- مسافرى كه مىخواهد ده روز در جايى بماند، لازم نيست قصد ماندن شب اوّل يا شب يازدهم را داشته باشد وهمين كه قصد كند از اوّل آفتاب روز اوّل تا غروب روز دهم بماند بايد نماز را تمام بخواند و نيز اگر مقصودش اين باشد كه از ظهر روز اوّل تا ظهر روز يازدهم بماند واجب آن است كه نماز را تمام بخواند
22- 131- مسافرى كه بخواهد ده روز در محلّى بماند، اگر از اوّل قصد داشته باشد كه در بين ده روز باطراف آنجا برود، چنانچه جايى كه مىخواهد برود به قدرى دور باشد كه از آنجا صداى اذان آن محلّ را نشنود، بايد در تمام ده روز نماز را شكسته بخواند اگرچه بخواهد همان روزى كه مىرود برگردد و احتياط مستحبّ آن است كه نماز را هم تمام و هم شكسته بخواند و اگر به اين مقدار دور نباشد بايد نماز را تمامبخواند.
22- 132- مسافرى كه تصميم ندارد ده روز در جايى بماند مثلا قصدش اين است كه اگر رفيقش بيايد، يا منزل خوبى پيدا كند، ده روز بماند بايد نماز را شكسته بخواند.
22- 133- اگر مسافر قصد كند ده روز در جايى بماند، چنانچه پيش
از خواندن يك نماز چهار ركعتى از ماندن منصرف شود، يا مرددّ شود كه آنجا بماند يا جاى ديگر برود، بايد نماز را شكسته بخواند، و اگر بعد از خواندن يك نماز چهار ركعتى از ماندن منصرف شود، يا مرددّ شود، تا وقتى در آنجا هست بايد نماز را تمام بخواند.
22- 134- مسافرى كه قصد كرده ده روز در جايى بماند، اگر روزه بگيرد و بعد ازظهر ازماندن در آنجا منصرف شود، چنانچه يك نماز چهار ركعتى خوانده باشد، روزهاش صحيح است وتا وقتى در آنجا هست بايد نمازهاى خود را تمام بخواند و اگر يك نماز چهار ركعتى نخوانده باشد، روزه آن روزش صحيح است اگرچه بنابر احتياط مستحبّ روزه را قضا بنمايد امّا نمازهاى خود را بايد شكسته بخواند وروزهاى بعد هم نمىتواند روزه بگيرد.
احكام ماندن 30 روز در يك مكان
22- 135- اگر مسافر بعد از رسيدن به هشت فرسخ سى روز درجايى بماند و در تمام سى روز در رفتن وماندن مردد باشد، بعد از گذشتن سى روز اگرچه مقدار كمى در آنجا بماند بايد نماز را تمام بخواند ولى اگر پيش از رسيدن به هشت فرسخ در رفتن بقيه راه مردد شود، از وقتى كه مردد مىشود، بايد نماز را تمام بخواند.
22- 136- مسافرى كه مىخواهد نه روز يا كمتر در جايى بماند، اگر بعد از آن كه نه روز يا كمتر در آنجا ماند، بخواهد دوباره نه روز ديگر يا كمتر بماند و همينطور تا سى روز، روز سى ويكم بايد نماز را تمامبخواند.
22- 137- مسافرى كه سى روز مردد بوده، در صورتى بايد نماز را تمام بخواند كه سى روز را در يكجا بماند پس اگر مقدارى از آن را در جايى و مقدارى را در جاى ديگر بماند بعد از سى روز هم بايد نماز را شكسته بخواند.
استفتائات نماز مسافر و وطن و كثيرالسفر
سئوال 1: منظور از اعراض از وطن چيست؟
جواب: اعراض از وطن اين است كه تصميم بگيرد كه ديگر براى زندگى كردن به وطن مورد اعراض برنگردد و يا اينكه عملًا طورى رفتار كند كه عرفاً بگويند ديگر از اين وطن اعراض نموده و اعراض صدق كند
سئوال 2: دانشجويى كه براى تحصيل به شهرى رفته و قصد مىكند كه چند سال در آنجا بماند آيا آنجا صدق وطن مىكند؟
جواب: به نظر ما حكم وطن را دارد و نماز او تمام است و روزه بايد گرفته شود در صورتى كه قصد ماندن بيش از دو سال را دارد
سئوال 3: اينجانب دانشجو هستم و هر هفته بايد به شهرى ديگر رفته و دو روز آنجا براى درس بمانم حكم نماز و روزه من چيست؟
جواب: با فرض مذكور شما مسافر هستيد و بايد نماز را شكسته بخوانيد مگر آنكه در دو هفته اول هر هفته دو بار سفر كنيد تا مصداق كثيرالسفر محقق شود و بعد از آن اگر هفتهاى يك مرتبه هم به سفر برويد نماز شما تمام است و روزه را مىتوانيد بگيريد مگر آنكه تا ده روز به سفر نرويد كه در اينصورت مجدّداً كه سفر كرديد، نماز شما
شكسته مىشود.
سئوال 4: اگر كسى در مكانى قصد ده روز را كند و روز يازدهم به محلّى كه كمتر از مسافت است، برود آيا قصد او بهم مىخورد و در مكان جديد نماز او چگونه است؟
جواب: قصد اقامه او به هم نمىخورد و در محل جديد هم، نماز او تمام است چون كمتر از مسافت شرعى است.
سئوال 5: آيا بنظر شما وظيفه كسى كه شغل او سفر است با كسى كه شغل او در سفر است فرقى دارد؟
جواب: در مورد كسى كه شغل او سفر است، اگر مسافرتى كند كه مربوط به شغل او نيست و مثلًا با ماشين عمومى به زيارت مىرود نماز او شكسته است ولى در مورد كسى كه شغل او در سفر است ملاك، كثرت سفر است و لذا اگر مسافرتى كند كه در رابطه با شغلش نيست باز از ملاك آن كه كثرت سفر است خارج نمىشود و لذا نمازش تمام است.
سئوال 6: مسافر از چه روزى كثيرالسفر مىشود و روز چندم بايد نماز را تمام بخواند؟
جواب: ملاك در كثيرالسفر شدن، تعدّد سفر است نه روز، پس مسافر بايد در سفر اول نماز را شكسته بخواند و در سفر دوّم نماز را احتياطاً جمع بخواند و در سفر سوم تمام بخواند.
سئوال 7: آيا تبعيت از پدر در قصر و اتمام بر اولاد لازم است؟ تبعيت از مادر چطور؟
جواب: فرزند در صورتى كه تحت تكفّل پدر باشد بايد در نماز هم از او تبعيت كند و همچنين اگر پدر ندارد و يا مادر از او جدا شده و
فرزند تحت تكفّل مادر هست بايد از مادر در قصر و اتمام نماز تبعيتكند
احكام نماز قضا
22- 138- كسى كه نماز واجب خود را در وقت آن نخوانده بايد قضاى آن را بجا آورد اگرچه در تمام وقت نماز، خواب مانده يا به واسطه مستى نماز نخوانده باشد وفرقى نمىكند در اين كه مستى او از روى اختيار بوده يا غير اختيار و همچنين فرقى نمىكند كه از حلال باشد يا از حرام
22- 139- اگر بعد از وقت نماز بفهمد نمازى را كه خوانده باطل بوده، بايد قضاى آن را بخواند.
22- 140- كسى كه نماز قضا دارد، بايد در خواندن آن كوتاهى نكند ولى واجب نيست فوراً آن را بجا آورد.
22- 141- كسى كه نماز قضا دارد مىتواند نماز مستحبّى بخواند.
22- 142- واجب است در نمازهاى قضاء يوميّه به همان ترتيبى كه از او فوت شده است بجا آورد اگر در اداء آن شرعاً ترتيب باشد مثل نماز ظهر وعصر يك روز، و در غير مرتّب ترتيب لازم نيست.
22- 143- تا انسان زنده است اگرچه از خواندن نماز قضاهاى خود عاجز باشد، ديگرى نمىتواند نمازهاى او را قضا نمايد.
22- 144- نماز قضا را با جماعت مىشود خواند، چه نماز امام جماعت ادا باشد يا قضا ولازم نيست هر دو يك نماز را بخوانند مثلا اگر نماز قضاى صبح را با نماز ظهر وعصر امام بخواند اشكال ندارد.
نماز جماعت
22- 145- مستحبّ است نمازهاى واجب خصوصاً نمازهاى يوميّه را به جماعت بخوانند و در نماز صبح ومغرب وعشاء خصوصاً براى همسايه مسجد و كسى كه صداى اذان مسجد را مىشنود، بيشتر سفارش شده است.
22- 146- حاضر نشدن به نماز جماعت از روى بىاعتنايى جائز نيست، وسزاوار نيست كه انسان بدون عذر نماز جماعت را ترك كند.
22- 147- اگر پدر يا مادر به فرزند خود امر كند كه نماز را به جماعت بخواند، بايد امر آنها را اطاعت كند و نماز را به جماعتبخواند.
22- 148- نماز مستحبّ را نمىشود به جماعت خواند، مگر نماز استسقاء كه براى آمدن باران مىخوانند ونمازى كه واجب بوده و به جهتى مستحبّ شده است، مانند نمازعيد فطر وقربان كه در زمان حضور امام7واجب بوده و به واسطه غائب شدن ايشان مستحبّمىباشد.
22- 149- موقعى كه امام جماعت نماز يوميّه را مىخواند هركدام از نمازهاى يوميّه را مىشود به او اقتدا كرد
22- 150- در جميع حالات جائز است كه در بين نماز جماعت نيّت فرادى بنمايد.
22- 151- اگر در بين نماز جماعت نيّت فرادى نمايد، نمىتواند دوباره نيّت جماعت كند ولى اگر مردد شود كه نيّت فرادى كند يا نه و بعد تصميم بگيرد كه نماز را با جماعت تمام كند، نمازش صحيحاست.
22- 152- اگر موقعى كه امام در ركوع است اقتدا كند و به ركوع امام برسد، اگرچه ذكر امام تمام شده باشد، نمازش صحيح است ويك ركعت حساب مىشود، امّا اگر به مقدار ركوع خم شود و به ركوع امام نرسد نمازش باطل است.
22- 153- اگر اوّل نماز يا بين حمد وسوره اقتدا كند و پيش از آن كه به ركوع رود، امام سر از ركوع بردارد نماز او صحيح است.
22- 154- مأموم نبايد جلوتر از امام بايستد بلكه احتياط واجب آن است كه مساوى هم نايستد ولى اگر قد او بلندتر از امام است، بنابر احتياط واجب بايد طورى بايستد كه در ركوع و سجود جلوتر از امامنباشد.
22- 155- اگر در نماز، بين مأموم وامام، يا بين مأموم و كسى كه مأموم به واسطه او به امام متصل است بيشتر از يك گام بلند فاصل پيدا شود، چنانچه فوراً هم قصد فرادى نكند، نماز جماعتش باطل است ولى فرادى حساب مىشود اگر به وظيفه فرادى عمل كند.
22- 156- اگر در ركعت دوم اقتدا كند، لازم نيست حمد وسوره را بخواند ولى قنوت و تشهّد را با امام بخواند و احتياط آن است كه موقع خواندن تشهّد انگشتان دست و سينه پا را به زمين بگذارد و زانوها را بلند كند و بايد بعد از تشهّد با امام برخيزد و حمد و سوره را بخواند و اگر براى سوره وقت ندارد، حمد را تمام كند و در ركوع يا سجود خود را به امام برساند و اگر در سجده به امام برسد احوط آن است كه قصد فرادى كند.
22- 157- اگر موقعى كه امام در ركعت دوم نماز چهار ركعتى است،
اقتدا كند بايد در ركعت دوم نمازش كه ركعت سوم امام است بعد از دو سجده بنشيند و تشهّد را به مقدار واجب بخواند و برخيزد و چنانچه براى گفتن سه مرتبه تسبيحات وقت ندارد، يك مرتبه بگويد و در ركوع خود را به امام برساند.
22- 158- اگر در ركعت سوم يا چهارم باشد ومأموم بداند كه اگر اقتدا كند وحمد را بخواند به ركوع امام نمىرسد، بنابر احتياط واجب بايد صبر كند تا امام به ركوع رود، بعد اقتدا نمايد.
22- 159- اگر در ركعت سوم يا چهارم امام اقتدا كند، بايد حمد وسوره را بخواند و اگر براى سوره وقت ندارد، بايد حمد را تمام كند و در ركوع يا سجده خود را به امام برساند، ولى اگر در سجده به امام برسد، احتياطاً نماز را قصد فرادى كند.
22- 160- كسى كه اطمينان دارد كه اگر سوره را شروع كند يا تمام نمايد به ركوع امام مىرسد، احتياط واجب آن است كه سوره را شروع كند يا اگر شروع كرده تمام نمايد.
احكام نماز جماعت
22- 161- مأموم بايد غير از حمد وسوره همه چيز نماز را خودش بخواند، ولى اگر ركعت اوّل يا دوم او با ركعت سوم يا چهارم امام باشد، بايد حمد و سوره را بخواند.
22- 162- اگر مأموم سلام امام را بشنود، يا بداند چه وقت سلام مىگويد، احتياط مستحبّ آن است كه پيش از امام سلام نگويد و چنانچه عمداً يا سهواً پيش از امام سلام دهد، نمازش صحيح است،