فرزند تحت تكفّل مادر هست بايد از مادر در قصر و اتمام نماز تبعيتكند
احكام نماز قضا
22- 138- كسى كه نماز واجب خود را در وقت آن نخوانده بايد قضاى آن را بجا آورد اگرچه در تمام وقت نماز، خواب مانده يا به واسطه مستى نماز نخوانده باشد وفرقى نمىكند در اين كه مستى او از روى اختيار بوده يا غير اختيار و همچنين فرقى نمىكند كه از حلال باشد يا از حرام
22- 139- اگر بعد از وقت نماز بفهمد نمازى را كه خوانده باطل بوده، بايد قضاى آن را بخواند.
22- 140- كسى كه نماز قضا دارد، بايد در خواندن آن كوتاهى نكند ولى واجب نيست فوراً آن را بجا آورد.
22- 141- كسى كه نماز قضا دارد مىتواند نماز مستحبّى بخواند.
22- 142- واجب است در نمازهاى قضاء يوميّه به همان ترتيبى كه از او فوت شده است بجا آورد اگر در اداء آن شرعاً ترتيب باشد مثل نماز ظهر وعصر يك روز، و در غير مرتّب ترتيب لازم نيست.
22- 143- تا انسان زنده است اگرچه از خواندن نماز قضاهاى خود عاجز باشد، ديگرى نمىتواند نمازهاى او را قضا نمايد.
22- 144- نماز قضا را با جماعت مىشود خواند، چه نماز امام جماعت ادا باشد يا قضا ولازم نيست هر دو يك نماز را بخوانند مثلا اگر نماز قضاى صبح را با نماز ظهر وعصر امام بخواند اشكال ندارد.
نماز جماعت
22- 145- مستحبّ است نمازهاى واجب خصوصاً نمازهاى يوميّه را به جماعت بخوانند و در نماز صبح ومغرب وعشاء خصوصاً براى همسايه مسجد و كسى كه صداى اذان مسجد را مىشنود، بيشتر سفارش شده است.
22- 146- حاضر نشدن به نماز جماعت از روى بىاعتنايى جائز نيست، وسزاوار نيست كه انسان بدون عذر نماز جماعت را ترك كند.
22- 147- اگر پدر يا مادر به فرزند خود امر كند كه نماز را به جماعت بخواند، بايد امر آنها را اطاعت كند و نماز را به جماعتبخواند.
22- 148- نماز مستحبّ را نمىشود به جماعت خواند، مگر نماز استسقاء كه براى آمدن باران مىخوانند ونمازى كه واجب بوده و به جهتى مستحبّ شده است، مانند نمازعيد فطر وقربان كه در زمان حضور امام7واجب بوده و به واسطه غائب شدن ايشان مستحبّمىباشد.
22- 149- موقعى كه امام جماعت نماز يوميّه را مىخواند هركدام از نمازهاى يوميّه را مىشود به او اقتدا كرد
22- 150- در جميع حالات جائز است كه در بين نماز جماعت نيّت فرادى بنمايد.
22- 151- اگر در بين نماز جماعت نيّت فرادى نمايد، نمىتواند دوباره نيّت جماعت كند ولى اگر مردد شود كه نيّت فرادى كند يا نه و بعد تصميم بگيرد كه نماز را با جماعت تمام كند، نمازش صحيحاست.
22- 152- اگر موقعى كه امام در ركوع است اقتدا كند و به ركوع امام برسد، اگرچه ذكر امام تمام شده باشد، نمازش صحيح است ويك ركعت حساب مىشود، امّا اگر به مقدار ركوع خم شود و به ركوع امام نرسد نمازش باطل است.
22- 153- اگر اوّل نماز يا بين حمد وسوره اقتدا كند و پيش از آن كه به ركوع رود، امام سر از ركوع بردارد نماز او صحيح است.
22- 154- مأموم نبايد جلوتر از امام بايستد بلكه احتياط واجب آن است كه مساوى هم نايستد ولى اگر قد او بلندتر از امام است، بنابر احتياط واجب بايد طورى بايستد كه در ركوع و سجود جلوتر از امامنباشد.
22- 155- اگر در نماز، بين مأموم وامام، يا بين مأموم و كسى كه مأموم به واسطه او به امام متصل است بيشتر از يك گام بلند فاصل پيدا شود، چنانچه فوراً هم قصد فرادى نكند، نماز جماعتش باطل است ولى فرادى حساب مىشود اگر به وظيفه فرادى عمل كند.
22- 156- اگر در ركعت دوم اقتدا كند، لازم نيست حمد وسوره را بخواند ولى قنوت و تشهّد را با امام بخواند و احتياط آن است كه موقع خواندن تشهّد انگشتان دست و سينه پا را به زمين بگذارد و زانوها را بلند كند و بايد بعد از تشهّد با امام برخيزد و حمد و سوره را بخواند و اگر براى سوره وقت ندارد، حمد را تمام كند و در ركوع يا سجود خود را به امام برساند و اگر در سجده به امام برسد احوط آن است كه قصد فرادى كند.
22- 157- اگر موقعى كه امام در ركعت دوم نماز چهار ركعتى است،
اقتدا كند بايد در ركعت دوم نمازش كه ركعت سوم امام است بعد از دو سجده بنشيند و تشهّد را به مقدار واجب بخواند و برخيزد و چنانچه براى گفتن سه مرتبه تسبيحات وقت ندارد، يك مرتبه بگويد و در ركوع خود را به امام برساند.
22- 158- اگر در ركعت سوم يا چهارم باشد ومأموم بداند كه اگر اقتدا كند وحمد را بخواند به ركوع امام نمىرسد، بنابر احتياط واجب بايد صبر كند تا امام به ركوع رود، بعد اقتدا نمايد.
22- 159- اگر در ركعت سوم يا چهارم امام اقتدا كند، بايد حمد وسوره را بخواند و اگر براى سوره وقت ندارد، بايد حمد را تمام كند و در ركوع يا سجده خود را به امام برساند، ولى اگر در سجده به امام برسد، احتياطاً نماز را قصد فرادى كند.
22- 160- كسى كه اطمينان دارد كه اگر سوره را شروع كند يا تمام نمايد به ركوع امام مىرسد، احتياط واجب آن است كه سوره را شروع كند يا اگر شروع كرده تمام نمايد.
احكام نماز جماعت
22- 161- مأموم بايد غير از حمد وسوره همه چيز نماز را خودش بخواند، ولى اگر ركعت اوّل يا دوم او با ركعت سوم يا چهارم امام باشد، بايد حمد و سوره را بخواند.
22- 162- اگر مأموم سلام امام را بشنود، يا بداند چه وقت سلام مىگويد، احتياط مستحبّ آن است كه پيش از امام سلام نگويد و چنانچه عمداً يا سهواً پيش از امام سلام دهد، نمازش صحيح است،
ولازم نيست دوباره با امام سلام دهد.
22- 163- اگر سهواً پيش از امام سر از ركوع بردارد، چنانچه امام در ركوع باشد بايد به ركوع برگردد و با امام سر بردارد و در اين صورت زياد شدن ركوع كه ركن است، نماز را باطل نمىكند، ولى اگر به ركوع برگردد و پيش از آن كه به ركوع برسد، امام سر بردارد نمازش باطلاست.
22- 164- اگر اشتباهاً سر بردارد وببيند امام در سجده است، بايد به سجده برگردد و چنانچه در هر دو سجده اين اتفاق بيفتد براى زياد شدن دو سجده كه ركن است نماز باطل نمىشود.
22- 165- اگر سهواً پيش از امام به ركوع رود وطورى باشد كه اگر سر بردارد به مقدارى از قرائت امام مىرسد، چنانچه سر بردارد و با امام به ركوع رود، نمازش صحيح است و اگر عمداً برنگردد، نمازش صحيح است گرچه به احتياط مستحبّ نماز را تمام كند و دوباره اعادهنمايد.
22- 166- اگر سهواً پيش از امام به ركوع رود و طورى باشد كه اگر برگرددبه چيزى از قرائت امام نمىرسد، در صورتى كه صبر كند تا امام به او برسد، نمازش صحيح است.
22- 167- اگر سهواً پيش از امام به سجده رود بنابر احتياط واجب برگردد و متابعت امام بنمايد و در صورتى كه صبر كند تا امام به او برسد نمازش به جماعت صحيح است، در صورتى كه امام زود برسد وگرنه فرادى مىشود.
نماز جمعه
نماز جمعه از عبادتهاى سياسى و عبادى است كه مىتواند بسيارى از مشكلات امت اسلامى در خطبههاى نماز جمعه مطرح و رفع گردد و لذا حضور در نماز جمعه بسيار نيكو و شايسته است.
22- 168- نماز جمعه همانند نماز صبح دو ركعت است و امتيازش از نماز صبح اين است كه دو خطبه در پيش دارد و واجب شدن آن به نحو مذكور چند شرط دارد
اوّل: داخل شدن وقت كه عبارت است از زوال آفتاب تا گفتن اذان و خواندن دو خطبه و نماز جمعه پس اگر خواندن نماز بيش از اين مقدار به تأخير بيفتد بنابر احتياط واجب نمىتواند نماز جمعه را بخواند
دوّم: شماره افراد كه با امام هفت نفر است
سوّم: بودن امام عادل و جامع الشرائط براى اقامه نماز
22- 169- صحيح بودن نماز جمعه چند شرط دارد
اول: به جماعت باشد
دوم: خواندن دو خطبه قبل از نماز
سوم: مسافت بين دو نماز جمعه كمتر از يك فرسخ نباشد
22- 170- بنابر اظهر نماز جمعه كفايت از نماز ظهر نمىكند
22- 171- حرف زدن در هنگام خطبه جائز نيست، امام باشد يا مأموم و چنانچه حرف بزند مرتكب حرام شده است ولى موجب بطلان خطبه ونماز نمىشود.
22- 172- گوش دادن به دو خطبه بنابر احتياط، واجب است چون
به منزله دو ركعت نماز است گرچه اگر گوش نداد موجب بطلان نمازنمىشود.
نماز آيات
22- 173- نماز آيات كه دستور آن بعداً گفته خواهد شد، به واسطه چهار چيز واجب مىشود:
اوّل گرفتن خورشيد،
دوم گرفتن ماه اگرچه مقدار كمى از آنها گرفته شود و كسى هم از آننترسد،
سوم زلزله اگرچه كسى هم نترسد،
چهارم رعد وبرق وبادهاى سياه وسرخ ومانند اينها در صورتى كه بيشتر مردم بترسند.
22- 174- چيزهائى كه نماز آيات براى آنها واجب است، در هر شهرى اتّفاق بيفتد، فقط مردم همان شهر بايد نماز آيات بخوانند وبر مردم جاهاى ديگر واجب نيست، ولى اگر مكان آنها به قدرى نزديك باشد كه با آن شهر يكى حساب شود، نماز آيات بر آنها هم واجب است.
22- 175- از وقتى كه خورشيد يا ماه شروع به گرفتن مىكند، انسان بايد نماز آيات را بخواند و بنابر احتياط واجب بايد به قدرى تأخير نيندازد كه شروع بباز شدن كند.
22- 176- اگر خواندن نماز آيات را به قدرى تأخير بيندازد كه آفتاب يا ماه شروع به باز شدن كند، در اين صورت بايد بنابر احتياط
واجب نيّت ادا و قضا نكند، ولى اگر بعد از باز شدن تمام آن، نماز بخواند بايد نيّت قضا نمايد.
22- 177- اگر بعد از باز شدن آفتاب يا ماه بفهمد كه تمام آن گرفته بوده، بايد قضاى نماز آيات را بخواند، ولى اگر بفهمد مقدارى از آن گرفته بوده قضا بر او واجب نيست.
22- 178- اگر بفهمد نماز آياتى كه خوانده باطل بوده، بايد دوباره بخواند و اگر وقت گذشته، قضا نمايد.
22- 179- موقعى كه زلزله و رعد و برق و مانند اينها اتفاق مىافتد انسان بايد فوراً نماز آيات را بخواند و اگر نخواند معصيت كرده و تا آخر عمر بر او واجب است و هر وقت بخواند بايد نيت اداء كند
دستور نماز آيات
22- 180- نماز آيات دو ركعت است و در هر ركعت پنج ركوع دارد ودستور آن اين است كه انسان بعد از نيّت، تكبير بگويد ويك حمد ويك سوره تمام بخواند و به ركوع رود وسر از ركوع بردارد، دوباره يك حمد ويك سوره بخواند، باز به ركوع رود تا پنج مرتبه و بعد از بلند شدن از ركوع پنجم دو سجده نمايد وبرخيزد وركعت دوم را هم مثل ركعت اوّل بجا آورد وتشهّد بخواند وسلام دهد.
22- 181- در نماز آيات ممكن است انسان بعد از نيّت وتكبير وخواندن حمد، آيههاى يك سوره را پنج قسمت كند ويك آيه يا بيشتر از آن را بخواند و به ركوع رود وسر بردارد وبدون اين كه حمد بخواند،