جلو سر هم كفايت مىكند ولى بانوان كه موهاى آنان بلند است بايد فرق باز نمايند و در قسمتى كه فرق باز شده مسح نمايند.
7- 12- بعد از مسح سر بايد پاها بوسيله باقى مانده ترى دست از سرانگشتان تا برآمدگى روى پا مسح شود و احتياط واجب آن است كه تا مفصل هم مسح شود و احتياط واجب آنست كه تمام روى پا مسحشود.
7- 13- جاى مسح چه سر و چه پا بايد خشك باشد ولى ترى كم كه اگر مسح شود بگويند ترى مسح است اشكال ندارد.
7- 14- وضوى ارتماسى آنست كه انسان صورت و دستها را به قصد وضو در آب فرو برد و يا در زمان خروج صورت و دست از آب، نيّت وضو كند و تا زمانيكه تمام صورت و دست از آب خارج مىشود قصد وضو داشته باشد كه در اين صورت وضوى او صحيح است ولى در دست حتما بايد در زمان خروج از آب نيت وضو كند و بعد مسح سر و پا نمايد.
7- 15- اگر بعضى از اعضاء را وضوى ترتيبى و بعضى را ارتماسى بگيرد اشكال ندارد.
شرائط وضو
7- 16- براى وضو سيزده شرط لازم مىباشد تا وضو صحيح انجامشود.
شرط اوّل: آب وضو پاك باشد
شرط دوّم: آب وضو مطلق باشد
7- 17- اگر انسان نجس بودن يا مضاف بودن آب را نداند يا فراموش كرده باشد وضو با آن آب باطل است و اگر هم نمازى با آن خوانده بايد دوباره بخواند
شرط سوم: آب وضو و به احتياط واجب فضايى كه در آن وضو مىگيرد مباح باشد يعنى غصبى نباشد.
7- 18- وضو با آبى كه معلوم نيست صاحب آن راضى است يا نه حرام و وضو باطل است و احوط آنست كه محل ريزش آب وضو مباح باشد بشرط آنكه ريختن آب وضو مقدّمه از براى رسيدن آب به محل ريزش باشد.
7- 19- وضو گرفتن از آب محلهاى وقفى مثل مدارس و مساجد اگر ندانيم كه مخصوص محصلين آن مدرسه يانمازگزاران آن مسجد وقف شده نمىتوان وضو گرفت ولى اگر نشانههايى وجود دارد كه نشان مىدهد كه جهت مخصوص اهالى آن محل وقف نشده مثل اينكه مردم عادى هم از آن وضو مىگيرند وضو گرفتن اشكال ندارد و همچنين از آب مسافرخانهها و هتلها و تيمچهها
7- 20- وضو گرفتن از نهرهاى بزرگ و كوچك اشكال ندارد مگر آنكه صاحب آن نهى نمايد.
7- 21- اگر فراموش كند آب غصبى است و با آن وضو بگيرد صحيح است ولى اگر خودش آب را غصب كرده و فراموش كرده و وضو گرفته به احتياط واجب وضو باطل است.
شرط چهارم و پنجم: ظرف آب وضو غصبى و از طلا و نقره نباشد.
7- 22- اگر آب وضو در ظرف غصبى يا طلا و نقره باشد و آب را با
دست از آنها بردارد و به صورت و دستها بريزد وضو صحيح است اما اگر بخواهد در اينها وضوى ارتماسى بگيرد صحت آن مشكل است.
شرط ششم: اعضاء وضو موقع شستن و مسح كردن پاك باشد
7- 23- اگر بعد از شستن عضوى از وضو و قبل از تمام شدن وضو آن عضو نجس شود وضو صحيح است.
7- 24- اگر غير از اعضاء وضو جايى از بدن نجس باشد وضو صحيح است.
7- 25- اگر يكى از اعضاء وضو نجس باشد و بعد از وضو شك كند كه قبل از وضو آن را پاك كرده يا نه در صورتيكه هنگام وضو توجه به پاك و يا نجس بودن آن عضو نداشته وضو باطل است ولى اگر توجه داشته است يا شك دارد كه توجه داشته يا نه، وضو صحيح است ولى آن عضو را بايد پاك نمايد.
شرط هفتم: وقت براى وضو و نماز كافى باشد
7- 26- اگر وقت به اندازه كافى براى وضو نباشد بطورى كه اگر وضو بگيرد تمام نماز يا قسمتى از آن خارج وقت انجام مىشود بايد تيمّم كند ولى اگر وقت جهت گرفتن وضو و تيمم يكسان است بايد وضو بگيرد.
شرط هشتم: آن كه به قصد قربت وضو را انجام دهد پس اگر براى غيرخدا وضو بگيرد وضو باطل است.
7- 27- لازم نيست نيت وضو را به زبان بياورد يا از قلب خود بگذراند ولى همين مقدار كه متوجّه باشد كه وضو مىگيرد كافى است.
شرط نهم: وضو را به ترتيبى كه قبلًا گفته شد انجام دهد.
شرط دهم: كارهاى وضو را پشت سرهم انجام دهد.
7- 28- اگر بين كارهاى وضو به قدرى فاصله بيندازد كه عرفاً موالات (پشت سر هم بودن) به هم بخورد وضو باطل است مثلًا آنقدر بين اعضا فاصله بيندازد كه اعضاء قبلى خشك شود ولى اگر عضو قبلى خشك شود ولى اعضاء ديگر تر باشد وضو صحيح است گرچه احتياط مستحب آن است كه وضو را باطل كند و دوباره وضو بگيرد.
7- 29- راه رفتن چند قدم كه موالات را به هم نزند وضو را باطلنمىكند.
شرط يازدهم: آنكه اعضاء وضو را خود بشويد.
7- 30- كسى كه نمىتواند وضو بگيرد بايد نائب بگيرد كه او را وضو دهد و در صورتيكه مزد هم بخواهد بايد بدهد ولى بايد خود او نيّت كند و مسح را هم خودش انجام دهد مگر آنكه مسح هم نتواند انجام دهد كه بايد نايب دست شخص را به سر و پا برساند تا مسح انجام شود و در صورتيكه اين هم امكان ندارد بايد از ترى دست او دست خود را خيس كند و مسح سر شخص را انجام دهد.
شرط دوازدهم: استعمال آب براى او مانعى نداشته باشد.
7- 31- كسى كه مىترسد آب وضو باعث مريضى او شود بايد تيمم كند ولى اگر وضو بگيرد و بعد معلوم شود براى او ضرر داشته است به احتياط واجب وضو باطل است.
شرط سيزدهم: در اعضاء وضو مانعى جهت رسيدن آب به عضونباشد
7- 32- اگر مىداند كه چيزى در اعضاء وضو وجود دارد كه
نمىداند كه مانع از رسيدن آب هست يا نه بايد اوّل آن را برطرف كند و بعد وضو بگيرد.
7- 33- خطوط قلم خودكار اگر جرم اوليه آن پاك شود و فقط رنگ آن باقى باشد براى وضو اشكال ندارد ولى خطوط جوهر مثل خودنويس و رواننويس مانع از رسيدن آب نمىباشد.
7- 34- لكههاى رنگ و چربى و كرم در صورتى كه جرم نداشته باشد وضو با آنها مانعى ندارد ولى اگر جرم داشته باشد بايد جرم آن را برطرف كند.
7- 35- اگر زير ناخن چرك وجود داشته باشد اشكال ندارد ولى اگر ناخن از حد معمول بلندتر است بايد چرك آن پاك شود.
7- 36- اگر پيش از وضو مانعى در اعضاء وجود داشته و شك كند كه آب را به زير آن رسانده است يا نه در صورتيكه بداند هنگام وضو توجه نداشته، وضو باطل است و الا صحيح است.
7- 37- اگر بعد از وضو مانعى را در اعضاء وضو ببيند و نداند كه قبل از وضو بوده و يا نه وضوى او صحيح است.
احكام وضو
7- 38- كسى كه در كارهاى وضو و شرائط آن خيلى شك مىكند نبايد به شك خود اعتنا كند.
7- 39- اگر شك كند كه وضوى او باطل شده است يا نه بنا مىگذارد كه وضوى او باقى است.
7- 40- كسى كه شك دارد وضو گرفته يا نه بايد وضو بگيرد.
7- 41- كسى كه مىداند وضو گرفته و چيزى كه وضو را باطل مىكند هم انجام شده ولى نمىداند كه كدام جلوتر بوده اگر بعد از نماز اين حالت برايش پيش آمده نمازش صحيح است ولى براى نمازهاى بعدى بايد وضو بگيرد ولى اگر در بين نماز اين شك پيش آيد بايد نماز را بشكند يا اگر قبل از نماز باشد بايد وضو بگيرد و نماز بخواند.
7- 42- اگر بعد از وضو يا در بين آن يقين كند بعضى از جاها را نشسته يا مسح نكرده اگر موالات بهم نخورد بايد آنجا را بشويد و بقيه اعضاء بعد از آن را هم بشويد و مسح كند و اگر موالات بهم خورده بايد از نو وضو بگيرد.
7- 43- اگر بعد از نماز شك كند كه وضو گرفته يا نه نماز او صحيح است ولى براى نمازهاى بعدى بايد وضو بگيرد.
7- 44- اگر در بين نماز شك كند كه وضو گرفته يا نه احتياط واجب آن است كه اين نماز را تمام كند و دوباره بخواند.
چيزهايى كه بايد براى آنها وضو گرفت
7- 45- براى پنج چيز بايد وضو گرفت اوّل براى نمازهاى واجب غير از نماز ميّت دوم براى سجده و تشهد فراموش شده در صورتيكه بين خود نماز و جزء آن وضو باطل شده باشد و براى سجده سهو به احتياط واجب سوم براى طواف واجب خانه خدا چهارم اگر نذر يا عهد كرده يا قسم خورده كه وضو بگيرد پنجم براى آب كشيدن قرآنى كه نجس شده يا بيرون آوردن آن از محل نجس در صورتيكه لازم باشد دست به آيات قرآن بزند.
7- 46- رساندن جايى از بدن بخط قرآن براى كسى كه وضو ندارد
حرام است ولى مس ترجمه آن اين حكم را ندارد.
7- 47- مس نام خداوند به هر زبانى كه باشد بدون وضو حرام است و مس اسماء پيامبر و ائمه اطهار و حضرت زهرا صلوات الله عليهم هم بدون وضو به احتياط واجب جايز نيست.
7- 48- اگر پيش از وقت نماز به قصد اين كه طهارت داشته باشد يا مهيّا براى نماز باشد وضو بگيرد اشكال ندارد.
7- 49- اگر براى كارهايى كه وضو گرفتن براى آنها مستحب است مثل نماز ميّت، زيارت اهل قبور، رفتن به مسجد و حرم امامان، همراه داشتن قرآن، خواندن و نوشتن آن، مس حاشيه قرآن و خوابيدن، وضو بگيرد، هر كارى كه وضو احتياج داشته باشد، مىتواند انجام دهد مثلًا مىتواند نماز واجب هم بخواند.
چيزهايى كه وضو را باطل مىكند (مبطلات)
7- 50- هفت چيز وضو را باطل مىكند اوّل بول (ادرار)، دوم غائط (مدفوع)، سوم باد معده، چهارم خواب كه بواسطه آن نه چشم ببيند و نه گوش بشنود، پنجم چيزهايى كه عقل را از بين مىبرد مثل ديوانگى بيهوشى و مستى، ششم استحاضه، هفتم كارهايى كه غسل احتياج دارد مثل جنابت.
احكام جبيره
7- 51- چيزى كه با آن زخم و شكسته را مىبندند و يا دوايى كه روى زخم مىگذارند جبيره نام دارد.
7- 52- در وضوى جبيرهاى بايد جاهايى را كه شستن آن امكان
دارد بطور معمول بشويد يا مسح كند و مواردى كه امكان ندارد دست تر بر جبيره پاك بكشد.
7- 53- اگر جبيره بيش از حد معمول اطراف زخم را پوشانده باشد و برداشتن آن امكان نداشته باشد بايد وضوى جبيرهاى بگيرد و بنابر احتياط واجب تيمم هم بنمايد.
7- 54- اگر جبيره تمام صورت يا تمام يكى از دستها را گرفته باشد بايد وضوى جبيرهاى بگيرد و به احتياط واجب تيمم هم بنمايد.
7- 55- كسى كه در كف دست و انگشتها جبيره دارد و در موقع وضو دست تر روى آن كشيده مىتواند سر و پا را با همان رطوبت مسح كند در صورتيكه كف دست هم جبيره داشته باشد و الا بايد با رطوبت كف دست مسح نمايد.
7- 56- اگر در صورت و دستها چند جبيره باشد بايد بين آنها را بشويد و اگر در سر يا روى پاها باشد بايد بين آنها را مسح كند و در جاهايى كه جبيره وجود دارد بايد به دستور جبيره عمل نمايد.
غسلهاى واجب
7- 57- غسلهاى واجب هفت مورد است اوّل جنابت دوّم حيض سوم نفاس چهارم استحاضه پنجم مس ميّت ششم ميّت هفتم غسلى كه به واسطه نذر و عهد و قسم واجب مىشود.