را نداشته باشد حيض است، وخونى كه بعد از روزهاى عادت ديده اگرچه نشانههاى حيض را داشته باشد، استحاضه است مثلا زنى كه عادت حيض او از اوّل ماه تا هفتم است، اگر از اوّل تا دوازدهم خون ببيند، هفت روز اوّل آن حيض وپنج روز بعد استحاضه مىباشد.
2. صاحب عادت وقتيه
10- 41- زنهايى كه عادت وقتيّه دارند سه دستهاند:
اوّل زنى كه دو ماه پشت سر هم در وقت معيّن خون حيض ببيند و بعد از چند روز پاك شود ولى شماره روزهاى آن در هر دو ماه يك اندازه نباشد، مثلا دو ماه پشت سر هم روز اوّل ماه خون بيند ولى ماه اوّل روز هفتم وماه دوم روز هشتم ازخون پاك شود، كه اين زن بايد روز اوّل ماه را عادت حيض خود قرار دهد.
دوم زنى كه ازخون پاك نمىشود ولى دو ماه پشت سر هم در وقت معيّن خون او نشانههاى حيض را دارد، يعنى غليظ وسياه وگرم است و با فشار وسوزش بيرون مىآيد وبقيه خونهاى او نشانه استحاضه را دارد وشماره روزهايى كه خون او نشانه حيض دارد، در هر دو ماه يك اندازه نيست مثلا در ماه اوّل از اوّل ماه تا هفتم و در ماه دوم از اوّل ماه تا هشتم خون او نشانههاى حيض وبقيّه نشانه استحاضه را داشته باشد، كه اين زن هم بايد روز اوّل ماه را روز اوّل عادت حيض خود قرار دهد.
سوم زنى كه دو ماه پشت سر هم در وقت معيّن سه روز يا بيشتر خون حيض ببيند و بعد پاك شود ودو مرتبه خون ببيند وتمام روزهايى كه خون ديده با روزهايى كه در وسط پاك بوده از ده روز بيشتر نشود ولى ماه دوم كمتر يا بيشتر از ماه اوّل باشد، مثلا در ماه اوّل هشت روز و
در ماه دوم نه روز باشد كه اين زن هم بايد روز اوّل ماه را روز عادت حيض خود قرار دهد.
10- 42- زنى كه عادت وقتيّه دارد، اگر در وقت عادت خود يا دو سه روز پيش از عادت يا دو سه روز بعد از عادت خون ببيند به طورى كه بگويند حيض را جلو يا عقب انداخته، اگرچه آن خون نشانههاى حيض را نداشته باشد، بايد به احكامى كه براى زنهاى حائض گفته شده رفتار نمايد و اگر بعد بفهمد حيض نبوده، مثل آن كه پيش از سه روز پاك شود، بايد عبادتهايى را كه بجا نياورده، قضا نمايد.
10- 43- زنى كه عادت وقتيّه دارد، اگر بيشتر از ده روز خون ببيند ونتواند حيض را به واسطه نشانههاى آن تشخيض دهد، بايد شماره عادت خويشان خود را حيض قرار دهد، چه پدرى باشند چه مادرى، زنده باشند يا مرده، ولى در صورتىمى تواند عادت آنان راحيض خود قرار دهد كه شماره روزهاى حيض همه آنان يك اندازه باشد و اگر شماره روزهاى حيض آنان يك اندازه نباشد، مثلا عادت بعضى پنج روز وعادت بعضى ديگر هفت روز باشد نمىتواند عادت آنان را حيض خود قرار دهد، مگر كسانى كه عادتشان با ديگران فرق دارد به قدرى كم باشند كه در مقابل آنان هيچ حساب شوند، كه در اين صورت بايد عادت بيشتر آنان را حيض خود قرار دهد.
10- 44- زنى كه عادت وقتيّه دارد وشماره عادت خويشان خود را حيض قرار مىدهد، بايد روزى را كه در هر ماه اوّل عادت او بوده، اوّل حيض خود قرار دهد، مثلا زنى كه هر ماه، روز اوّل ماه خون مىديده وگاهى روز هفتم وگاهى روز هشتم پاك مىشده، چنانچه يك ماه
دوازده روز خون ببيند وعادت خويشانش هفت روز باشد، بايد هفت روز اوّل ماه را حيض وباقى را استحاضه قرار دهد.
10- 45- زنى كه بايد شماره عادت خويشان خود را حيض قرار دهد، چنانچه خويش نداشته باشد، يا شماره عادت آنان مثل هم نباشد، بايد در هر ماه از روزى كه خون مىبيند تا هفت روز را بنابر احوط حيض وبقيّه را استحاضه قرار دهد، اگرچه بعيد نيست كه چنين زنى مخيّر باشد در قرار دادن حيض خود از سه روز تا ده روز ولى اگر در خون روزهاى وسط يا آخر نشانههاى حيض بيشتر باشد، بايد هفت روز وسط يا آخر را حيض قرار دهد، در صورتى كه بر خلاف عادت وقتيّه خودش نباشد.
3. صاحب عادت عدديّه
10- 46- زنهايى كه عادت عدديّه دارند سه دستهاند:
اوّل زنى كه شماره روزهاى حيض او در دو ماه پشت سر هم يك اندازه باشد، وليوقت خون ديدن او يكى نباشد كه در اين صورت هر چند روزى كه خون ديده عادت او مىشود، مثلا اگر ماه اوّل از روز اوّلتا پنجم وماه دوم از يازدهم تا پانزدهم خون ببيند، عادت او پنج روز مىشود.
دوم زنى كه از خون پاك نمىشود ولى دو ماه پشت سر هم چند روز از خونى كه مىبيند نشانه حيض وبقيّه نشانه استحاضه را دارد وشماره روزهايى كه خون نشانه حيض دارد در هر دو ماه يك اندازه است، امّا وقت آن يكى نيست، كه در اين صورت هر چند روزى كه خون او نشانه حيض را دارد، عادت او مىشود، مثلا اگر يك ماه از اوّل ماه تا
پنجم وماه بعد از يازدهم تا پانزدهم خون او نشانه حيض وبقيّه نشانه استحاضه را داشته باشد، شماره روزهاى عادت او پنج روز مىشود.
سوم زنى كه دو ماه پشت سر هم سه روز يا بيشتر خون ببيند و يك روز يا بيشتر پاك شود ودو مرتبه خون ببيند ووقت ديدن خون در ماه اوّل يا ماه دوم فرق داشته باشد، كه اگر تمام روزها كه خون ديده وروزهايى كه در وسط پاك بوده از ده روز بيشتر نشود وشماره روزهاى آن هم به يك اندازه باشد، تمام روزهايى كه در وسط پاك بوده عادت حيض او مىشود، ولازم نيست روزهايى كه در وسط پاك بوده در هر دو ماه به يك اندازه باشد، مثلا اگر ماه اوّل از روز اوّل ماه تا سوم خون ببيند ودو روز پاك شود ودو باره سه روز خون ببيند وماه دوم از يازدهم تا سيزدهم خون ببيند ودو روز يا بيشتر يا كمتر پاك شود ودوباره خون ببيند وروى هم از هشت روز بيشتر نشود، عادت او هشت روزمىشود.
10- 47- زنى كه عادت عدديه دارد، اگر بيشتر از شماره عادت خود خون ببيند و از ده روز بيشتر شود، چنانچه همه خونهايى كه ديده يك جور باشد، بايد از موقع ديدن خون به شماره روزهاى عادتش حيض وبقيّه را استحاضه قرار دهد و اگر همه خونهايى كه ديده يك جور نباشد، بلكه چند روز آن نشانه حيض وچند روز ديگر نشانه استحاضه را داشته باشد، اگر روزهايى كه خون، نشانه حيض را دارد با شماره روزهاى عادت او يك اندازه است بايد همان روزها را حيض وبقيّه را استحاضه قرار دهد و اگر روزهايى كه خون نشانه حيض دارد، از روزهاى عادت او بيشتر است، فقط به اندازه روزهاى عادت او
حيض، وبقيّه استحاضه است و اگر روزهايى كه خون نشانه حيض را دارد، از روزهاى عادت او كمتر است، بايد آن روزها را با چند روز ديگر كه روى هم به اندازه روزهاى عادتش شود، حيض وبقيّه را استحاضه قرار دهد.
4. مضطربه
10- 48- مضطربه يعنى زنى كه چند ماه خون ديده ولى عادت معيّنى پيدا نكرده، يا عادتش به هم خورده وعادت ديگرى پيدا نكرده است، اگر بيشتر از ده روز خون ببيند وهمه خونهايى كه ديده يك جور باشد، چنانچه عادت خويشان او هفت روز است، بايد هفت روز را حيض وبقيّه را استحاضه قرار دهد، و اگر كمتر است مثلا پنج روز است بايد همانرا حيض قرار دهد، و بنابر احتياط استحبابى در تفاوت بين شماره عادت آنان وهفت روز كه دو روز است كارهائى را كه بر حائض حرام است ترك نمايد و كارهاى استحاضه را بجا آورد، يعنى به دستورى كه براىزن مستحاضه گفته شد عمل نمايد، و اگر عادت خويشانش بيشتر از هفت روز مثلا نه روز است، بايد هفت روز را حيض قرار دهد و بنابر احتياط استحبابى در تفاوت بين هفت روز وعادت آنان كه دو روز است، كارهاى استحاضه را بجا آورد وكارهائى را كه بر حائض حرام است ترك نمايد.
10- 49- مضطربه اگر بيشتر از ده روز خونى ببيند كه چند روز آن نشانه حيض وچند روز ديگر نشانه استحاضه دارد، چنانچه خونى كه نشانه حيض دارد كمتر از سه روز يا بيشتر از ده روز باشد، بايد به دستورى كه در مسأله قبل گفته شد رفتار نمايد، و اگر خونى كه نشانه
حيض دارد كمتر از سه روز وبيشتر از ده روز نباشد، همه آن حيض است، ولى اگر پيش از گذشتن ده روز از خونى كه نشانه حيض دارد دوباره خونى ببيند كه آن هم نشانه حيض را داشته باشد، مثل آن كه پنج روز خون سياه ونه روز خون زرد ودو باره پنج روز خون سياه ببيند بايد به دستورى كه در مسأله قبل گفته شد رفتار نمايد.
5. مبتدئه
10- 50- مبتدئه يعنى زنى كه دفعه اوّل خون ديدن اوست، اگر بيشتر از ده روز خون ببيند وهمه خونهايى كه ديده يك جور باشد، بايد عادت خويشان خود را به طورى كه در وقتيّه گفته شد، حيض وبقيّه را استحاضه قرار دهد.
10- 51- مبتدئه اگر بيشتر از ده روز خونى ببيند كه چند روز آن نشانه حيض وچند روز ديگر نشانه استحاضه را داشته باشد، چنانچه خونى كه نشانه حيض دارد كمتر از سه روز وبيشتر از ده روز نباشد، همه آن حيض است ولى اگر پيش از گذشتن ده روز خونى كه نشانه حيض دارد دوباره خونى ببيند كه آن هم نشانه خون حيض داشته باشد، مثلا آن كه پنج روز خون سياه ونه روز خون زرد ودوباره پنج روز خون سياه ببيند بايد در هر دو خون كه نشانه حيض دارد احتياط كند به ترك آنچه بر حائض حرام است وانجام كارهاى مستحاضه.
10- 52- مبتدئه اگر بيشتر از ده روز خونى ببيند كه چند روز آن نشانه حيض وچند روز ديگر آن نشانه استحاضه داشته باشد، چنانچه خونى كه نشانه حيض دارد از سه روز كمتر يا از ده روز بيشتر باشد، بايد عادت خويشان خود را حيض وبقيّه را استحاضه قرار دهد.
مسائل متفرّقه حيض
10- 53- مبتدئه ومضطربه وناسيه و زنى كه عادت عدديه دارد، اگر خونى ببينند كه نشانههاى حيض داشته باشد، يا يقين كنند كه سه روز طول مىكشد، بايد عبادت را ترك كنند و چنانچه بعد بفهمند حيض نبوده بايد عبادتهايى را كه بجا نياوردهاند قضا نمايند، ولى اگر يقين نكنند كه تا سه روز طول مىكشد ونشانههاى حيض را هم نداشته باشد، بنابر احتياط واجب بايد تا سه روز كارهاى استحاضه را بجا آورند وكارهائى را كه بر حائض حرام است ترك نمايند و چنانچه پيش از سه روز پاك نشدند بايد آن را حيض قراردهند.
10- 54- زنى كه در حيض عادت دارد، چه در وقت حيض عادت داشته باشد چه در عدد حيض يا هم در وقت وهم در عدد آن، اگر دو ماه پشت سر هم بر خلاف عادت خود خونى ببيند كه وقت آن يا شماره روزهاى آن، ياهم وقت وهم شماره روزهاى آن يكى باشد، عادتش بر مىگردد به آنچه در اين دو ماه ديده است، مثلا اگر از روز اوّل ماه تا هفتم خون مىديد وپاك مىشده چنانچه دو ماه از دهم تا هفدهم ماه خون ببيند وپاك شود، از دهم تا هفدهم عادت او مىشود.
10- 55- مقصود از يك ماه، از ابتداى خون ديدن است تا سى روز، نه از اوّل ماه تا آخر ماه.
10- 56- زنى كه معمولا ماهى يك مرتبه خون مىبيند، اگر يك ماه دو مرتبه خون ببيند و آن خون نشانههاى حيض را داشته باشد، چنانچه روزهايى كه در وسط پاك بوده از ده روز كمتر نباشد، بايد هر دو را حيض قرار دهد.
10- 57- اگر سه روز يا بيشتر خونى ببيند كه نشانه حيض را دارد، بعد ده روز يا بيشتر خونى ببيند كه نشانه استحاضه را دارد و دوباره سه روز خونى به نشانههاى حيض ببيند، بايد خون اوّل وخون آخر را كه نشانههاى حيض داشته، حيض قرار دهد.
10- 58- اگر زن پيش از ده روز پاك شود وبداند كه در باطن خون نيست، بايد براى عبادتهاى خود غسل كند، اگرچه گمان داشته باشد كه پيش از تمام شدن ده روز دوباره خون مىبيند، ولى اگر يقين داشته باشد كه پيش از تمام شدن ده روز دوباره خون مىبيند، نبايد غسل كند.
10- 59- اگر زن پيش از ده روز پاك شود، واحتمال دهد كه در باطن خون هست، بايد قدرى پنبه داخل فرج نمايد وكمى صبر كند وبيرون آورد، پس اگر پاك بود، غسل كند وعبادتهاى خود را بجا آورد و اگر پاك نبود اگرچه به آب زرد رنگىهم آلوده باشد، چنانچه در حيض عادت ندارد، ياعادت او ده روز است، بايد صبر كند كه اگر پيش از ده روز پاك شد، غسل كند و اگر سر ده روز پاك شد، ياخون او از ده گذشت، سر ده روز غسل نمايد و اگر عادتش كمتر از ده روز است، در صورتى كه بداند پيش از تمام شدن ده روز يا سر ده روز پاك مىشود، نبايد غسل كند، و اگر احتمال دهد خون او از ده روز مىگذرد احتياط واجب آن است كه استظهار نمايد بترك عبادت تا وقتى كه ظن پيدا كند كه خون از ده روز مىگذرد، پس اگر پيش از تمام شدن ده روز يا سر ده روز از خون پاك شد، تمامش حيض است و اگر از ده روز گذشت، بايد عادت خود را حيض وبقيّه را استحاضه قرار دهد وعبادتهايى را كه بعد از روزهاى عادت بجا نياورده قضا نمايد.