س-چند نفر كارگر از مسلمان و ارمنى و يهودى و بهائى در كارخانهاى كار ميكردند، كارخانه آتش گرفته و كارگران هم همگى سوختند و بدنهايشان مخلوط شده راجع به غسل و دفن آنها چه تكليفى داريم؟
ج-براى اينكه يقين حاصل شود كه نسبت به مسلمانها بتكليف شرعى عمل شده بايد اگر امكان دارد همه را غسل دهند و كفن كنند، و جدا جدا باحتمال اينكه شايد مسلمان باشد نماز بخوانند و همه را مطابق دستور اسلام، دفن نمايند.
س-اگر مردهاى را بيابند كه ندانند مسلمان است يا كافر آيا بايد او را غسل و كفن نموده بر او نماز خواند يا نه؟
ج-اگر در بلاد مسلمين باشد حكم ميّت مسلمان را دارد.
س-ميّتى را كه براى كالبدشكافى ميبرند پس از دوختن پوست، مقدارى از بشره، مخفى ميماند، آيا غسل او با اينكه آب بتمام پوست نميرسد چه صورت دارد؟
ج-بهمان نحو كه هست او را غسل دهند و احتياطا تيمّم هم بدهند ولى شكافتن بدن ميّت مسلمان، حرام است.[1]
س-اشخاصى كه در جبهه بدرجه رفيعه شهادت ميرسند بعضى در حين تبادل آتش شهيد مىشوند و بعضى در جبهه مجروح و در سنگر جان مىسپارند و بعضى در بيمارستان، كدام يك از شهدا را بايد غسل ميت داد و كدام ندارد و ضمنا مسّ بدن كدام يك از آنان موجب غسل مسّ ميّت مىشود؟
ج-كسى كه در موقع برقرارى جنگ در معركه جان ميدهد احكام
[1]. مجمع المسائل آيت اللّه العظمى گلپايگانى احكام اموات جلد اوّل.
شهيد بر او جارى ميشود و مسّ او غسل ندارد و كسى كه در خارج معركه جان مىسپارد احكام شهيد بر او جارى نمىشود و احتياج به غسل و كفن دارد و مسّ بدن او نيز قبل از غسل موجب غسل است، و اللّه العالم.
س-شهيدى كه در جبهه شهيد شده و سر در بدن ندارد آيا نسبت به غسل دادن آن واجب است و شستشو نياز دارد يا خير؟
ج-چنانچه شهيد در ميدان نبرد جان بدهد احتياج به غسل و كفن ندارد و اللّه العالم.
س-جنازه شهيدى كه در جبهه مانده و بعد از مدّتى پيدا ميكنند و ميآورند و در موقع شستن پوستهاى بدن او كنده مىشود آيا اين جنازه قابل شستشو و غسل دادن هست يا خير؟
ج-در فرض مسئله تيمم بدهند و اللّه العالم.
س لاى ناخن را تميز كردن بوسيله چيزى واجب و يا گرفتن آن با ناخنگير جايز است يا خير؟
ج-اگر چركى كه مانع از رسيدن آب به بشره باشد واجب است برطرف كنند ولى گرفتن ناخن حرام و اگر خودش جدا شده آنرا در كفن گذاشته دفن كنند.
س-يك نفر در اثر تصادف فوت نموده و محل تيمّمش پانسمان شده كه اگر پانسمان را بردارند خون جارى مىشود تيمم صحت دارد يا نه؟
ج-در صورتيكه بعد از برداشتن پانسمان اگر ميّت را مدّت كمى بگذارند خون قطع مىشود بايد بعد از تطهير بدنش او را غسل دهند. و اللّه العالم.
س-واجب است ميت را رو بقبله غسل و كفن نمايند و اگر رو بقبله نباشد غسل و كفن باطل است يا نه؟
ج-غسل و كفن صحيح است و اللّه العالم.
س-آيا در صورت تيمم بجاى غسل ميّت حنوط هم واجب است يا نه؟
ج-بلى حنوط حتّى بعد از تيمم هم واجب است و اللّه العالم.
س-در غسل ميت اگر چنانچه حنوط فراموش شود با آب كافور جلوتر از سدر باشد چه صورت دارد؟
ج-در فرض سئوال تجهيز كافى نيست و بايد دوباره ميّت را به ترتيب غسل دهند و حنوط نمايند و اگر ميّت دفن شده باشد در صورتيكه بدنش در قبر متلاشى نشده باشد كه موجب هتك شود واجب است او را از قبر بيرون آورده مجددا غسل و حنوط نمايند. و اللّه العالم.
س-شخصى در حادثه اتومبيل از بين رفته بگونهاى كه تمام بدنش له شده آنرا جمع كرده در پلاستيكى گذاشتهاند. نظر حضرتعالى در مورد غسل و يا تيمم وى بچه صورت است؟
ج-اگر دست و پيشانى او قابل تيمم است بايد او را تيمم بدل از غسل بدهند و اگر قابل تيمم نباشد او را كفن نموده و بر او نماز بخوانند و دفن نمايند. و اللّه العالم.
س-اگر با دستكش ميّت را غسل دهند غسل مسّ ميّت واجب مىشود يا خير؟
ج-در فرض سئوال غسل مسّ ميّت واجب نيست و اللّه العالم.[1]
[1]. استفتاء جداگانه.
احكام غسل مسّ ميّت
(م 527)اگر كسى بدن انسان مردهاى را كه سرد شده و غسلش ندادهاند مس كند يعنى جائى از بدن خود را بآن برساند بايد غسل مسّ ميّت نمايد، چه در خواب مس كند چه در بيدارى با اختيار مسّ كند يا بى اختيار حتى اگر ناخن و استخوان او بناخن و استخوان ميت برسد بايد غسل كند، ولى اگر حيوان مردهاى را مس كند غسل بر او واجب نيست.
(م 528)براى مس مردهاى كه تمام بدن او سرد نشده غسل واجب نيست اگرچه جائى را كه سرد شده مسّ نمايد.
(م 529)اگر موى خود را ببدن ميت برساند يا بدن خود را بموى ميت يا موى خود را بموى ميت برساند، احتياط واجب آنست كه غسل كند.
(م 530)براى مسّ بچّه مرده، حتّى بچّه سقط شدهاى كه چهار ماه او تمام شده و يا خلقتش تمام شده اگرچه كمتر از چهارماهه باشد غسل مسّ ميّت واجب است. بلكه بنابر احتياط مستحب، براى مسّ بچّه
سقط شدهاى كه از چهار ماه كمتر دارد و خلقتش هم تمام نشده بايد غسل كرد. بنابراين اگر بچّه چهارماههاى مرده بدنيا بيايد بنابر احتياط واجب، مادر او بايد غسل مسّ ميّت كند و همچنين اگر بچّه كمتر از چهار ماه داشته باشد ولى خلقتش تمام باشد كه در اين صورت نيز بنابر احتياط واجب، مادر او بايد غسل مسّ ميّت نمايد.
(م 531)بچهاى كه بعد از مردن مادر بدنيا ميآيد، وقتى بالغ شد بنابر احتياط واجب بايد غسل مس ميت كند.
(م 532)اگر انسان، ميّتى را كه سه غسل او كاملا تمام شده مس نمايد، غسل بر او واجب نميشود ولى اگر پيش از آنكه غسل سوم تمام شود جائى از بدن او را مسّ كند اگرچه غسل سوم آنجا تمام شده باشد بايد غسل مس ميت نمايد.
(م 533)اگر ديوانه يا بچه نابالغى ميّت را مس كند، بعد از آنكه آن ديوانه عاقل يا بچه بالغ شد بايد غسل مسّ ميت نمايد.
(م 534)اگر از بدن زنده يا مردهاى كه غسلش ندادهاند، قسمتى كه داراى استخوان است جدا شود و پيش از آنكه قسمت جدا شده را غسل دهند، انسان آن را مس نمايد، بايد غسل مسّ ميّت كند، ولى اگر قسمتيكه جدا شده، استخوان نداشته باشد، اگر از ميت جدا شده بنابر احتياط واجب غسل مسّ ميت نمايد.
(م 535)براى مسّ استخوانى كه گوشت ندارد و آنرا غسل ندادهاند، چه از مرده جدا شده باشد چه از زنده بنابر احتياط واجب بايد غسل كرد و همچنين است براى مسّ دندانيكه از مرده جدا شده در صورتيكه آن مرده را غسل نداده باشند ولى براى مس دندانى كه از زنده جدا شده و گوشت ندارد، يا گوشت آن خيلى كم است، غسل واجب نيست.
(م 536)غسل مسّ ميّت را بايد مثل غسل جنابت انجام دهند ولى
كسيكه غسل مسّ ميّت كرده اگر بخواهد نماز بخواند، بايد اگر وضو نداشته وضو هم بگيرد و اگر وضو داشته، چون باطل شدن وضو به مسّ ميّت محل تأمّل است بنابر احتياط لازم وضو هم بگيرد.
(م 537)اگر چند ميّت را مسّ كند يا يك ميّت را چند بار مسّ نمايد، يك غسل كافى است.
(م 538)براى كسيكه بعد از مسّ ميّت غسل نكرده است، توقف در مسجد و جماع و خواندن سورههائى كه سجده واجب دارد، مانعى ندارد ولى براى نماز و مانند آن بايد غسل كند و راجع بوضوء بدستور مسئله پيش رفتار نمايد.[1]
س-زنى كه بچّه مرده از او متولد شده و نميدانسته كه اگر بچه مرده بدنيا آمد غسل مسّ ميّت بر مادر واجب است و مدّتها گذشته لكن در طول اين مدّت غسل جنابت كرده آيا ذمّه او از غسل مسّ ميّت برى شده يا نه؟
ج-غسل جنابت، از غسل مسّ ميّت كفايت ميكند هرچند نداند غسل مسّ ميّت، در ذمّه دارد.
س-ميتى را عوض غسل، تيمّم ميدهند بعد از تيمّم باز غسل مسّ ميّت دارد يا نه؟
ج-احوط غسل مسّ ميّت است هرچند عدم وجوب آن بعيد نيست.
س-كسانيكه قبر بتپرستان را نبش ميكنند و استخوان پوسيده آنان را مسّ مينمايند آيا غسل مسّ ميّت بر آنان واجب است يا نه؟
[1]. توضيح المسائل حضرت آيت اللّه العظمى گلپايگانى
ج-چون آنها را بدون غسل، دفن نمودهاند مسّ استخوان آنها بنابر احتياط لازم، موجب غسل مسّ ميّت است.
س-شخصى غسل مسّ ميّت بر ذمّه داشت غسل را فراموش كرد و مدّت ده روز با همان حال فرائض يوميّه را بجا آورد و متذكّر نشد كه غسل مسّ ميّت در ذمّه دارد و پس از ده روز بيادش آمد ضمنا در خلال ده روز يك غسل جنابت هم كرده حال نمازهائى را كه قبل از غسل جنابت و بعد از آن بجا آورده چه صورت دارد؟
ج-در فرض مسئله، قضاء نمازهائى را كه قبل از غسل جنابت خوانده واجب است و بعد از غسل جنابت، غسل مس ميّت، ساقط مىشود هرچند در نظر نداشته است.[1]
[1]. مجمع المسائل حضرت آية العظمى گلپايگانى جلد اوّل احكام اموات.
احكام كفن ميّت
(م 576)ميت مسلمان را بايد با سه پارچه كه آنها را لنگ و پيراهن و سرتاسرى ميگويند كفن نمايند.
(م 577)لنگ بايد از ناف تا زانو، اطراف بدنرا بپوشاند. و بهتر آنست كه از سينه تا روى پا برسد و پيراهن بايد، از سر شانه از دو طرف بدن تا نصف ساق پا برسد كه تمام بدنرا تا نصف ساق پا بپوشاند و بهتر آنست كه تا روى پا برسد و درازى سرتاسرى بايد بقدرى باشد كه بستن دو سر آن ممكن باشد و پنهاى آن بايد باندازهاى باشد كه يك طرف آن روى طرف ديگر بيايد.
(م 578)مقدارى از لنگ، كه از ناف تا زانو را مىپوشاند و مقدارى از پيراهن كه از شانه تا نصف ساق را مىپوشاند، مقدار واجب كفن است و آنچه بيشتر از اين مقدار در مسئله قبل گفته شد، مقدار مستحب كفن مىباشد.
(م 579)اگر ورثه بالغ باشدند و اجازه دهند كه بيشتر از مقدار واجب كفن را، كه در مسأله قبل گفته شد از سهم آنان بردارند اشكال ندارد. و احتياط آنست كه بيشتر از مقدار واجب كفن را از سهم وارثى كه