دارد. اين بخش شامل چند فصل است:
فصل 1: هم راه داشتن عصاى چوب بادام تلخ در سفرها كه سبب ايمنى از خطرهاست.
فصل 2: تربت شريف حرم مطهّر امام حسين7كه در سفر و حضر انسان را از خطر حفظ مىكند.
فصل 3: برداشتن انگشترى جهت زيان نديدن.
فصل 4: تكميل دعاها و دستورهايى كه در سه فصل گذشته آورديم.
فصل 5: بيان آثار و نتايج به دست كردن انگشترى عقيق در سفر و هنگام ترس از پيش آمدهاى ناگوار و اين كه دفعكنندهى ضررها و زيانهاست.
بخش سوم
هم سفران و زاد و توشهاى كه بايد به هم راه مسافر باشد. اين بخش شامل چهار فصل است:
فصل 1: نهى از تنها سفر كردن و بيان يافتن رفيقان سفر براى دفع خطرها.
فصل 2: وسايلى كه مطابق روايات و نيز آن چه ما خود افزودهايم، خوب است مسافر به هم راه داشته باشد.
فصل 3: تهيّهى غذا جهت مسافرت و آداب و اذكار آن.
فصل 4: آداب خوردن و آشاميدن بر اساس روايات.
بخش چهارم
در بيان آداب پوشيدن كفش و نعلين و برگرفتن اسلحه و وسايل ايمنى هنگام سفر. اين بخش شامل چند فصل است:
فصل 1: آداب پوشيدن كفش و نعلين.
فصل 2: هم راه داشتن شمشير و تعويذهاى[1]مربوط به آن براى دفع خطر.
[1]دعايى كه نوشته به گردن يا بازو بندند تا دفع چشم زخم و بلا كند.( فرهنگ معين)
فصل 3: هم راه داشتن تير و كمان و ذكر آن كس كه اين فنّ (تيراندازى) را بنا نهاد و نيز اين كه مقصود از حمل اين سلاح رضاى خداوند است.
بخش پنجم
تعويذهايى براى اسب سواران و مركبهايشان تا از خطرات محفوظ بمانند. اين بخش شامل چند فصل است:
فصل 1: تعويذى كه از مولاى ما، امام جواد7نقل شده و براى پيشگيرى از ضربات شمشير و هر ترسى مفيد است.
فصل 2: تعويذى تجربه شده جهت دور كردن خطرها كه خوب است انسان در سفر آن را به هم راه داشته باشد.
فصل 3: تعويذى كه جهت سلامتى كامل در دستار نهاده مىشود.
فصل 4: تعويذى براى اسب سوار و اسب و چارپايان بنا بر آن چه مربوط به اين باب يافتهايم.
فصل 5: دعايى كه كسى بر اسب مردهى خود خواند و حيوان زنده شد.
بخش ششم
در بيان كتابهايى كه هم راه داشتن آنها مسافر را بر عبادت يارى مىدهد و موجب كاميابى بيشتر مىگردد. اين بخش شامل چند فصل است:
فصل 1: برداشتن قرآن و ذكر چيزهايى كه براى دفع امور هراس انگيز روايت شده است.
فصل 2: كتابى كه شايسته است مسافر در سفر يك روزه به هم راه داشته باشد.
فصل 3: مسافرتى كه يك شبانه روز يا اندكى كمتر و بيشتر باشد و آن چه كه مسافر بايد براى عبادت و حفاظت و پشت گرمى به هم راه داشته باشد.
فصل 4: اگر مسافرت به اندازهى يك هفته يا كمى زيادتر و كمتر باشد، چه
كتابى مىتواند وى را در دفع حوادث ناگوار يارى كند؟
فصل 5: اگر سفرش نزديك به يك ماه باشد.
فصل 6: اگر سفرش يك سال يا چند ماه باشد، چه كتابهايى براى عبادت زياد و شادمانى و دفع خطرات سودمند است؟
فصل 7: كتابهايى كه جهت افزودن شادى و دفع خطرها مفيد است.
فصل 8: نماز مسافران و آن چه از ديد اهل معرفت بايد به آن همّت گماشت.
فصل 9: مطالبى كه مسافر براى شناخت قبله جهت خواندن نماز به آن نيازمند است. (در اين جا نشانههايى كه بيان مىشود ويژهى اهل عراق است؛ زيرا ما اكنون در اين نواحى ساكنايم.) فصل 10: اگر شخصى در جايگاه بر آمدن خورشيد ترديد پيدا كرد يا هوا ابرى بود يا مانعى پديد آمد كه نتوانست سمت قبله را پيدا كند تا به آن طرف بايستد، چه بايد بكند؟
فصل 11: اخبارى كه در بارهى عمل كردن طبق قرعهى شرعى رسيده است.
فصل 12: نقل احاديثى كه در چگونگى انجام قرعهى شرعى وارد شده است و ما آنها را در كتاب «فتح الأبواب» ذكر كردهايم.
فصل 13: گفتار لقمان در بارهى آداب سفر كه از امام صادق، زادهى صادقان و نيكان، صلوات اللَّه عليهم أجمعين روايت شده است و ما به مقدار نياز از آن نقل مىكنيم.
بخش هفتم
در بيان آداب و ادعيهى بيرون آمدن از منزل به قصد مسافرت و آن چه در درگاه منزل و هنگام سوار شدن بر مركب انجام مىدهند. اين بخش شامل چند فصل است:
فصل 1: تعيين ساعتى از روز كه براى سفر خوب است.
فصل 2: تحت الحنك بستن هنگام محقّق شدن تصميم بر سفر، براى سلامت از خطر.
فصل 3: در بستن تحت الحنك با عمامهى سفيد؛ هر گاه در روز شنبه سفر كند.
فصل 4: دعاهايى كه در ساعت حركت و هنگام رسيدن به آستانهى در، جهت گشوده شدن درهاى دوستى خوانده مىشود.
فصل 5: آداب و دعاهاى برگزيدهى ما هنگام سوار شدن بر چارپايان.
بخش هشتم
دعاهاى هنگام پيمودن راه و آن چه در دستيابى به توفيقات با اهمّيّت مؤثّر است و نيز دعاهايى كه از حوادث نگرانكننده و از به تأخير افتادن سفر جلوگيرى مىكنند. اين بخش شامل چند فصل است:
فصل 1: گفتار و تدبير نيك در بين راه.
فصل 2: گذشتن از پلها و امور مربوط به آن.
فصل 3: مواردى كه مسافر به آنها فال بد مىزند و احساس خطر مىكند و آن چه بدىها را دور مىسازد.
بخش نهم
مطالبى در آداب سفر با كشتى يا گذر مسافر در آن و بيان ملزوماتى كه در اين باب بر ما معلوم گشته است. اين بخش شامل چند فصل است:
فصل 1: آداب هنگام وارد شدن مسافر در كشتى.
فصل 2: دعاهايى كه براى زمان نشستن در كشتى و نيز اثناى سفر با آن انشا كردهايم.
فصل 3: آياتى از قرآن كه خواندنش موجب نجات در كشتى است. اين
آيات را ذكر مىكنيم تا مؤمنان از آن پيروى كنند.
فصل 4: ذكر وسيلهى نجات در اين مواقع كه صلوات بر محمّد و خاندان او و لعن دشمنان ايشان است.
فصل 5: ذكر دعايى كه شخصى هنگام سقوط در دريا خواند و خداوند نجاتش داد.
فصل 6: دعايى كه- مطابق آن چه در تاريخ آمده است- مسلمانان آن را خواندند و از دريا گذشتند و بر دشمنان پيروز شدند.
فصل 7: دعايى كه از مولايمان، حضرت امير المؤمنين7، در مورد ترس از غرق شدن ذكر شده است تا شخص از آن چه مىترسد، رهايى يابد.
فصل 8: آن چه براساس روايات، هنگام گم كردن راه مىگوييم.
فصل 9: ذكر شواهدى در تصديق بيان پيامبر6كه فرمود: «در زمين جنهايى هستند كه گمشدگان را راه نمايى مىكنند.» فصل 10: آن چه در راه و هنگام ترس از دشمنان و دزدها خوانده مىشود.
فصل 11: دعايى كه هنگام گرفتار شدن به چنگ دزد خوانده مىشود تا گرفتار از دست او رهايى يابد.
فصل 12: دعاى مولايمان، امير المؤمنين7، براى دفع حيلهى دشمن.
فصل 13: خداوند چنان هيبتى به مؤمن- اگر با اخلاص باشد- مىدهد كه همه از او بترسند.
فصل 14: دعا براى ايمنى از زيانهاى باران و خطر تشنگى و رهايى از آن.
فصل 15: دعا براى وقتى كه آب براى مسافر ناياب شود.
فصل 16: وقتى مسافر از شيطان يا جادوگرى بترسد.
فصل 17: دعاى ديگر براى ايمنى از درندگان.
فصل 18: روايات ديگر جهت سالم ماندن از درندگان.
فصل 19: [ذكرى براى] دفع خطر شير كه با آن مىتوان زيان هر كسى را دفع كرد.
فصل 20: در ترس از دزديده شدن اموال.
فصل 21: دعا براى رفع چموشى حيوان.
فصل 22: دعايى كه هر گاه ملعونه در چشم چارپا نمودار شود، آن را مىخوانند و به چشم و صورت حيوان دست مىكشند يا آن را مىنويسند و نوشته را با نيّت خالص به پشت حيوان مىكشند.
فصل 23: دعايى ارزشمند براى زمانى كه مسافر به شهر يا روستا يا يكى از منزلهاى بين راه اشراف مىيابد.
فصل 24: انتخاب مكانهايى كه براى استراحت مناسب است و برخى مطالب عقلى و نقلى كه بر ما معلوم گشته است.
فصل 25: در انتخاب استراحتگاه كه شناخت خوبى آن، گاه به ديد ظاهر و گاه به الهام الهى است.
بخش دهم
دعاهايى كه از ائمّه:رسيده است و نيز آن چه ما انشا كردهايم براى هنگام فرود آمدن در منزلها و دعاهايى كه به سبب آنها خود را از هراس و نگرانى حفظ مىكنيم.
فصل 1: دعايى كه هر گاه مسافر در يكى از منزلها فرود آمد، مىخواند.
فصل 2: آن چه باعث پشت گرمى بيشتر با حصول شادمانى و دفع حوادث ناگوار مىگردد.
فصل 3: دعا براى از بين بردن بعضى از موانع و مشكلات.
فصل 4: ذكرهايى كه اگر (مسافر) وقت خوابيدن در منزلها بگويد، خدا او را حفظ مىكند.
فصل 5: دعاهايى كه شخص جهت از بين رفتن دلهره و ايمنى از زيان ديدن، به هنگام خواب مىخواند.
فصل 6: گفتارى كه مسافر هنگام خوابيدن، جهت رسيدن به عنايت كامل
حق مىخواند و باعث فزونى خوش بختى و تن درستى مىگردد.
فصل 7: دعاى پيامبر6وقتى در جنگ يا مسافرتى بود و شب فرا مىرسيد.
فصل 8: وظيفهى مسافر پس از بيدار شدن از خواب.
فصل 9: آن چه مسافر هنگام كوچ از نخستين منزل مىگويد يا انجام مىدهد.
فصل 10: دعايى كه در وداع نخستين منزل خود انشا كردهايم.
فصل 11: دعاى وداع با جايگاه نماز و عبادت در منزل نخست.
فصل 12: دعاى هنگام سوار شدن و حركت از منزل دوم، به جاى آن چه در اوايل كتاب آورديم.
[فصل 13: دعاهاى مربوط به منزل سوم] [فصل 14: دعاهاى مربوط به منزل چهارم] [فصل 15: دعاهاى مربوط به منزل پنجم]
بخش يازدهم
ذكر دارو براى درمان بعضى از اعضاى انسان كه در طول سفر دچار بيمارى شدهاند. در اين بخش، كتاب «برء ساعة» تأليف محمّد بن زكريّاى رازى را- كه بيانى روشن دارد- تماما نقل مىكنيم[1].
بخش دوازدهم
آن چه ما خود تجربه كردهايم و به صحّت نزديك است. اين بخش شامل چند فصل است:
[1]على رغم قبول زحمت مترجم محترم در ترجمهى بخش يازدهم، براى حفظ استقلال و يكپارچگى اصل اثر، اين بخش در متن كتاب حذف مىگردد. علاقهمندان مىتوانند به متن عربى كتاب، به تحقيق مؤسّسة آل البيت:لإحياء التّراث، قم، نشر سال 1409 ق مراجعه كنند.
فصل 1: دستورى براى رفع تب كه آن را آزموديم و مطابق واقع يافتيم.
فصل 2: تعويذى كه براى شفاى ساير بيمارىها كه آن را آزموديم و به قدرت خداوند متعال- كه در پيشگاهش هيچ اميدوارى مأيوس نمىگردد- آن بيمارىها بر طرف شد.
فصل 3: ذكرى كه براى از بين رفتن بيمارىها آن را آزموديم و به نهايت مقصود خود رسيديم.
فصل 4: درمان با عسل و آب.
فصل 5: ذكر ديگرى كه آزموده شد و به سبب آن به خواستهى خود رسيديم.
بخش سيزدهم
ذكر مطالبى از كتاب قسطا بن لوقا- كه آن را براى ابو محمّد حسن بن مخلد، در باب حفظ بدان از بيمارى، نگاشته است[1]و ما براى اداى امانت و سپاسگزارى عين الفاظ مصنّف را به نام خود او مىآوريم[2].
[1]مقصود كتاب« تدبير الأبدان في السّفر من المرض و الخطر» مىباشد.
[2]رك. توضيح پاورقى صفحهى پيش.