مسأله 7- نماز قضا را با جماعت مىشود خواند، چه نماز امام جماعت ادا باشد يا قضا ولازم نيست هر دو يك نماز را بخوانند مثلًا اگر نماز قضاى صبح را با نماز ظهر وعصر امام بخواند اشكال ندارد.
نماز جماعت
مسأله 1- مستحبّ است نمازهاى واجب خصوصاً نمازهاى يوميّه را به جماعت بخوانند و در نماز صبح ومغرب وعشاء خصوصاً براى همسايه مسجد و كسى كه صداى اذان مسجد را مىشنود، بيشتر سفارش شده است.
مسأله 2- حاضر نشدن به نماز جماعت از روى بىاعتنايى جائز نيست، وسزاوار نيست كه انسان بدون عذر نماز جماعت را ترك كند.
مسأله 3- اگر پدر يا مادر به فرزند خود امر كند كه نماز را به جماعت بخواند، بايد امر آنها را اطاعت كند و نماز را به جماعت بخواند.
مسأله 4- نماز مستحبّ را نمىشود به جماعت خواند، مگر نماز استسقاء كه براى آمدن باران مىخوانند ونمازى كه واجب بوده و به جهتى مستحبّ شده است، مانند نمازعيد فطر وقربان كه در زمان حضور امام7واجب بوده و به واسطه غائب شدن ايشان مستحبّ مىباشد.
مسأله 5- موقعى كه امام جماعت نماز يوميّه را مىخواند هركدام از نمازهاى يوميّه را مىشود به او اقتدا كرد
مسأله 6- در جميع حالات جائز است كه در بين نماز جماعت نيّت فرادى بنمايد.
مسأله 7- اگر در بين نماز جماعت نيّت فرادى نمايد، نمىتواند دوباره نيّت جماعت كند ولى اگر مردد شود كه نيّت فرادى كند يا نه و بعد تصميم بگيرد كه نماز را با جماعت تمام كند، نمازش صحيح است.
مسأله 8- اگر موقعى كه امام در ركوع است اقتدا كند و به ركوع امام برسد، اگرچه ذكر امام تمام شده باشد، نمازش صحيح است ويك ركعت حساب مىشود، امّا اگر به مقدار ركوع خم شود و به ركوع امام نرسد نمازش باطل است.
مسأله 9- اگر اوّل نماز يا بين حمد وسوره اقتدا كند و پيش از آن كه به ركوع رود، امام سر از ركوع بردارد نماز او صحيح است.
مسأله 10- مأموم نبايد جلوتر از امام بايستد بلكه احتياط واجب آن است كه مساوى هم نايستد ولى اگر قد او بلندتر از امام است، بنابر احتياط واجب بايد طورى بايستد كه در ركوع و سجود جلوتر از امام نباشد.
مسأله 11- اگر در نماز، بين مأموم وامام، يا بين مأموم و كسى كه مأموم به واسطه او به امام متصل است بيشتر از يك گام بلند فاصل پيدا شود، چنانچه فوراً هم قصد فرادى نكند، نماز جماعتش باطل است ولى فرادى حساب مىشود اگر به وظيفه فرادى عمل كند.
مسأله 12- اگر در ركعت دوم اقتدا كند، لازم نيست حمد وسوره را بخواند ولى قنوت و تشهّد را با امام بخواند و احتياط آن است كه موقع
خواندن تشهّد انگشتان دست و سينه پا را به زمين بگذارد و زانوها را بلند كند و بايد بعد از تشهّد با امام برخيزد و حمد و سوره را بخواند و اگر براى سوره وقت ندارد، حمد را تمام كند و در ركوع يا سجود خود را به امام برساند و اگر در سجده به امام برسد احوط آن است كه قصد فرادى كند.
مسأله 13- اگر موقعى كه امام در ركعت دوم نماز چهار ركعتى است، اقتدا كند بايد در ركعت دوم نمازش كه ركعت سوم امام است بعد از دو سجده بنشيند و تشهّد را به مقدار واجب بخواند و برخيزد و چنانچه براى گفتن سه مرتبه تسبيحات وقت ندارد، يك مرتبه بگويد و در ركوع خود را به امام برساند.
مسأله 14- اگر در ركعت سوم يا چهارم باشد ومأموم بداند كه اگر اقتدا كند وحمد را بخواند به ركوع امام نمىرسد، بنابر احتياط واجب بايد صبر كند تا امام به ركوع رود، بعد اقتدا نمايد.
مسأله 15- اگر در ركعت سوم يا چهارم امام اقتدا كند، بايد حمد وسوره را بخواند و اگر براى سوره وقت ندارد، بايد حمد را تمام كند و در ركوع يا سجده خود را به امام برساند، ولى اگر در سجده به امام برسد، احتياطاً نماز را قصد فرادى كند.
مسأله 16- كسى كه اطمينان دارد كه اگر سوره را شروع كند يا تمام نمايد به ركوع امام مىرسد، احتياط واجب آن است كه سوره را شروع كند يا اگر شروع كرده تمام نمايد.
احكام نماز جماعت
مسأله 1- مأموم بايد غير از حمد وسوره همه چيز نماز را خودش بخواند، ولى اگر ركعت اوّل يا دوم او با ركعت سوم يا چهارم امام باشد، بايد حمد و سوره را بخواند.
مسأله 2- اگر مأموم سلام امام را بشنود، يا بداند چه وقت سلام مىگويد، احتياط مستحبّ آن است كه پيش از امام سلام نگويد و چنانچه عمداً يا سهواً پيش از امام سلام دهد، نمازش صحيح است، ولازم نيست دوباره با امام سلام دهد.
مسأله 3- اگر سهواً پيش از امام سر از ركوع بردارد، چنانچه امام در ركوع باشد بايد به ركوع برگردد و با امام سر بردارد و در اين صورت زياد شدن ركوع كه ركن است نماز را باطل نمىكند، ولى اگر به ركوع برگردد و پيش از آن كه به ركوع برسد، امام سر بردارد نمازش باطل است.
مسأله 4- اگر اشتباهاً سر بردارد وببيند امام در سجده است، بايد به سجده برگردد و چنانچه در هر دو سجده اين اتفاق بيفتد براى زياد شدن دو سجده كه ركن است نماز باطل نمىشود.
مسأله 5- اگر سهواً پيش از امام به ركوع رود وطورى باشد كه اگر سر بردارد به مقدارى از قرائت امام مىرسد، چنانچه سر بردارد و با امام به ركوع رود، نمازش صحيح است و اگر عمداً برنگردد، نمازش صحيح است گرچه به احتياط مستحبّ نماز را تمام كند و دوباره اعاده نمايد.
مسأله 6- اگر سهواً پيش از امام به ركوع رود و طورى باشد كه اگر برگرددبه چيزى از قرائت امام نمىرسد، در صورتى كه صبر كند تا امام به او برسد، نمازش صحيح است.
مسأله 7- اگر سهواً پيش از امام به سجده رود بنابر احتياط واجب برگردد و متابعت امام بنمايد و در صورتى كه صبر كند تا امام به او برسد نمازش به جماعت صحيح است، در صورتى كه امام زود برسد وگرنه فرادى مىشود.
نماز جمعه
نماز جمعه از عبادتهاى سياسى و عبادى است كه مىتواند بسيارى از مشكلات امت اسلامى در خطبههاى نماز جمعه مطرح و رفع گردد و لذا حضور در نماز جمعه بسيار نيكو و شايسته است
مسأله 1- نماز جمعه همانند نماز صبح دو ركعت است و امتيازش از نماز صبح اين است كه دو خطبه در پيش دارد و واجب شدن آن به نحو مذكور چند شرط دارد
اوّل: داخل شدن وقت كه عبارت است از زوال آفتاب تا گفتن اذان و خواندن دو خطبه و نماز جمعه پس اگر خواندن نماز بيش از اين مقدار به تأخير بيفتد بنابر احتياط واجب نمىتواند نماز جمعه را بخواند
دوّم: شماره افراد كه با امام هفت نفر است
سوّم: بودن امام عادل و جامع الشرائط براى اقامه نماز
مسأله 2- صحيح بودن نماز جمعه چند شرط دارد
اول: به جماعت باشد
دوم: خواندن دو خطبه قبل از نماز
سوم: مسافت بين دو نماز جمعه كمتر از يك فرسخ نباشد
مسأله 3- بنابر اظهر نماز جمعه كفايت از نماز ظهر نمىكند
مسأله 4- حرف زدن در هنگام خطبه جائز نيست، امام باشد يا مأموم و چنانچه حرف بزند مرتكب حرام شده است ولى موجب بطلان خطبه ونماز نمىشود.
مسأله 5- گوش دادن به دو خطبه بنابر احتياط، واجب است چون به منزله دو ركعت نماز است گرچه اگر گوش نداد موجب بطلان نماز نمىشود.
نماز آيات
مسأله 1- نماز آيات كه دستور آن بعداً گفته خواهد شد، به واسطه چهار چيز واجب مىشود:
اوّل گرفتن خورشيد،
دوم گرفتن ماه اگرچه مقدار كمى از آنها گرفته شود و كسى هم از آن نترسد،
سوم زلزله اگرچه كسى هم نترسد،
چهارم رعد وبرق وبادهاى سياه وسرخ ومانند اينها در صورتى كه بيشتر مردم بترسند.
مسأله 2- چيزهائى كه نماز آيات براى آنها واجب است، در هر
شهرى اتّفاق بيفتد، فقط مردم همان شهر بايد نماز آيات بخوانند وبر مردم جاهاى ديگر واجب نيست، ولى اگر مكان آنها به قدرى نزديك باشد كه با آن شهر يكى حساب شود، نماز آيات بر آنها هم واجب است.
مسأله 3- از وقتى كه خورشيد يا ماه شروع به گرفتن مىكند، انسان بايد نماز آيات را بخواند و بنابر احتياط واجب بايد به قدرى تأخير نيندازد كه شروع بباز شدن كند.
مسأله 4- اگر خواندن نماز آيات را به قدرى تأخير بيندازد كه آفتاب يا ماه شروع به باز شدن كند، در اين صورت بايد بنابر احتياط واجب نيّت ادا و قضا نكند، ولى اگر بعد از باز شدن تمام آن، نماز بخواند بايد نيّت قضا نمايد.
مسأله 5- اگر بعد از باز شدن آفتاب يا ماه بفهمد كه تمام آن گرفته بوده، بايد قضاى نماز آيات را بخواند، ولى اگر بفهمد مقدارى از آن گرفته بوده قضا بر او واجب نيست.
مسأله 6- اگر بفهمد نماز آياتى كه خوانده باطل بوده، بايد دوباره بخواند و اگر وقت گذشته، قضا نمايد.
مسأله 7- موقعى كه زلزله و رعد و برق و مانند اينها اتفاق مىافتد انسان بايد فوراً نماز آيات را بخواند و اگر نخواند معصيت كرده و تا آخر عمر بر او واجب است و هر وقت بخواند بايد نيت اداء كند
دستور نماز آيات
مسأله 1- نماز آيات دو ركعت است و در هر ركعت پنج ركوع دارد
ودستور آن اين است كه انسان بعد از نيّت، تكبير بگويد ويك حمد ويك سوره تمام بخواند و به ركوع رود وسر از ركوع بردارد، دوباره يك حمد ويك سوره بخواند، باز به ركوع رود تا پنج مرتبه و بعد از بلند شدن از ركوع پنجم دو سجده نمايد وبرخيزد وركعت دوم را هم مثل ركعت اوّل بجا آورد وتشهّد بخواند وسلام دهد.
مسأله 2- در نماز آيات ممكن است انسان بعد از نيّت وتكبير وخواندن حمد، آيههاى يك سوره را پنج قسمت كند ويك آيه يا بيشتر از آن را بخواند و به ركوع رود وسر بردارد وبدون اين كه حمد بخواند، قسمت دوم از همان سوره را بخواند و به ركوع رود وهمينطور تا پيش از ركوع پنجم سوره را تمام نمايد، مثلًا به قصد سوره «(قُلْ هُوَ اللّهُ أَحَد)»،(«بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيم»)بگويد و به ركوع رود، بعد بايستد و بگويد:
(«قُلْ هُوَ اللّهُ أَحَد»)دوباره به ركوع رود و بعد از ركوع بايستد و بگويد:
«اللّهُ الصَّمَد»، باز به ركوع رود وبايستد و بگويد:(«لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ»)و بركوع برود و باز هم سر بردارد و بگويد:(«وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أحَد»)و بعد از آن به ركوع پنجم رود و بعد از سر برداشتن، دو سجده كند، وركعت دوم را هم مثل ركعت اوّل بجا آورد و بعد از سجده دوم تشهّد بخواند ونماز را سلام دهد.
مسأله 3- اگر در نماز آيات شك كند كه چند ركعت خوانده وفكرش به جايىنرسد، نماز باطل است.
مسأله 4- هريك از ركوعهاى نماز آيات ركن است كه اگر عمداً يا سهواً كم يا زياد شود، نماز باطل است.