مسأله 6- اگر در اوّل سال براى مخارج خود قرض كند و پيش از تمام شدن سال منفعتى ببرد، مىتواند مقدار قرض خود را از آن منفعت كسر نمايد.
مال حلال مخلوط به حرام
مسأله 7- اگر مال حلال با مال حرام به طورى مخلوط شود كه انسان نتواند آنها را از يكديگر تشخيص دهد وصاحب مال حرام ومقدار آن، هيچكدام معلوم نباشد، بايد خمس تمام مال را بدهد، و بقيه مال، حلال مىشود.
مصرف خمس
مسأله 1- خمس را بايد دو قسمت كنند: يك قسمت آن سهم سادات است و بايد به سيّد فقير، يا سيّد يتيم، يا به سيّدى كه در سفر درمانده بدهند ونصف ديگر آن سهم امام7است كه در اين زمان بايد به مجتهد جامع الشرائط بدهند، يا به مصرفى كه او اجازه مىدهد برسانند
مسأله 2- سيّد يتيمى كه به او خمس مىدهند، بايد فقير باشد ولى به سيّدى كه در سفر درمانده شده، اگر در وطنش فقير هم نباشد، مىشود خمس داد.
مسأله 3- به سيّدى كه عادل نيست مىشود خمس داد ولى به سيّدى كه دوازده امامى نيست، نبايد خمس بدهند.
مسأله 4- اگر كسى بگويد سيّدم نمىشود به او خمس داد، مگر آن كه دو نفر عادل سيّد بودن او را تصديق كنند، يا در بين مردم به طورى معروف باشد كه انسان يقين كند سيّد است.
+/ استفتائات خمس
سئوال 1: آيا خمس از ضروريات دين است يا مذهب و منكر خمس چه حكمى دارد؟
جواب: خمس از ضروريات دين است و منكر آن مرتدّ و حكم كافر را دارد
سئوال 2: آيا پولى را كه جوانان براى ازدواج يا خريد مسكن پسانداز مىكنند يا براى ثبت نام حج در بانك مىگذارند خمس دارد؟
جواب: بايد خمس آن را بدهند
سئوال 3: فرزندى با پدر زندگى مىكند و حدود هفتصد هزار تومان پول دارد كه از راه هديه و كار بدست آورده است آيا خمس دارد ياخير؟
جواب: در فرض مذكور تمام پسانداز خمس دارد
سئوال 4: فرزندى كه تحت تكفّل والدين (پدر و مادر) خود است تكليف خمس او چگونه است؟
جواب: اگر درآمدى دارد بايد براى خود زمانى را به عنوان سر سال خمسى معين كند و تمام درآمد حاصله را در سر سال خمسى تخميس كند يعنى 15 آن را بابت خمس بدهد
سئوال 5: آيا هبه، هديه و عيدى خمس دارد؟
جواب: بنظر ما اگر صرف در هزينه زندگى شود خمس ندارد و اگر كنار بگذارد و سال به آن بگذرد بايد خمس آن را بپردازد.
سئوال 6: آيا وام بانكى خمس دارد؟
جواب: اگر صرف در هزينه زندگى نشود و كنار گذاشته شود خمس دارد
زكاة
مسأله 1- زكاة به نه چيز تعلّق مىگيرد
1- گندم
2- جو
3- خرما
4- كشمش
5- طلا
6- نقره
7- گاو
8- گوسفند
9- شتر
مسأله 2- زكاة اين 9 چيز در صورتى واجب مىشود كه به حدّ نصاب برسد و نصاب هريك از آنها در رساله عمليّه نوشته شده است.
مسأله 3- مستحقين زكاة هشت دسته هستند كه در كتاب رساله نوشته شده است
زكاة فطره
مسأله 1- كسى كه موقع غروب شب عيد فطر بالغ وعاقل وهوشيار است و فقير وبنده كس ديگر نيست، بايد براى خودش وكسانى كه نان خور او هستند، هر نفرى يك صاع كه تقريباً سه كيلو است گندم يا جو يا خرما يا كشمش يا برنج يا ذرّت ومانند اينها را به مستحقّ بدهد و اگر پول يكى از اينها را هم بدهد كافى است.
مسأله 2- كسى كه مخارج خود وعيالاتش را ندارد و كسى را هم ندارد كه بتواند مخارج سال خود و عيالاتش را بگذراند فقير است و دادن زكاة فطره بر او واجب نيست.
مسأله 3- مستحقين زكات فطره همان 8 دسته مستحقين زكات هستند كه در رسالههاى عمليه بيان شده است.
حج
مسأله 1- حج از واجباتى است كه در طول عمر يك بار بر هر انسان مستطيع، واجب مىشود و آن به معناى زيارت خانه خدا است
مسأله 2- استطاعت يعنى توان بجا آوردن حج خانه خدا كه به چند چيز است
1- استطاعت بدنى يعنى سلامت مزاج داشته باشد
2- استطاعت مالى يعنى توشه راه و مركب سوارى يا مالى كه بتواند آنها را تهيه كند، داشته باشد
3- استطاعت طريقى يعنى راه بسته نباشد و يا مانع ديگرى وجود نداشته باشد
4- استطاعت زمانى يعنى زمان براى انجام مناسك حج وجود داشته باشد
مسأله 3- يكى از شرايط استطاعت مالى اين است كه انسان بعد از رجوع از حج، مخارج خود و يا فرزندان و عيال خود را داشته باشد و محتاج ديگران نباشد كه آن را رجوع به كفايت گويند
مسأله 4- حج از واجباتى است كه احكام زيادى دارد و لذا علما كتاب مستقلى در باب احكام حج نوشتهاند كه بنام مناسك حج معروف است و براى اطلاع از احكام حج بايد به آن مراجعه شود.
خريد و فروش
مسأله 1- معاملات حرام شش چيز است
1- خريد و فروش عين نجس مثل بول و غائط
2- خريد و فروش مال غصبى
3- خريد و فروش چيزى كه مال نيست مثل حيوان درنده در صورتى كه منفعت عقلائى نداشته باشد
4- معامله چيزى كه منفعت غالب آن فقط در راه حرام است مثل اسباب قمار
5- معاملهاى كه در آن ربا باشد
6- فروش جنسى كه با ديگرى مخلوط باشد در صورتى كه آن جنس مخلوط، معلوم نباشد و فروشنده هم به خريدار چيزى نگويد كه اين را غشّ گويند
مسأله 2- فروختن چيز پاكى كه نجس شده وآب كشيدن آن ممكن است اشكال ندارد، ولى اگر مشترى آن چيز را براى كارى بخواهد كه شرط آن پاك بودن است مثل لباس كه مىخواهد با آن نماز بخواند،