امر به معروف و نهى از منكر
يكى از واجبات دينى امر به معروف و نهى از منكر است و همه مسلمانان بايد خود را در مقابل ديگران مسئول بدانند
مسأله 1- «معروف» يعنى چيزى كه به حكم شرع يا عقل انجام آن واجب يا مستحب است، و «منكر» يعنى چيزى كه به حكم شرع يا عقل انجام آن قبيح وحرام يامكروه است؛ واز اين نظر فرقى ميان امور فردى واجتماعى نيست. بنابراين امر به معروف ونهى از منكر يك وظيفه عمومى است وحكومتها وافراد مردم همه در برابر يكديگر مسئوليت دارند وبايد به اين وظيفه عمل نمايند.
مسأله 2- امر به معروف ونهى از منكر واجب كفايى مىباشد؛ بنابراين اگر بعضى از مكلفين به آن اقدام كنند ومقصود حاصل شود، از ديگران ساقط مىشود. واگر اقامه معروف وجلوگيرى از منكر بر اجتماعِ جمعى از مكلفين متوقف باشد، واجب است اجتماع نمايند.
مسأله 3- اگر امر ونهى بعضى افراد مؤثر واقع نشود وبرخى ديگر احتمال دهند امر ونهى آنان اثربخش است، برآنها واجب مىشود.
مسأله 4- هنگام وجوب امر به معروف ونهى از منكر با زبان،
يادآورى مسائل شرعى كفايت نمىكند؛ بلكه انسان بايد امر ونهىنمايد.
شرائط امر به معروف و نهى از منكر
مسأله 5- در واجب بودن امر به معروف ونهى از منكر سه شرط لازم است:
1- احتمال دهد امر ونهى او اثربخش باشد؛ پس اگر بداند اثر نمىكند واجب نيست.
2- بداند يا مطمئن باشد كه گنهكار، قصد ادامه يا تكرار گناه را دارد؛ پس اگر بداند يا گمان كند كه تكرار نمىكند واجب نيست.
3- در امر ونهى مفسده مهمترى وجود نداشته باشد؛ پس اگر بداند يا گمان كند يا احتمال صحيح عقلايى دهد كه با امر ونهى او زيان جانى يا آبرويى يا مالى قابل توجهى به او يا خويشان يا نزديكان او ويا بهعدهاى از مؤمنين مىرسد، امر ونهى واجب نيست؛ بلكه در بسيارى موارد حرام مىباشد.
مراتب امر به معروف و نهى از منكر
مسأله 6- امر به معروف و نهى از منكر مراتبى دارد كه بايد مراعات شود
مرتبه اوّل: آنكه به گونهاى با گنهكار برخورد شود كه احساس كند ارتكاب گناه سبب اين برخورد با او شده مانند رو برگرداندن از او و چهره را خشمگين كردن
مرتبه دوم: آنكه با زبان امر به معروف و نهى از منكر كند
مرتبه سوم: استفاده از زور است مشروط بر اينكه از قدر لازم تجاوز نكند
+/ استفتائات امر به معروف و نهى از منكر
سئوال 1: آيا براى امر به معروف و نهى از منكر مىتوان آبروى افراد را ببريم و يا حيثيت شخصى آنها را كم كنيم؟
جواب: از بين بردن آبروى فردى در جامعه و خدشهدار كردن شخصيت او جايز نيست
سئوال 2: اگر بدانيم در صورت امر به معروف و نهى از منكر مورد توهين قرار مىگيريم آيا امر و نهى واجب است؟
جواب: با فرض مذكور امر به معروف و نهى از منكر لازم نيست
سئوال 3: وظيفه فرزند نسبت به والدينى كه اهتمام به تكاليف دينى ندارند چيست؟
جواب: سعى كنند از راههاى مختلف امر به معروف و نهى از منكر كنند و اگر اثر نمىكند وظيفهاى ندارند
+/ استفتائات متفرقه در مورد مسائل روز
1- شعبدهبازى
سئوال 1: آيا شعبدهبازى حرام است و نگاه كردن آن از تلويزيون
چه حكمى دارد؟
جواب: شعبدهبازى حرام است و نگاه كردن به آن در صورتى كه عرفاً نگويند پاى عمل حرام نشسته، اشكال ندارد
2- شطرنج و پاسور و بيليارد
سئوال 2: بازى با شطرنج و پاسور و بيليارد چه حكمى دارد؟
جواب: بنظر ما بازى با شطرنج و پاسور حرام است
سئوال 3: آيا كسب درآمد از طريق شطرنج مثل شركت در مسابقات و گرفتن جايزه حرام است و آيا مالك مىشوند
جواب: كسب درآمد از طريق شطرنج حرام است و مالك آن نمىشوند
3- تراشيدن ريش
سئوال 4: درآمد حاصله از تيغ انداختن چگونه است؟
جواب: درآمد حاصله از اصلاح صورت با تيغ، حرام است و آرايشگر مالك آن نمىشود
سئوال 5: آيا گذاشتن ريش پرفسورى جايز است؟
جواب: ريش بايد كامل گذاشته شود و گذاشتن ريش پرفسورى جايز نيست.
سئوال 6: چه مقدار از ريش را مىتوان تيغ زد؟ و آيا گذاشتن ريش بايك جايز است
جواب: تيغ زدن زير گلو و روى گونه بمقدار كم مانعى ندارد و گذاشتن ريش باريك جايز نيست
4- قمار
سئوال 7: بازى با آلات قمار، كامپيوتر و مانند آن كه يك طرف آن انسان و طرف ديگر كامپيوتر است و همچنين آتارى و مانند آن چه حكمى دارد؟
جواب: بازى با كامپيوتر از قسم قمار به شمار نمىرود و لذا نمىتوان حكم به حركت كرد
5- ماهواره و اينترنت
سئوال 8: آيا خريد ماهواره اشكال دارد؟
جواب: اگر چنانچه براى كارهاى حرام و ديدن برنامههاى نامناسب باشد جايز نيست
سئوال 9: آيا نصب ماهواره و شبكه اينترنت براى افراد اشكال دارد؟ آيا مالك پول آن مىشود؟
جواب: اگر بداند كه آن فرد ماهواره و اينترنت را براى كارهاى حرام استفاده مىكند نصب آن حرام است چون كمك بر گناه است و پول آن را هم مالك نمىشود
6- غيبت
سئوال 10: چند نفر در مورد كسى باهم صحبت مىكنند ولى قصد
توهين به او را ندارند آيا غيبت محسوب مىشود؟
جواب: اگر صحبتها بگونهاى باشد كه در صورت شنيدن آنها توسط غيبت شونده، او ناراحت بشود غيبت محسوب مىشود و قصد يا عدم قصد توهين دخالتى در صدق غيبت ندارد
سئوال 11: آيا دفع غيبت واجب است؟
جواب: اگر بتواند منع كند و آثار شوخى نداشته باشد بايد جلوگيرى كند چون شنيدن غيبت در حكم غيبت كردن است
7- فيلم و موسيقى
سئوال 12: آيا درآمد انسان از راه خوانندگى مطرب اشكال دارد و مالك مىشود؟
جواب: درآمد شخص از خوانندگى و مطربى حرام است و مالك آن نمىشود
سئوال 13: ديدن فيلمهاى مستهجن و خريد و فروش آن چه حكمى دارد؟
جواب: ديدن فيلمهايى كه موجب تهييج شهوت شود جايز نيست و خريد و فروش آن حرام است و مالك پول آن هم نمىشود
سئوال 14: آيا ديدن داماد، فيلم عروسى خود را در صورتى كه زنان نامحرم و سرلخت و بعضاً با پوشش نامناسب در فيلم باشند چه حكمى دارد؟
جواب: اگر چنانچه آن زنان را بشناسد حرام است
سئوال 15: نگاه كردن به تلويزيون كشورهاى خارجى چه حكمى دارد؟
جواب: در صورتى كه مشتمل بر فيلمهاى مبتذل يا آهنگ غنا يا برنامههاى مخرّب اعتقاد و دين باشد ديدن و شنيدن آن حرام است
سئوال 16: آيا شنيدن موسيقى كه توسط زن اجرا مىشود اشكال دارد؟
جواب: تك خوانى زن حرام است
سئوال 17: حكم زدن و گوش دادن دف و تنبك و ارگ چيست؟
جواب: زدن آلات مذكور جايز نيست و گوش دادن به آن اگر مصداق موسيقى مطرب باشد حرام است
سئوال 18: حكم موسيقى كه از راديو و تلويزيون ايران پخش مىشود چيست؟
جواب: هر گونه موسيقى مطرب حرام است ولو آنكه از راديو و تلويزيون ايران باشد
8- رقص
سئوال 19: آيا رقصيدن جايز است و اگر كسى از اين طريق اجرتى بگيرد آيا مالك مىشود؟
جواب: رقص براى مرد و زن حرام است و مالك اجرت آن نمىشود.
9- استعمال ترياك
سئوال 20: آيا استعمال ترياك براى جوانان جايز است؟
جواب: جايز نيست
10- لباس و آرايش مو و شبيه شدن به بيگانه
سئوال 21: آرايش موى سر و پوشيدن لباسهاى خارجى نامناسب چه حكمى دارد؟
جواب: پوشيدن لباسهايى كه از مظاهر غربى به حساب مىآيد و همچنين آرايش موى سر به صورت غربى در شئونات جوان مسلمان نيست و جايز نمىباشد.
سئوال 22: پوشيدن لباس زنانه توسط مردان و بالعكس در مجامع عمومى چه صورتى دارد؟
جواب: در موارديكه صدق تشبّه زن به مرد و بالعكس كند جايز نيست
سئوال 23: سگبازى و آوردن آن به خانهها و ماشينها و خيابانها كه نوعى تقليد از بيگانگان است چه صورت دارد؟
جواب: حرام است
سئوال 24: استفاده از كراوات در مجالس چه حكمى دارد؟
جواب: از مظاهر غربى است و حرام است
سئوال 25: بعضى از پسران بر صورت و ابروها بند مىاندازند مثل زنها اين كار چه حكمى دارد؟