وضو
براى بجا آوردن نماز درست و كامل شرائطى وجود دارد كه يكى از آن شرائط، داشتن وضو است. البته در بعضى موارد لازم است انسان غسل كند همانطور در برخى موارد خواندن نماز با تيمّم هم كفايت مىكند كه به احكام اينها خواهيم پرداخت.
چگونه وضو بگيريم؟
مسأله 1- در وضو واجب است صورت و دستها را بشويند و جلوى سر و روى پاها را مسح كشند.
مسأله 2- درازاى صورت را بايد از بالاى پيشانى جايى كه موى سر بيرون مىآيد تا آخر چانه شست، و پهناى آن به مقدارى كه بين انگشت وسط و شست قرار مىگيرد شسته شود، و اگر مختصرى از اين مقدار را نشويد وضو باطل است، و براى آن كه يقين كند اين مقدار كاملًا شسته شده بايد كمى اطراف آن را هم بشويد.
مسأله 3- اگر احتمال دهد چرك يا چيز ديگرى در ابروها و
گوشههاى چشم و لب او هست كه نمىگذارد آب به آنها برسد، چنانچه احتمال او در نظر مردم به جا باشد، بايد پيش از وضو وارسى كند كه اگر هست برطرف نمايد.
مسأله 4- اگر پوست صورت از لاى مو پيدا باشد بايد آب را به پوست برساند و اگر پيدا نباشد شستن مو كافى است ورساندن آب به زير آن لازم نيست.
مسأله 5- اگر شك كند كه پوست صورت از لاى مو پيدا است يا نه، بنابر احتياط واجب بايد مو را بشويد و آب را به پوست هم برساند.
مسأله 6- شستن توى بينى و مقدارى از لب و چشم كه در وقت بستن ديده نمىشود واجب نيست
مسأله 7- بايدصورت و دستها را از بالا بهپايينشستو اگر ازپايينبه بالا بشويَد وضو باطل است.
مسأله 8- اگردسترا تر كند وبهصورت ودستها بكشد، چنانچهترى دست به قدرى باشد كه به واسطه كشيدن دست آب كمى بر آنها جارى شود كافىاست.
مسأله 9- بعد از شستن صورت بايد دست راست و بعد از آن دست چپ را از آرنج تا سر انگشتها بشويد.
مسأله 10- براى آن كه يقين كند آرنج را كاملًا شسته بايد مقدارى بالاتر از آرنج را هم بشويد.
مسأله 11- كسى كه پيش از شستن صورت دستهاى خود را تا مچ شسته، در موقع وضو بايد تا سر انگشتان را بشويد و اگر فقط تا مچ را
بشويد وضوى او باطل است.
مسأله 12- بعد از شستن هر دو دست بايد جلوى سر را با ترى آب وضو كه در دست مانده است مسح كند و احتياط واجب آن است كه با باطن دست راست بوده باشد و احتياط واجب آن است كه مسح از بالا به پايين بوده باشد.
مسأله 13- يك قسمت از چهار قسمت سر، كه مقابل پيشانى است جاى مسح مىباشد، و هر جاى اين قسمت را به اندازه طول يك انگشت و عرض يك انگشت بايد مسح كند، اگرچه احتياط مستحب آن است كه از درازا به اندازه درازاى يك انگشت و از پهنا به اندازه پهناىسه انگشت بسته مسح نمايد.
مسأله 14- لازم نيست مسح سر بر پوست آن باشد بلكه بر موى جلوى سر هم صحيح است ولى كسى كه موى جلوى سر او به اندازهاى بلند است كه اگر مثلًا شانه كند به صورتش مىريزد، يا به جاهاى ديگر سر مىرسد، بايد بيخ موها را مسح كند، يا فرق سر را باز كرده پوست سر را مسح نمايد و اگر موهايى را كه به صورت مىريزد يا به جاهاى ديگر مىرسد جلوى سرجمع كند وبر آنها مسح نمايد، يا بر موىجاهاى ديگر سر كه جلوى آن آمده مسح كند باطل است.
مسأله 15- بعد از مسح سر بايد با ترى آب وضو كه در دست مانده روى پاها را از سر انگشتها تا برآمدگى روى پا مسح كند و احتياط واجب آن است كه تا مفصل را هم مسح نمايد.
مسأله 16- احتياط واجب آن است كه تمام روى پا مسح شود.
مسأله 17- در مسح پا دست را بر انگشتها بگذارد و بعد به پشت پا بكشد و اگر تمام دست را روى پا بگذارد و كمى بكشد جائز است، ولى اوّلى موافق با احتياط مىباشد.
مسأله 18- در مسح سر وروى پا بايد دست را روى آنها بكشد و اگر دست را نگهدارد و سر يا پا را به آن بكشد وضو باطل است ولى اگر موقعىكه دست را مىكشد سر يا پا مختصرى حركت كند اشكال ندارد.
مسأله 19- جاىمسح بايد خشكباشد و اگر به قدرىتر باشد كه رطوبت كف دست به آن اثر نكند مسح باطل است ولى اگر ترى آن به قدرى كم باشد كه رطوبتىكه بعد از مسح در آن ديده مىشود بگويند فقط ترى از كف دست است اشكال ندارد.
مسأله 20- اگر براى مسح رطوبتى در كف دست نمانده باشد نمىتواند دست را با آب خارج تر كند، بلكه بايد از ترى صورت و ابرو و مژگان وريش كه داخل حد صورت است بگيرد و با آن مسح نمايد.
مسأله 21- اگر روى پا نجس باشد و نتواند براى مسح آن را آب بكشد بايد تيمم نمايد و احتياط واجب آن است كه جبيره هم نمايد.
وضوى ارتماسى
مسأله 1- وضوى ارتماسى آن است كه انسان صورت و دستها را به قصد وضو در آ ب فرو برد و يا آنها را اوّل در آب فرو برد و بعد به قصد وضو بيرون آورد و اگر موقعى كه دستها را در آب فرو مىبرد، نيّت كند و تا وقتى كه آنها را از آب بيرون مىآورد و ريزش آب تمام مىشود به
قصد وضو باشد، وضوى او صحيح است و نيز اگر موقع بيرون آوردن از آب قصد وضو كند و تا وقتى كه ريزش آب تمام مىشود به قصد وضو باشد، وضوى او صحيح است.
مسأله 2- اگر وضوى بعضى از اعضاء را ارتماسى و بعضى را غير ارتماسى دهد اشكال ندارد.
شرائط وضو
شرائط صحيح بودن وضو سيزده چيز است:
شرط اول: آن كه آب وضو پاك باشد.
شرط دوم: آن كه مطلق باشد.
مسأله 1- اگر غير از آب گل آلود مضاف آب ديگرى براى وضو ندارد، چنانچه وقت نماز تنگ است بايد تيمّم كند و اگر وقت دارد واجب آن است كه صبر كند تا آب صاف شود ووضو بگيرد.
شرط سوم: آن كه آب وضو و بنابر احتياط واجب فضائى كه در آن وضو مىگيرد مباح باشد.
مسأله 2- وضو با آبغصبىو با آبىكه معلوم نيست صاحب آن راضى است يا نه حرام و باطل است و احوط آن است كه محل ريزش آب وضو مباح باشد.
مسأله 3- كسى كه نمىخواهد در مسجدى نماز بخواند اگر نداند حوض آن را براى مردم وقف كردهاند يا براى كسانى كه در آنجا نماز مىخوانند، نمىتواند از حوض آن مسجد وضو بگيرد، ولى اگر معمولًا
كسانى هم كه نمىخواهند در آنجا نماز بخوانند از حوض آن مسجد وضو مىگيرند، مىتواند از آن حوض وضو بگيرد.
شرط چهارم وپنجم: آن كه ظرف آب وضو مباح باشد و از طلا ونقره نباشد.
مسأله 4- اگر آب وضو در ظرف غصبى يا طلا و نقره است، و آب را از آنها بردارد وبصورت ودستها بريزد وضوى او صحيح است وامّا صحت وضو به نحو ارتماسى مشكل است.
شرط ششم: آن كه اعضاء وضو موقع شستن و مسح كردن پاك باشد.
مسأله 5- اگر پيش از تمام شدن وضو جايى را كه شسته يا مسح كرده نجس شود، وضو صحيح است.
مسأله 6- اگر غير از اعضاء وضوجايىاز بدن نجس باشد وضو صحيح است ولى اگر مخرج را از بول يا غائط تطهير نكرده باشد احتياط مستحب آن است كه اول آن را تطهير كند، بعد وضو بگيرد.
شرط هفتم: آن كه وقت براى وضو و نماز كافى باشد.
مسأله 7- هرگا وقت به قدرى تنگ باشد كه اگر وضو بگيرد تمام نماز يا مقدارى از آن بعد از وقت خوانده مىشود، بايد تيمّم كند ولى اگر براى وضو و تيمم يك اندازه وقت لازم است بايد وضو بگيرد.
شرط هشتم: آن كه به قصد قربت يعنى براى انجام فرمان خداوند عالم وضو بگيرد و اگر براى خنك شدن يا به قصد ديگرى وضو بگيرد باطل است.
شرط نهم: وضو را به ترتيبى كه گفته شد بجا آورد و اگر به اين ترتيب
وضو نگيرد باطل است.
شرط دهم: آن كه كارهاى وضو را پشت سر هم انجام دهد.
مسأله 8- اگر بين كارهاى وضو به قدرى فاصله شود كه وقتى مىخواهد جايىرا بشويد يا مسح كند رطوبت جاهايى كه پيش از آن شسته يا مسح كرده خشك شده باشد به شرط اين كه موالات عرفاً به هم خورده باشد، وضو باطل است و اگر فقط رطوبت جايى كه جلوتر از محلّى است كه مىخواهد بشويد يا مسح كند، خشك شده باشد مثلًا موقعى كه مىخواهد دست چپ را بشويد، رطوبت دست راست خشك شده باشد وصورت تر باشد وموالات به هم نخورده باشد وضو صحيح است، گرچه احتياط مستحب آن است كه وضو را باطل كند و از سر بگيرد.
مسأله 9- راه رفتن در بين وضو اشكال ندارد، پس اگر بعد از شستن صورت و دستها چند قدم راه برود و بعد سر و پا را مسح كند وضوى او صحيح است.
شرط يازدهم: آن كه شستن اعضاى وضو را خود انسان انجام دهد و اگر ديگرى او را وضو دهد، يا در رساندن آب به صورت و دستها و مسح سر و پا به او كمك نمايد، وضو باطل است.
شرط دوازدهم: آن كه استعمال آب براى او مانعى نداشته باشد.
شرط سيزدهم: آن كه در اعضاى وضو مانعى از رسيدن آب نباشد.
مسأله 10- اگر زير ناخن چرك باشد، وضو اشكال ندارد ولى اگر ناخن را بگيرند بايد براى وضو آن چرك را برطرف كنند، و نيز اگر
ناخن بيشتر از معمول بلند باشد، بايد چرك زير مقدارى را كه از معمول بلندتر است برطرف نمايند.
مسأله 11- اگر انسان شك كند كه به اعضاى وضوى او چيزى چسبيده يا نه بايد وارسى كند يا به قدرى دست بمالد كه اطمينان پيدا كند كه اگر بوده برطرف شده يا آب بزير آن رسيده است
مسأله 12- اگر بعد از وضو چيزى كه مانع از رسيدن آب است در اعضاء وضو ببيند ونداند موقع وضو بوده يا بعد پيدا شده، وضوى او صحيح است.
احكام وضو
مسأله 1- كسى كه در كارهاى وضو و شرائط آن مثل پاك بودن آب و غصبى نبودن آن خيلى شك مىكند، بايد به شكّ خود اعتنا نكند.
مسأله 2- اگر شك كند كه وضوى او باطل شده يا نه بنا مىگذارد كه وضوى او باقيست ولى اگر بعد از بول استبراء نكرده ووضو گرفته باشد و بعد از وضو رطوبتىاز او بيرون آيد كه نداند بول است يا چيز ديگر وضوى او باطل است.
مسأله 3- كسى كه مىداند وضو گرفته وحدثى هم از او سر زده، مثلًا بول كرده، اگر نداند كدام جلوتر بوده، چنانچه پيش از نماز است، بايد وضو بگيرد، و اگر در بين نماز است بايد نماز را بشكند ووضو بگيرد، و اگر بعد از نماز است نمازى كه خوانده صحيح است وبراى نمازهاى بعد بايد وضوبگيرد.