غسل
غسلهاى واجب هفت است اوّل غسل جنابت، دوّم غسل حيض، سوم غسل نفاس، چهارم غسل استحاضه، پنجم غسل مس ميت، ششم غسل ميت، هفتم غسلى كه بواسطه نذر و قسم واجب مىشود.
احكام جنابت
مسأله 1- به دو چيز انسان جنب مىشود: اوّل: جماع، دوم: بيرون آمدن منى، چه در خواب باشد يا بيدارى، كم باشد يا زياد، با شهوت باشد يا بىشهوت، با اختيار باشد يا بىاختيار.
مسأله 2- اگر رطوبتى از انسان خارج شود و نداند منى است يا بول يا غير اينها، چنانچه با شهوت و جستن بيرون آمده و از بيرون آمدن آن، بدن سست شده، آن رطوبت حكم منى دارد و اگر هيچ يك از اين سه نشانه يا بعضى از اينها را نداشته باشد، حكم منى ندارد ولى در مريض لازم نيست آن آب با جستن بيرون آمده باشد، بلكه اگر با شهوت بيرون آيد و در موقع بيرون آمدن بدن سست شود، در حكم منى است.
مسأله 3- اگر از مردى كه مريض نيست آبى بيرون آيد كه يكى از سه نشانهاى را كه در مسأله پيش گفته شد داشته باشد و نداند نشانههاى ديگر را داشته يا نه، چنانچه استبراء از بول نكرده باشد و وضو هم داشته و رطوبت هم خارج شود وضو لازم است و اگر وضو نداشته باز وضو كفايت مىكند و غسل لازم نيست و چنانچه استبراء از بول نموده باشد با داشتن وضو چيزى براى او لازم نيست و با نداشتن وضو تنها اكتفا بوضوء مىشود امّا اگر استبراء كرده و يقين دارد رطوبتى كه از او خارج شده يا بول است يا منى بايد احتياط كند بجمع بين غسل و وضو.
مسأله 4- اگر نعوذ باللَّه حيوانى را وطى كند، يعنى با او نزديكى نمايد ومنى از او بيرون آيد غسل تنها كافى است، و اگر منى بيرون نيايد، چنانچه پيش از وطى وضو داشته باز هم غسل تنها كافى است، و اگر وضو نداشته احتياط واجب آن است كه غسل كند، و وضو هم بگيرد.
مسأله 5- اگر منى از جاى خود حركت كند وبيرون نيايد، يا انسان شك كند كه منى از او بيرون آمده يا نه، غسل بر او واجب نيست.
مسأله 6- اگر در لباس خود منى ببيند و بداند كه از خود اوست وبراى آن غسل نكرده، بايد غسل كند ونمازهايى را كه يقين دارد، بعد از بيرون آمدن منى خوانده قضا كند، ولى نمازهايى كه احتمال مىدهد، بعد از بيرون آمدن منى خوانده لازم نيست قضا نمايد.
چيزهايى كه بر جنب حرام است
مسأله 1- پنج چيز بر جنب حرام است:
اوّل رساندن جايى از بدن به خطّ قرآن، يا باسم خدا و بنابر احتياط واجب باسم پيغمبران وامامان:وحضرت زهراء3، به طورى كه در وضو گفته شد،
دوم رفتن در مسجد الحرام ومسجد پيغمبر اگر چه از يك در داخل و از در ديگر خارج شود،
سوم توقف در مساجد ديگر، ولى اگر از يك در داخل و از در ديگر خارج شود، يا براى برداشتن چيزى برود مانعى ندارد وحرم امامان بنابر احتياط واجب ملحق به مسجد النّبى است و در رواق امامان هم مكث به احتياط واجب جايز نيست،
چهارم گذاشتن چيزى در مسجد،
پنجم خواندن سورهاى كه سجده واجب دارد و آن چهار سوره است: اوّل سوره سى ودوم قرآن (الم تنزيل)، دوم سوره چهل ويكم (حم سجده)، سوم سوره پنجاه وسوم (والنجم)، چهارم سوره نود وششم (اقرء) و اگر يك حرف از اين چهار سوره را هم بخواند حرام است و حتى بسم اللَّه را هم اگر به نيّت اين سورهها بخواند حرام است.
چيزهائى كه بر جنب مكروه است
مسأله 1- نه چيز بر جنب مكروه است:
اوّل و دوم خوردن وآشاميدن، ولى اگر وضو بگيرد و يا استنشاق ومضمضه نمايد يا دستها را بشويد مكروه نيست،
سوم خواندن بيشتر از هفت آيه از سورههايى كه سجدهواجب
ندارد، بلكه بهتر ترك قرائت قرآن است،
چهارم رساندن جايى از بدن به جلد وحاشيه وبين خطهاى قرآن، پنجم همراه داشتن قرآن
ششم خوابيدن، ولى اگر وضو بگيرد يا به واسطه نداشتن آب، بدل از غسل تيمّم كند مكروه نيست،
هفتم خضاب كردن بحنا ومانند آن،
هشتم ماليدن روغن به بدن،
نهم جماع كردن بعد از آن كه محتلم شده، يعنى در خواب منى از او بيرون آمده است.
غسل جنابت
مسأله 1- غسل جنابت بخودى خود مستحبّ است وبراى خواندن نماز واجب ومانند آن واجب مىشود، ولى براى نماز ميّت و سجده شكر و سجدههاى واجب قرآن غسل جنابت لازم نيست.
مسأله 2- لازم نيست در وقت غسل نيّت كند كه غسل واجب يا مستحبّ مىكنم و اگر فقط به قصد قربت يعنى براى انجام فرمان خداوند عالم غسل كند كافيست.
مسأله 3- اگر يقين كند وقت نماز شده و نيّت غسل واجب كند بعد معلوم شود كه پيش از وقت غسل كرده، غسل او صحيح است.
احكام غسل
غسل خواه مستحب باشد يا واجب به دو صورت مىتوان انجام داد:
1- ترتيبى 2- ارتماسى:
1- غسل ترتيبى: بايد به نيت غسل اوّل سر و گردن، بعد طرف راست، بعد طرف چپ بدن را بشويد.
2- غسل ارتماسى: بايد به نيت غسل ارتماسى در آب فرو رود بطوريكه آب تمام بدن را فراگيرد ولو تدريجاً
مسأله 1- اگر عمداً يا از روى فراموشى يا بواسطه ندانستن مسئله غسل ترتيبى را به صورت بالا نگيرد از جايى كه مخالفت ترتيب را نموده بايد از همان جا اعاده كند.
مسأله 2- اگر بعد از غسل بفهمد جايى از بدن را نشسته ونداند كجاى بدن است، بايد دوباره غسل كند.
مسأله 3- اگر بعد از غسل بفهمد مقدارى از بدن را نشسته، چنانچه از طرف چپ باشد شستن همان مقدار كافى است و اگر از طرف راست باشد بايد بعد از شستن آن مقدار، دوباره طرف چپ را بشويد، و اگر سر وگردن باشد بايد بعد از شستن آن مقدار، دوباره طرف راست و بعد طرف چپ را بشويد.
مسأله 4- اگر پيش از تمام شدن غسل، در شستن مقدارى از طرف چپ شك كند، شستن همان مقدار كافى است ولى اگر در شستن مقدارى از طرف راست شك كند، در حال شستن طرف چپ بنابر احتياط واجب، اعتنا به آن شك بنمايد و همچنين است اگر شك در شستن عضوى بعد از داخل شدن در شستن عضو ديگر كند كه به آن شك اعتنا بنمايد و آن عضو را بشويد.
مسأله 5- اگر به نيت غسل ارتماسى در آب فرو رود چنانچه پاى او روى زمين باشد بايد از زمين بلند كند.
مسأله 6- در غسل ارتماسى لازم است هنگام نيّت مقدارى از بدن بيرون آب باشد.
مسأله 7- اگر بعد از غسل ارتماسى بفهمد به مقدارى از بدن آب نرسيده، چه جاى آن را بداند يا نداند، بايد دوباره غسل كند.
مسأله 8- كسى كه براى حج يا عمره احرام بسته است، نمىتواند غسل ارتماسى بكند و همچنين كسى كه روزه واجب گرفته نمىتواند غسل ارتماسى كند ولى اگر از روى فراموشى غسل ارتماسى كند صحيح است.
مسأله 9- در غسل ارتماسى بايد تمام بدن پاك باشد ولى در غسل ترتيبى پاك بودن تمام بدن لازم نيست و اگر تمام بدن نجس باشد و هر قسمتى را پيش از غسل دادن آن قسمت آب بكشد كافىاست.
مسأله 10- كسى كه از حرام جنب شده اگر بخواهد با آب گرم غسل كند عرق مىكند و چون عرق او بنابر احتياط واجب نجس است، بايد با آب سرد غسل كند و اگر آب سرد پيدا نكند يا براى او ضرر داشته باشد نمىتواند در بيرون از آب غسل ترتيبى كند ولى مىتواند بعد از آن كه تمام بدن زير آب رفته باشد نيّت غسل ترتيبى كند و به نيّت سر و گردن بدن را حركت دهد بعد يك مرتبه به نيّت طرف راست و مرتبه ديگر به نيّت طرف چپ بدن را حركت دهد كه در اينصورت غسل او صحيح است.
مسأله 11- جايى كه شك دارد از ظاهر بدن است يا از باطن آن، بنابر احتياط واجب بايد بشويد.
مسأله 12- چيزى را كه مانع رسيدن آب به بدن است، بايد برطرف كند و اگر پيش از آن كه يقين كند برطرف شده غسل نمايد، غسل او باطل است.
مسأله 13- در غسل بايد موهاى كوتاهى را كه جزء بدن حساب مىشود، بشويد وشستن موهاى بلند واجب نيست، بلكه اگر آب را طورى به پوست برساند كه آنها تر نشوند، غسل صحيح است ولى اگر رساندن آب به پوست بدون شستن آنها ممكن نباشد بايد آنها را بشويد تا آب به بدن برسد.
مسأله 14- تمام شرطهايى كه براى صحيح بودن وضو گفته شد، مثل: پاك بودن آب وغصبى نبودن آن، در صحيح بودن غسل هم شرط است ولى در غسل لازم نيست بدن را از بالا به پايين بشويد و نيز در غسل ترتيبى لازم نيست بعد از شستن هر قسمت فوراً قسمت ديگر را بشويد بلكه اگر بعد از شستن سر و گردن مقدارىصبر كند و بعد طرف راست را بشويد و بعد از مدّتى طرف چپ را بشويد اشكال ندارد.
مسأله 15- اگر شك كند كه غسل كرده يا نه بايد غسل كند ولى اگر بعد از غسل شك كند كه غسل او درست بوده يا نه، لازم نيست دوباره غسلنمايد.
مسأله 16- اگر در بين غسل، حدث اصغر از او سر زند مثلًا بول كند، غسل را رها كند و دوباره غسل نمايد و وضو هم بگيرد و يا آن كه
آن غسل را تمام كند و دوباره بنابر احتياط واجب غسل كند به قصد تمام يا اتمام و بعد از آن وضو هم بگيرد و احتياطاً غسل دوم را مثل اوّل در ترتيبى و ارتماسى بودن انجام دهد.
مسأله 17- كسى كه چند غسل بر او واجب است مىتواند به نيّت همه آنها يك غسل بجا آورد، و اگر يكى از آنها غسل جنابت بوده وقصد غسل جنابت را به تنهايى بنمايد كافى است ووضو لازم نيست و اگر غير از جنابت را قصد كند باز كافىاست وليكن بنابر احتياط وضو هم بگيرد.
مسأله 18- اگر بر جايى از بدن، آيه قرآن يا اسم خداوند تعالى نوشته شده باشد، بنابر احتياط واجب اگر ممكن است بايد آن را از بين ببرد و اگر ممكن نيست، بايد وضو وغسل را ارتماسى انجام دهد، و چنانچه بخواهد وضو يا غسل راترتيبىبجا آورد، بايد آب را طورى به بدن برساند كه دست او به نوشته نرسد.
مسأله 19- كسى كه غسل جنابت كرده، نبايد براى نماز وضو بگيرد ولى با غسلهاى ديگر نمىشود نماز خواند و بايد وضو هم گرفت.
استحاضه
يكى از خونهايى كه از زن خارج مىشود خون استحاضه است و در بعضى صور زن بايد غسل استحاضه انجام دهد
مسأله 1- خون استحاضه در بيشتر اوقات زرد رنگ وسرد است وبدون فشار و سوزش بيرون مىآيد وغليظ هم نيست ولى ممكن