افضا نمايد آن زن بر او حرام نمىشود مخصوصاً اگر از طريق جراحى يا درمان خوب شود و به حال اصلى بازگردد، بنابراين در مسأله نزديكى با زن علاوه بر تمام شدن سنّ نه سال، لازم است رشد جسمانى براى نزديكى نيز داشته باشد و اگر بيم افضا و ناقص شدن زن باشد نزديكى با او اشكال دارد هرچند به سنّ بلوغ رسيده باشد.
سؤال 320.با توجّه به اين كه طبق مادّه 16 بند 3 كنوانسيون محو اشكال تبعيض عليه زنان، ازدواج كودك غير قانونى اعلام شده، و كودك در عرف بين المللى به كمتر از 18 سال اطلاق مىشود، ازدواج دختران كمتر از 18 سال چه حكمى دارد؟
جواب:در صورتى كه بالغ شرعى باشند و نيز رشد جسمانى، و رشد كافى عقلى براى تصميمگيرى در امر ازدواج داشته باشند، مانعى ندارد.
11. ازدواج در حال احرام
سؤال 321.ازدواج در حال احرام چه حكمى دارد؟
جواب:هرگاه كسى در حال احرام كه يكى از اعمال «حج» يا «عمره» است با زنى ازدواج نمايد عقد او باطل است و چنانچه مىدانسته زن گرفتن در اين حال حرام است ديگر نمىتواند آن زن را عقد كند خواه نزديكى كرده باشد يا نه.
12. ازدواج بعد از سه طلاق
سؤال 322.اگر زوجين سه بار طلاق بگيرند، به يكديگر حرام مىشوند؟
جواب:زنى را كه سه مرتبه طلاق دادهاند بر شوهرش حرام مىشود، ولى اگر با شرايطى كه در بخش بيستوششم (احكام محلّل) آمده با مرد ديگرى (محلّل) ازدواج كند و سپس طلاق بگيرد مىتواند با شوهر اوّل دوباره ازدواج كند.
13. ازدواج با سادات
سؤال 323.با توجّه به اين كه در ازدواج كفو بودن شرط است و بعضى معتقدند مرد غير سيّد كفو و مناسب زن سيّد نيست، ازدواج آنها چه حكمى دارد؟ اگر احتمال درگيرى باشد حكم چيست؟
جواب:ازدواج آنان جايز مىباشد و در زمان ائمّه معصومين عليهم السلام فراوان بوده است ولى اگر خطر درگيرى باشد از آن صرف نظر كنيد.
سؤال 324.حضرتعالى در استفتائات جديد جلد اوّل، سؤال 706 فرمودهايد كه عقد هاشميه با غير هاشمى در صدر اسلام و در زمان ائمّه طاهرين عليهم السلام فراوان بوده است. لطفاً چند مورد آن را با ذكر مدرك مورد قبول مرقوم فرماييد.
جواب:يك نمونه روشن آن ازدواج زينب دختر عمّه پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله با زيد بن حارثه مىباشد، كه در قرآن مجيد صريحاً آمده است. نمونه ديگر، ازدواج ضباعه نوه عبدالمطلب با مقداد است كه در روايات آمده است. مخصوصاً در ذيل روايت تصريح شده كه پيامبر فرمود: «من اين كار را كردم تا مسأله ازدواج در ميان مردم توسعه يابد، و قيد و بندها بر چيده شود.» بسيارى از مراجع عصر ما مانند آيت اللَّه خويى و آيت اللَّه گلپايگانى كه از سادات بنىالزهرا هستند، نيز دختران خود را به غير سادات دادهاند.
سؤال 325.سادات در كشور پاكستان از احترام فوقالعاده برخوردارند؛ حتّى سادات ناصالح؛ چون بزرگان سادات بودهاند كه غير سادات را با اسلام آشنا نمودند. لهذا غير سادات به خود اجازه نمىدهند دختران سادات را به عقد خود در آورند، و سادات هم بر اين باورند كه اين عمل اهانت به خانواده پيامبر صلوات اللَّه عليهم مىباشد، و اين مطلب در نزد آنها به قدرى مهم است كه اگر كسى از آن تخلّف كند، بعضى جوانان، حتّى بزرگان، احساساتى شده و در چنين مواردى شوهر آن دختر را به قتل مىرسانند! همانطور كه چند ماه قبل، اين اقدام
در لاهور انجام شد! و اين حادثه در روزنامههاى پاكستان با تيتر بزرگ چاپ شد، و عموم مردم اين عمل را ستايش كردند. و شكى نيست كه اگر سيده با غير سيد ازدواج كند، مفاسدى بر آن مترتّب شده، و سبب بدنام نمودن مذهب شيعه و علماى مذهب هم مىشود. چون برادران اهل سنّت پاكستان در اين مسأله متّفق القولند، كه عقد سيده با غير سيد جايز نيست. لطفاً بفرماييد:
الف) اگر در ازدواج سيده با غير سيد، مفسدهاى باشد، و موجب اختلافات خانوادگى و بدنامى مذهب و مكتب اهل بيت عليهم السلام شود، آيا در چنين موردى اين اقدام جايز است؟
ب) در صورتى كه براى دختر سيد، در فاميل خودش، يا ديگر خانوادههاى سادات كفوى موجود باشد، آيا آن دختر مىتواند با غير سيد ازدواج كند، با اين كه جدّش راضى نيست، و پدرش فوت كرده است؟
جواب:ازدواج دختران سادات محترم با غير سادات ذاتاً اشكالى ندارد. و در زمان پيغمبر و ائمّه معصومين عليهم السلام زياد اتّفاق افتاده كه دختران سادات با غير سادات ازدواج كرده، و معصومين هم از آن نهى نكردهاند. ولى اگر واقعاً مفسده اجتماعى بر آن مترتّب شود، بايد از آن پرهيز نمود، و تدريجاً مردم را با اين حكم اسلامى آشنا كرد. و قتل نفس مسلمان از گناهان بسيار بزرگ است، و قصاص دارد.
14. ازدواج با دختر عمو
سؤال 326.چند سالى است كه در محافل و رسانهها، از سوى اهل فنّ و علم اعلام مىگردد كه از ازدواجهاى فاميلى، بخصوص ازدواج پسر عمو با دختر عمو و امثال آن، خوددارى شود، با توجه به اين مطلب لطفاً بفرماييد:
الف) ازدواج حضرت على عليه السلام، با دختر پسر عموى خويش، حضرت فاطمه
زهرا عليها السلام كه به سفارش و با موافقت پيامبر صلى الله عليه و آله واقع شده، چگونه توجيه مىگردد؟
آيا صرف نظر از تمامى مسائل، اين خود يك امر تبليغى براى اينگونه ازدواجها نيست؟
ب) دين اسلام كه كاملترين دينهاست و درباره تمامى آداب و رفتار و اعمال انسانها حكم لازم را منظور و تبيين كرده، آيا در خصوص موضوع مورد سؤال، حكمى دارد؟
جواب:در بعضى از روايات اسلامى از ازدواج فاميلهاى نزديك نهى شده و در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه فرمود: «اين كار را نكنيد كه مايه ناتوانى فرزند مىشود» ولى هر قاعده كلّى استثنايى دارد و گاه ديدهايم كه حاصل ازدواج فاميلى فرزندان بسيار باهوش و سالم بوده است و ازدواج آن دو بزرگوار نيز از اين استثناهاست.
سؤال 327.در بين عشاير عرب خوزستان رسمى به نام «نهوه» وجود دارد (اجبار دختر عمو به ازدواج با پسر عمو يا ديگر نزديكان، و منع از ازدواج با ديگران) چنين رسمى از نظر شرعى چه حكمى دارد؟
جواب:چنين رسمى برخلاف شرع است، و بايد از آن پرهيز كرد، مگر اين كه زوج و زوجه هر دو بدون اجبار رضايت دهند.
15. ديگر مسائل مربوط به حرمت و جواز ازدواج
سؤال 328.زنا در عدّه عقد موقّت چه حكمى دارد؟ آيا موجب حرمت ابدى مىشود؟ فتواى امام قدس سره در اين مورد چيست؟
جواب:زنا در عدّه متعه مسلّماً حرام است، ولى موجب حرمت ابدى آن زن نمىشود بنابراين اجراى صيغه عقد پس از گذشت عدّه اشكال ندارد و فتواى امام قدس سره در تحريرالوسيله و توضيح المسائل نيز همين است.
سؤال 329.اگر زنى زنا كند به شوهرش حرام مىشود؟
جواب:زن شوهردار اگر زنا دهد بر شوهر خود حرام نمىشود، ولى چنانچه توبه نكند و بر عمل خود باقى باشد بهتر است شوهر او را طلاق دهد، امّا مهرش را بايد بدهد و اگر مشهور به زنا شود احتياط واجب طلاق دادن اوست.
سؤال 330.اگر كسى با زن شوهردارى (نعوذ باللّه) زنا كند، آيا بايد به شوهر زن بگويد؟
جواب:هرگاه كسى با زن شوهردارى (نعوذ باللّه) زنا كند براى توبه كردن لازم نيست به آن مرد بگويد، بلكه بايد در پيشگاه خدا توبه حقيقى كند.
سؤال 331.اگر مرد يا زن طواف نساء (يكى از اعمال حجّ) را به جا نياورد، آيا همسرش بر او حرام مىشود؟
جواب:اگر مرد طواف نساء را كه يكى از اعمال حجّ است به جا نياورد، زن كه به واسطه احرام بستن بر او حرام شده بود حلال نمىشود، اين حكم درباره زن نيز ثابت است، ولى اگر بعداً طواف نساء را به جا آورند به يكديگر حلال مىشوند.
سؤال 332.در بين عربهاى خوزستان مرسوم است كه خانواده قاتل در عوض خونبها، به خانواده مقتول دختر مىدهند. چنين رسمى از نظر شرعى چه حكمى دارد؟
جواب:در صورتى كه ارباب دم بجاى گرفتن ديه به اين كار رضايت بدهند، و دختر و وليّ دختر راضى به اين امر باشند اشكالى ندارد.
سؤال 333.مردى با زنى ازدواج موقت مىكند پس از دخول زن اظهار مىكند كه در عده ازدواج موقت شخص ديگرى بوده است كه پس از آن ارتباط آنان قطع مىگردد. حال پسر آن مرد مىتواند اين زن را صيغه كند؟
جواب:بهتر است اجتناب كند.
سؤال 334.با توجّه به اين كه در مبحث لعان، پس از انجام تشريفات ملاعنه، رابطه نسبى بين پدر و ارحام پدرى با فرزند قطع مىشود، آيا ازدواج فرزند با عمّه سابق خود كه با لعان رابطه نسبىاش با اين فرزند قطع شده صحيح است؟
جواب:ظاهراً اشكالى ندارد؛ هرچند احتياط ترك آن است.
سؤال 335.اخيراً از چند تن از علما پرسيدهاند كه آيا ازدواج پدر، با مادر زن فرزند خويش شرعاً جايز است؟ ايشان گويا فرمودهاند: جايز نيست، نظر حضرتعالى چيست؟
جواب:جايز است و كسى قائل به حرمت نيست.
سؤال 336.چنانچه شخصى با خنثاى مشكل عمل شنيع از قُبل يا دُبر انجام دهد، يا خنثاى مشكل با شخصى اين كار را بكند، وضعيت حرمت نزديكان آنها بر ديگرى چگونه خواهد بود؟
جواب:در مواردى كه حرمت مشكوك شود؛ بنابر حلّيت مىگذارند.
سؤال 337.هرگاه كسى دخترى را براى پسر خود عقد كند، خودش مىتواند با مادر آن دختر ازدواج نمايد؟
جواب:ازدواج با مادر آن دختر مانعى ندارد.
سؤال 338.اگر كسى اوّل با مادر آن دختر ازدواج كرده مىتواند آن دختر را براى پسر خود بگيرد.
جواب:اوّل خودش با مادر آن دختر ازدواج كرده مىتواند آن دختر را براى پسر خود بگيرد.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
بخش چهارم:
دستور خواندن صيغه عقد