افراد يا خانوادههايى رفت و آمد داشته باشد و يا در جلسات مذهبى شركت كند؟
جواب:بايد با رضايت همسرش باشد.
سؤال 510.لطفاً به سؤالات زير، پيرامون محدود اطاعت زوجه، پاسخ فرماييد.
الف) آيا زوجه بدون رضايت زوج حقّ خروج از منزل را دارد؟
جواب:بنابر احتياط واجب بايد اجازه بگيرد؛ مگر براى كارهاى واجب شرعى يا ضرورى زندگى.
ب) در صورت ترك منزل، با وجود عدم رضايت زوج و تقاضاى مكرّر بازگشت و عدم تمكين مشاراليها، آيا شرايط ناشزه بر وى محقّق مىگردد؟
جواب:چنين زنى ناشزه است.
ج) در شرايط فوق، آيا زوجه استحقاق دريافت نفقه را دارد؟
جواب:قدر مسلّم از نشوز و عدم تمكين كه موجب سلب حقّ نفقه مىشود عدم تمكين در برابر تمتّعات جنسى است. بنابراين نفقه در فرض بالا، يعنى خروج از منزل، ساقط نمىشود (بنابر احتياط واجب).
سؤال 511.آيا زن بدون رضايت شوهر مىتواند براى فعّاليتهاى اقتصادى، سياسى و اجتماعى، از منزل خارج شود؟
جواب:در صورتى كه منافات با حقّ زوج نداشته باشد احتمالًا بتواند؛ ولى احتياط در ترك آن است و در صورتى كه زن در عقد ازدواج چنين حقّى را براى خود قائل شده باشد اشكال ندارد.
سؤال 512.در صورتى كه مرد با رفتن همسرش به دانشگاه، اداره، و هر محيط ديگرى مخالف باشد، زن شرعاً چه وظيفهاى دارد؟
جواب:بايد رضايت شوهر را جلب كند؛ مگر اين كه در عقد ازدواج شرط كرده باشد.
سؤال 513.زنى پس از فوت همسرش، با برادر شوهرش ازدواج مىكند، آيا
مىتواند پنجشنبهها براى قرائت فاتحه به مزار شوهر اوّل برود؟
جواب:با اجازه شوهر اشكال ندارد.
سؤال 514.آيا زنان مىتوانند بدون اجازه و رضايت همسران خويش، كه افرادى مؤمن و متدين مىباشند، در مسجد فعّاليت نمايند؟ بطورى كه كاملًا امورات يك مسجد را به دست گيرند؛ در حالى كه اين عمل موجب اختلاف در بين اعضاى خانواده مىشود.
جواب:بدون اجازه همسر جايز نيست؛ ولى رفتن به مسجد براى فراگرفتن احكام و معارف دين جايز است.
3. اشتغال زوجه
سؤال 515.لطفاً به سؤالات ذيل پاسخ فرماييد:
الف) اگر شوهر اجازه انتخاب شغلى را به همسر خود بدهد، آيا بعد از طىّ مراحل خاص و اشتغال، شوهر مىتواند مانع ادامه كار او شود؟ يا اجازه اوّل التزام به تمام لوازم آن مىباشد؟ در اين مورد آيا تفاوتى بين كار موقّت و دائم هست؟
جواب:هرگاه زن قراردادى با اجازه شوهر نسبت به مدّتى با اداره يا مؤسّسهاى بسته است، آن قرارداد لازم الاجراست و شوهر حقّ ممانعت ندارد و اين در صورتى است كه هنگام عقد، اجازه كار بيرون زن شرط نشده باشد و الّا احتياجى به اجازه شوهر در عقد قرارداد نيست؛ ولى در هر حال بايد شؤون شوهر و خانواده را رعايت كند.
ب) آيا بين استخدام توسّط اشخاص حقيقى يا حقوقى، خصوصاً دولتى، تفاوتى وجود دارد؟
جواب:تفاوتى ندارد.
ج) آيا بين كارى كه با حقّ شوهر منافات داشته باشد، با شغلى كه چنين منافاتى ندارد فرقى هست؟
جواب:در فرض بالا تفاوتى نيست.
د) آيا بين شغلى كه با رها كردن آن به صاحب كار و يا ديگران لطمه جدّى مىخورد، با شغلى كه چنين نيست فرقى هست؟ (مثل ممنوعيت زن از ادامه تدريس در وسط سال تحصيلى كه باعث ضرر زدن به آموزشگاه و محصّلين مىگردد).
جواب:در اين فرض شوهر حقّ ممانعت ندارد.
4. موارد استثنا
سؤال 516.در چه مواردى اطاعت از شوهر واجب نيست؟
جواب:در مواردى اجازه شوهر لازم نيست، مانند انجام واجبات (حج واجب، صله رحم نسبت به پدر و مادر و برادر و خواهر و امثال آن به مقدار لازم)، فراگرفتن احكام اسلام مانند رفتن به مسجد و امثال آن، تهيه اجناس ضرورى منزل در حالى كه مجبور باشد، شركت در انتخابات و راهپيمايىهاى ضرورى، و همچنين در مورد مراجعه به طبيب.
سؤال 517.آيا اطاعت نكردن زن از شوهر در غير مسائل واجب و مستحب حرام است؟
جواب:اطاعت زن از شوهر مربوط به حقوق زناشويى و بيرون رفتن از منزل است، در كارهاى ديگر اطاعت بر او واجب نيست، هرچند بهتر است زن و مرد در تمام مسائل با هم تفاهم داشته باشند.
سؤال 518.اگر مرد راضى نباشد همسرش با مانتو در جامعه ظاهر شود، و از او بخواهد كه با چادر بيرون رود، و زن امتناع نمايد، چه حكمى دارد؟
جواب:مرد نمىتواند زن را به پوشش خاصّى مجبور كند، مگر اين كه حجاب اسلامى با آن پوشش مراعات نگردد. و مانتو در صورتى كه تنگ و چسبان نباشد، و تمام بدن زن به جز گردى صورت و دستها تا مچ را بپوشاند، حجاب اسلامى محسوب مىشود؛ هر چند چادر حجاب برتر است.
سؤال 519.آيا زن شوهردار مىتواند از مال شخصى خود در موارد تبرّع بدون اجازه شوهر استفاده نمايد؟
جواب:اشكالى ندارد.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
3
حق آميزش، تمكين
سؤال 520.آيا مىتواند براى مدت طولانى از نزديكى با همسر خود اجتناب كند؟
جواب:مرد نمىتواند بيش از چهار ماه، نزديكى با همسر دائمى خود را ترك كند، بلكه اگر زن جوان باشد و در اين مدّت بيم آن برود كه به گناه بيفتد احتياط واجب آن است كه طورى رفتار كند كه او به گناه نيفتد.
سؤال 521.با توجّه به سؤال بالا، چنانچه زنى جوان نباشد، ولى اگر شوهر به آميزش يكبار در چهار ماه اكتفا كند بيم گناه بر او مىرود، در اين صورت مرد در برابر او چه وظيفهاى دارد؟
جواب:احتياط واجب آن است ترتيبى بدهد كه او آلوده گناه نشود.
سؤال 522.مرد مىتواند زن دائمى خود را طورى ترك كند كه نه مانند زن شوهردار باشد و نه بى شوهر؟
جواب:مرد حق ندارد چنين كارى را انجام دهد؛ ولى واجب نيست هر چهار شب يك شب نزد او بماند، امّا اگر همسرهاى متعدّد دارد بايد در ميان آنها از اين جهت با عدالت رفتار نمايد.
سؤال 523.آيا شوهر حق دارد بدون رضايت همسرش از انزال نطفه خوددارى نمود، و به آميزش تنها قناعت كند؟
جواب:مانعى ندارد؛ ولى در موردِ آميزشِ واجب، بدون رضايت همسر نمىتواند اين كار را انجام دهد.
سؤال 524.آيا زن حق دارد از شوهر بخواهد كه به جاى آميزش واجب (هر چهار ماه يكبار) از راههاى ديگر او را ارضا كند؟
جواب:در صورتى كه طرفين راضى شوند مانعى ندارد.
سؤال 525.اگر شخصى دو همسر داشته باشد، آيا لازم است يك شب را نزدِ يكى، و شب بعد را نزد ديگرى باشد؟ يا از هر چهار شب بايد يك شب را نزد هر يك از آنها باشد، و دو شب ديگر را آزاد است؟
جواب:از هر چهار شب واجب است يك شب را نزد هر يك از آنها باشد، و دو شب ديگر را مختار است، هر چند بهتر آن است كه در ميان آنها مساوات قائل شود.
سؤال 526.آيا در عقد نكاح دائم مىتوان شرط كرد نزديكى زن و مرد صورت نگيرد؟
جواب:در عقد دائم خالى از اشكال نيست.
سؤال 527.اگر زوجه مدّعى تمكين تعليقى باشد و زوج اظهار نمايد كه همسرش اهل تمكين حتّى در صورت دريافت مهر نيست و قراينى هم در حدّ افاده احتمال بر صحّت اظهارات زوج وجود داشته باشد آيا به صرف ادّعاى زوجه، شوهر ملزم به پرداخت نفقه مىگردد و يا اينكه از طريق اقامه بينه و يمين فصل خصومت مىشود؟ چه كسى مدعى و يا منكر شناخته مىشود؟
جواب:هرگاه ظاهر حال زوجهاى كه نزد مرد زندگى مىكند تمكين مىباشد و شوهر ادعاى خلاف آن را كند بايد ثابت نمايد و اگر ظاهر حال عكس آن باشد ادّعاى زوج مقبول است.
سؤال 528.آيا زن مىتواند به دليل آنكه: شوهر به من تهمت زدهاى و يا آبروى
مرا پيش دوستان و نزديكانم با سخنان تهمت آميز برده خود را بر شوهر رسمى و شرعى خود حرام كند و با ديدنش در حجاب شود و از او تمكين عام و خاص نكند؟ اگر چه شوهر بارها به پاكى او اعتراف و از او به نحوى دلجويى كرده باشد؟
جواب:زن حق ندارد با اين عذرها ازتمكين خوددارى كند و اگرشوهر به او تهمت زده، بايد نزد حاكم شرع برود و مجازات او را بخواهد، مگر اين كه زن او را ببخشد.
سؤال 529.آيا وظيفه زن مسلمان صرفاً تمكين است؟ اگر چنين است، نگهدارى از فرزندان، نظافت منزل، شستشوى ظروف و البسه، پخت و پز، وظيفه كيست؟ تقسيم كارى كه رسول اللَّه صلى الله عليه و آله بين دختر گرامى و داماد عزيزش انجام داد[1]، كه كار بيرون منزل را به على، و كار درون منزل را به زهرا واگذار كرد، به چه معنايى است؟ اگر فلسفه ازدواج فقط رفع شهوت است، آيا بهتر نيست مرد با هزينهاى كمتر از آوردن زن به خانه به عنوان موجودى پر خرج، شهوتش را بيرون خانه به طريق شرعى (صيغه) رفع كند؟ اگر وظيفه زن صرفاً تمكين است، چرا مرد مخارج عروسى، خورد و خوراك، لباس، وسائل رفاهى، پزشكى، درمانى، مهريه، شيربها و مانند آن را برگردن مىگيرد؟ بهتر نيست مجرّد و بىمسؤوليت به كار و عبادت و زندگى خود بپردازد، نه دغدغه خاطرى، نه دلبستگى، نه ترس از دست دادنى، نه جنگ اعصابى، و نه نگرانىهاى ديگر.
لطفاً نظرتان را به طور صريح در اين زمينه بيان فرماييد:
جواب:هدف از ازدواج، همانگونه كه قرآن مىگويد، آن است كه زن و مرد در كنار يكديگر زندگى آرامى داشته باشند«لتسكنوا اليها»[2]و اين هدف بدون
[1]. وسائل الشيعة، ج 14، ابواب مقدمات النكاح، باب 89، ح 1
[2]. سوره روم، آيه 21