شوند، آيا مهريه تنصيف مىشود؟
جواب:هر گاه مرد سبب باردار شدن زن شده، احتياط واجب آن است كه تمام مهر را بدهد؛ هر چند دخول نكرده باشد.
سؤال 552.آيا در صورت فوت زوجه قبل از دخول، مهريه وى نصف مىشود؟
جواب:تمام مهر را مىبرد، تنها طلاق است كه سبب تنصيف مىشود.
سؤال 553.آيا آميزش با زوجه در دوره نامزدى نيز موجب پرداخت مهريه كامل، در فرض متاركه و طلاق، مىگردد؟
جواب:آرى موجب پرداخت مهريه كامل مىگردد.
سؤال 554.آيا بين باكره و زنان ديگر، در اين مورد كه دخول باعث مهر كامل و عدم دخول باعث تنصيف مهريه مىشود، فرقى هست؟
جواب:فرقى ميان باكره و غير او از اين جهت نيست.
سؤال 555.دخترى، با جانبازى كه قادر بر نزديكى نيست، ازدواج مىكند. يك هفته پس از تلقيح، كارشان به طلاق مىكشد؛ در اين مورد لطفاً به سؤالات زير پاسخ دهيد:
الف) مهريّه دختر نصف است، يا تمام؟
جواب:در صورتى كه تلقيح بوسيله شوهر انجام نشده باشد، مهريه كامل نمىشود.
ب) آيا براى ازدواج مجدّد، باز هم اجازه پدر لازم است؟
جواب:پس از وضع حمل، اجازه پدر لازم نيست.
ج) آيا اين دختر نياز به عدّه دارد؟ مدّت عده وى چقدر است؟
جواب:عده او وضع حمل است.
د) آيا مىتواند با پدر آن جانباز ازدواج كند؟
جواب:جايز نيست.
ه) اگر زنى با چنان جانبازى ازدواج كند، و پس از تلقيح جدا شود، دخترش مىتواند با جانباز ازدواج كند؟
جواب:در صورتى كه دخول از سوى جانباز حاصل نشده باشد، اشكالى ندارد.
سؤال 556.اگر مردى در شب زفاف به علّت عنن، يا عامداً، به وسيله انگشت، يا شىء مناسب ديگرى غير از آلت رجوليت، بكارت همسرش را زايل نمايد، بفرماييد: اولًا: آيا اين عمل تعزير دارد؟ و ثانياً: آيا اين كار در حكم دخول، و زوجه مستحقّ كلّ مهر است؟
جواب:در صورت عدم رضايت زوجه، تعزير دارد. و زوجه مستحقّ كلّ مهر است.
6. زمان پرداخت مهريّه
سؤال 557.شخصى ازدواج مىكند، و در حين اجراى عقد عالماً و عامداً مهريهاى معين مىكنند، كه زوج فعلًا توانايى پرداخت آن را به هيچ وجه ندارد، و ممكن است در مدّت طولانى هم نتواند آن را بپردازد. عرفاً هم اينگونه مهريهها را در ذمّه زوج نسيه حساب مىكنند، و زوجه هم در موقع اجراى عقد قصد مطالبه ندارد. آيا اينگونه مهريهها در شرع مقدس حالّ است، يا مؤجّل؟
جواب:در فرض سؤال اينگونه مهريهها مؤجّل است.
7. مسئول پرداخت مهريّه
سؤال 558.شخصى كه با پدرش زندگى مىكرده از دنيا رفته و هيچ گونه مالى از خود نداشته است، آيا مهريه زوجه او بر پدرش مىباشد؟
جواب:مهريه زن بر عهده شوهر است، نه پدر؛ مگر اين كه پدر شوهر آن را تضمين كرده باشد، يا مزد كارهاى فرزندش را نداده باشد، و آن مزد به اندازه مهريه يا بيشتر از آن باشد.
سؤال 559.پدر داماد قسمتى از مهريه عروسش را بر ذمّه مىگيرد، ولى قبل از عروسى و پس از عقد، يعنى هنگامى كه مىخواستند مهريه را ثبت كنند از تعهّد خود استنكاف مىورزد و داماد مهر را به وجه نقد مصالحه و بر ذمّه خود مىگيرد و سپس عروسى واقع مىشود، آيا عروس مىتواند مدّعى آنچه بر ذمّه پدر شوهر بوده است، شود؟
جواب:اگر موقع خواندن صيغه عقد بر ذمّه گرفته موظّف است بپردازد، و بازگشت جايز نيست.
سؤال 560.درتحريرالوسيله و كتابهاى فقهى ديگر مذكور است كه اگر پدر براى طفل صغير خود عيال اختيار كند و طفل فقير باشد، مهريه آن زن به عهده پدر طفل مىباشد حال اگر پدر براى فرزند كبير خود كه ناقص عقل و گوش و زبان مىباشد و قادر نيست هزينه زندگى خود و همسرش را تأمين كند، عيال اختيار كند مهريه و نفقه اين زن بر عهده چه كسى مىباشد؟
جواب:ظاهر اين است كه نفقه بر پدر است واگر مهر نقدى باشد آن هم بر پدر است و در صورتى كه بر ذمه زوج باشد مىتوان انتظار بهبودى مجنون را كشيد و اگر بهبود نمىيابد برعهده پدر است.
8. وصول مهريّه
سؤال 561.زن چه زمانى ميتواند مهريّه را طلب كند؟
جواب:در صورتى كه مدّتى براى دادن مهر در عقد تعيين نشده باشد، زن حق دارد مهر خود را فوراً مطالبه كند، بلكه مىتواند پيش از گرفتن مهر از نزديكى
كردن شوهر خوددارى نمايد، چه شوهر توانايى بر دادن مهريه داشته باشد يا نه؛ مگر اين كه عدم توانايى او قرينه بر اين باشد كه مهر از اوّل بر ذمّه بوده، نه بصورت نقدى.
سؤال 562.حقير بدون اطّلاع از مرام بهائيت به ازدواج مردى بهايى بااجراى صيغه عقد اسلامى درآمدم و همسرم بعد از چند سال زندگى فوت كرد، در وقت اجراى صيغه عقد، قطعه زمينى به عنوان مهريه به اين جانبه تحويل شد كه بعد از انقلاب چون همه املاك آنها را دولت تصرّف نمود ملك اين جانبه نيز همراه آنها به تصرّف دولت درآمد آيا اين جانبه ذى حق هستم تا مطالبه حقّ كنم و آيا مهر مذكور ثابت است؟
جواب:شما به اندازه مهرالمثل در اموال آن مرد حق داريد.
سؤال 563.شخصى دختر خود را شوهر مىدهد، مسائلى را انجام مىدهند كه شوهر قدرت آميزش خود را ازدست مىدهد به گونهاى كه منجر به طلاق مىشود، بعد از عدّه، پدر دخترش را به عقد مرد ديگرى درمى آورد كه اين شوهر نيز به سرنوشت مرد اوّل گرفتار مىشود ولى وقتى به دكتر مراجعه مىكند دكتر او را سالم تشخيص مىدهد در عين حال دارو اثر نمىبخشد پدر دختر مبلغ 310 هزار تومان براى طلا و جهيزيه گرفته و پنجاه هزار تومان خرج عروسى كرده و صد هزار تومان مهريه دختر قرار داده است، اگر شوهر طلاق بدهد حق دارد پول و مصرف را پس بگيرد؟ حكم مهريه چيست؟
جواب:هرگاه دخول صورت نگرفته باشد بايد نصف مهر را بدهد و اموالى كه خريده است قابل بازپس گرفتن نيست. درمورد جهيزيه و طلا هرگاه جزء مهريه بوده بايد نصف آن را به زن بدهد و اگر جزء مهريه نباشد آن چه موجود است را مىتواند باز پس بگيرد.
سؤال 564.به علّت شكايت همسرم، مبنى بر درخواست مهريه، دادگاه دستور
توقيف اشياى مغازهام را داده است، همچنين سند مغازهاى كه تنها منبع درآمد اين جانب مىباشد را توقيف نموده است. آيا اين كار مشروع است؟ آيا مهريه را نمىتوان به صورت اقساط پرداخت؟
جواب:هرگاه مرد در پرداخت مهريه به عسر و حرج بيفتد بايد به صورت اقساط از او گرفت، به نحوى كه حقّ زن نيز رعايت گردد.
9. مهريّه و تورم
سؤال 565.مهريههايى كه مثلًا 50 سال پيش صد تومان بوده، آيا اكنون همان مقدار بر عهده زوج است يا اينكه بايد قدرت مقدار خريد صد تومان در 50 سال پيش به عنوان مهريه محاسبه شود؟
جواب:بايد مصالحه كنند يا برطبق قيمت امروز بپردازد.
سؤال 566.مهريه خانمى چهل سال قبل دو هزار تومان تعيين شده است، و اكنون تقاضاى اداء آن را دارد، شوهر حاضر است همان مبلغ را بپردازد، ولى زن مىگويد: «شوهرم در آن زمان مهريه را يك ساعت آب و نصف منزل قرار داد و من هم قبول كردم، ولى بخاطر مشكل ثبتى، همان مبلغ دو هزار تومان قرار داده شد». اكنون با توجّه به تورّم شديد حكم اين مسأله چيست؟
جواب:اگر آن زن ثابت كند كه مهريه واقعى همان آب و منزل بوده، حق دارد آن را بگيرد، و اگر مهريه دو هزار تومان بوده، مىتواند معادل آن را به قيمت امروز (طبق نرخ متوسّط تورّم اجناس) بگيرد. در ساير مطالبات نيز حكم همين است؛ يعنى هر گاه فاصله زمانى و تورّم زياد باشد به قيمت روز محاسبه مىشود.
سؤال 567.هفده سال پيش به عقد مردى در آمدم، و در اين مدّت عليرغم تمام مشكلات همراه او بودم، وى هم اكنون صاحب 25 ميليون تومان سرمايه است و اقدام به ازدواج مجدّد كرده و مرا طلاق داده است، با توجّه به تنزّل شديد
ارزش پول، آيا مىتوانم مهريهام را به قيمت امروز بگيرم؟ آيا در برابر زحماتى كه براى خودش و بچّههايش كشيدهام، چيزى به من مىرسد؟
جواب:چنانچه ارزش مهريه نسبت به زمان گذشته تفاوت كلّى كرده، بايد به قيمت امروز بپردازد. و اگر در مقابل خدمات شما قول داده كه جبران كند، موظّف است به قولش عمل كند.
10. بخشش مهريّه
سؤال 568.اگر زنى قبل از عقد مهريه خويش را چه در نكاح دائم يا موقّت ببخشد، آيا مىتوان صيغه عقد را بدون مهريه خواند؟
جواب:در عقد موقّت لازم است مدّت و مهريه هر دو معلوم باشد، امّا در عقد دائم قرار ندادن مهريه ضررى نمىزند، و عقد صحيح است. و بخشيدن مهريه قبل از عقد معنا ندارد.
11. حق حبس
سؤال 569.زوجه از شوهر خود تمكين نموده، ولى زوج قدرت نزديكى با وى را، به علّت عدم قدرت جنسى، نداشته است؛ وى اكنون تمكين مجدّد را، منوط به دريافت كلّ مهريه مىنمايد. آيا به علّت عدم دخول، حقّ زوجه به قوّت خود باقى است، يا در فرض مسأله، حقّ او ساقط شده است؟
جواب:حقّ زوجه در گرفتن مهريه قبل از تمكين مجدّد ثابت است؛ مشروط بر اين كه مهر حالّ بوده باشد، نه بر ذمّه زوج.
سؤال 570.هر گاه زن جز به گرفتن مهر، حاضر به تمكين نشود، و شوهر قادر بر اداى آن نباشد، و در عين حال بگويد: «طلاق نمىدهم، و تا پايان عمر نفقه مىپردازم». حكم اين مسأله چيست؟
جواب:در صورتى كه شوهر قادر به پرداخت مهريه به صورت يكجا نيست، مهريه را تقسيط مى كنند و زن بايد با گرفتن اولين قسط تمكين كند و اگر تمكين نكرد؛ نفقه ندارد.
سؤال 571.هر گاه مهريه حالّ (نقد) باشد، و شوهر قدرت پرداخت آن را بصورت يكجا نداشته باشد، و در صورت تقسيط بتواند ظرف چند سال بپردازد، آيا دادگاه مىتواند بدون رضايت زوجه با تقسيط مهريه، و با وصول اوّلين قسط آن (بدون رعايت حقّ عدم تمكين زوجه) وى را مجبور به تمكين نمايد؟
جواب:در صورتى كه قرائنى، مانند سنگين بودن مهريه و عدم تمكن زوج به هنگام اجراى عقد، چنين نشان دهد كه مهريه يكجا قابل پرداخت نيست، بلكه منظور تدريجى، يا عندالقدره و الاستطاعه بوده است، بايد زن با گرفتن قسط اوّل تمكين كند.
سؤال 572.مرسوم است كه در موقع ازدواج و در زمان عقد مهريه را دو قسمت مىكنند؛ يك قسمت را به عنوان كمك به تهيه جهيزيه اخذ مىكنند، و مابقى در ذمّه زوج مىماند. لكن در تمام دادگاهها با استناد به ماده 1085 قانون مدنى كه مىگويد: «زن مىتواند تا مهر به او تسليم نشده از ايفاى وظايفى كه در مقابل شوهر دارد امتناع كند، مشروط بر اين كه مهر او حالّ باشد. و اين امتناع مُسقط حقّ نفقه نخواهد شد» تمسّك كرده، تمام مهريهها را حالّ (نقد) حساب مىكنند. نظر حضرتعالى در اين مورد چيست؟
جواب:مهريه در صورتى كه قيد و شرطى نداشته باشد، حالّ است؛ ولى گاه قرائنى وجود دارد كه مهريه نسيه است. مثلًا مهريه سنگين است، و مىدانيم شوهر يك جوان كارگر، يا يك جوان دانشجوست، و چيزى ندارد كه فوراً بدهد.
در اينگونه موارد مهريه حال نيست، و زوجه نمىتواند آن را مطالبه كند.
همچنين اگر مهريه را دو بخش كنند، نقد و نسيه، در اين جا تنها مىتواند نقد را مطالبه كند.
سؤال 573.غالب فقهاى شيعه فرمودهاند: «زوجه حق دارد مهر غير مؤجّل را مطالبه و قبل از دخول مىتواند از تمكين تا گرفتن مهر امتناع نمايد» و نيز فرمودهاند: «در صورت بذل تمكين به فرض دريافت مهر (تمكين تعليقى) استحقاق نفقه نيز دارد» آيا حقّ امتناع زوجه از تمكين مختص به دخول است يا شامل ساير استمتاعات و يا اطاعت از زوج در امور لازم (از قبيل اقامت در منزل شوهر يا مسافرت با رضايت وى) نيز مىگردد به نحوى كه اگر در اين امور از شوهر اطاعت نكند ناشزه محسوب مىشود؟
جواب:ظاهر اين است كه زن مىتواند بدون گرفتن مهر معجّل خود را مطلقاً تسليم شوهر نكند و در اين مدّت بر زوج واجب است نفقه او را بدهد.
سؤال 574.زن و مردى و يا اوليا و بزرگان آنها قراردادى بين خودشان مىگذارند، مهريه را هم تعيين مىنمايند، سپس مبلغ دويست هزار تومان از مهريه نقداً داده مىشود و بقيه بر ذمّه زوج مىباشد و ارتكاز عرفى بر اين است كه پس از انجام مراسم عروسى زوجه مىتواند مطالبه نمايد و زوج هم بايد عندالقدره بپردازد همان طورى كه علماى گذشته در عقدنامهها مىنوشتند (فلها المطالبه بشرط التمكين وله الاداء عندالقدره والامكان) ولى در اين زمان دفاتر رسمى ازدواج بناى مذكور را در نظر نگرفته و مىنويسند كه زوج بايد عندالمطالبه پرداخت نمايد و روى اين اصل وقتى كه اختلافى در بين آنها واقع مىشود زن مىگويد مادامى كه شوهر مهريه را نقداً نپردازد حاضر به تمكين نخواهد شد بايد نفقه او را هم بدهد آيا زوجه چنين حقّى را دارد؟
جواب:در صورتى كه شرط شده باشد مهريه را عندالمطالبه بپردازد زن حقّ مطالبه مهر را دارد و اگر عدم تمكين به استناد عدم پرداخت مهريه باشد حقّ نفقه نيز دارد و اگر شرط شده باشد و يا قرينه از جهت عرف و عادت وجود داشته باشد كه عندالقدره والاستطاعه بپردازد در صورت عدم توانايى شوهر، زن حقّ