4
اهداف عقد موقّت
سؤال 616.اگر شخصى با ترك ازدواج به حرام بيفتد و امكان ازدواج دائم را ندارد ولى ازدواج موقّت برايش امكان پذير است چه وظيفهاى دارد؟
جواب:وظيفه او ازدواج موقّت است.
سؤال 617.يكى از مسلّمات اسلام استحباب امر ازدواج است، و بر هر جوانى كه در گناه مىافتد واجب است به اين امر مقدّس اقدام نمايد. امّا امروزه شرايط ازدواج براى قشر وسيعى از جوانان به علل مختلف، از قبيل تحصيل، عدم بضاعت مالى، و پارهاى مشكلات ديگر مهيا نيست، و نمىتوانند ازدواج كنند. از طرفى ترويج و اشاعه فساد اخلاقى در جامعه سبب شده جوانان به سختى خود را از گناهان بصرى و سمعى و جسمى حفظ كنند، و گاه دچار ناراحتىهاى روحى و روانى شده، و گاه به گناهان زنا و لواط و مانند آن آلوده مىگردند. حال سؤال بنده اين است كه با فرض مذكور:
الف) ازدواج موقّت براى جوانان مجرّد به منظور جلوگيرى از آلودگى به گناهان چه حكمى دارد؟
ب) شيوع و ترويج متعه در جامعه و بين جوانانى كه در گناه مىافتند، يا مرتكب معاصى مىشوند، چه حكمى دارد؟
ج) اين امر (متعه) براى قشر تحصيل كرده، مخصوصاً طلّاب مجرّد، چه
حكمى دارد؟
د) آيا راه حلّ مناسبى براى حلّ مشكلات ازدواج جوانان داريد؟
جواب:نكاح موقّت به يقين يك سنّت اسلامى است؛ ولى اگر امروز تحت برنامه حساب شدهاى قرار نگيرد منشأ مفاسد زيادى خواهد شد.
سؤال 618.اگر ازدواج موقّت به قصد محرم شدن نزديكان آن دختر باشد جايز است؟
جواب:ازدواج موقّت هر چند براى لذّت بردن هم نباشد بلكه به قصد محرم شدن نزديكان آن دختر باشد جايز است مشروط بر اينكه دخترى را كه به ازدواج موقّت در مىآورند در حدّى باشد كه قابل لذّت جنسى باشد، مثلًا اگر كوچك است بايد وقت را به اندازهاى زياد كنند كه دوران آمادگى دختر را شامل شود، هرچند بعد از عقد باقيمانده مدّت را ببخشند.
سؤال 619.پدر يا جدّ پدرى مىتواند براى محرم شدن با زنى او را به عقد موقّت پسر نابالغ خود؟
جواب:پدر يا جدّ پدرى مىتواند براى محرم شدن با زنى او را به عقد موقّت پسر نابالغ خود درآورد (به شرط اينكه مدّت عقد به اندازهاى باشد كه پسر به حدّ بهرهگيرى جنسى برسد) و نيز مىتواند دختر نابالغى را براى محرم شدن بستگان به عقد كسى درآورد (به همان شرط كه در مورد پسر گفته شد) و در هر دو صورت بنابر احتياط واجب بايد عقد فايدهاى براى آن دو داشته باشد و خالى از مفسده باشد.
سؤال 620.نظر حضرتعالى در رابطه با ازدواج موقّت چيست؟ آيا آن را راه حلّ مناسبى براى جوانان، كه مشكلاتى بر سر راه ازدواج دائم دارند و از طرفى مىترسند كه به فساد كشيده شوند، مىدانيد؟
جواب:اگر با شرايط معقول و رعايت موازين شرعى انجام شود، و دستاويزى
براى هوسبازى هوسبازان و فساد بيشتر نشود بيقين كارساز است؛ ولى اين، كار بسيار دقيق و ظريفى است.
سؤال 621.اين جانب يكى از جانبازان انقلاب اسلامى هستم كه از گردن به پايين فلج هستم و به هيچ وجه قادر به انجام كارهايم نيستم با توجّه به اين كه يكى از خواهران راضى است كه جهت رضاى خدا همه كارهايم غير از مسائل جنسى را انجام دهد آيا راهى براى محرميت ما وجود دارد؟
جواب:هرگاه صيغه عقد موقّت آن دختر (هر چند براى مدّت كوتاهى) براى پدر شما خوانده شود شما براى هميشه به او محرم خواهيد شد، البتّه مانند محرميت مادر و خواهر نه محرميت همسر.
سؤال 622.اگر پسر و دخترى بخواهند از طريق ازدواج موقّت با همديگر رابطه شرعى داشته باشند در صورتهاى زير چه شرايطى معتبر است:
الف) اگر رابطه صرفاً رابطه متعارف شغل يا تحصيلى باشد.
ب) اگر رابطه صرفاً به خاطر استمتاع جنسى بدون دخول باشد.
ج) اگر رابطه به خاطر آميزش جنسى (دخول) باشد.
جواب:عقد موقّت يك نوع بيشتر نيست و همه اين آثار در آن جمع است مگر اين كه در ضمن عقد شرط كنند كه آميزش جنسى نباشد و در هر حال بنابر احتياط واجب اذن پدر شرط است.
سؤال 623.آيا براى مردى كه همسر دائم دارد ازدواج موقّت جايز است؟
(حكم مسأله را در صورتى كه همسر دوم در همان محل زندگى همسر دائم يا در محل ديگرى زندگى كند بيان فرماييد).
جواب:اشكالى ندارد، لكن فقط در صورت ضرورت اين كار را بكند.
سؤال 624.حضرتعالى در مسأله 2071 توضيح المسائل فرمودهايد: «ازدواج موقّت هرچند براى لذّت بردن هم نباشد، بلكه به قصد محرم شدن نزديكان آن
دختر باشد جايز است، مشروط بر اين كه دخترى را كه به ازدواج موقّت در مىآورند در حدّى باشد كه قابل لذّت جنسى باشد، مثلًا اگر كوچك است بايد وقت را به اندازهاى زياد كنند كه دوران آمادگى دختر را شامل شود، هرچند بعد از عقد، مدّت را ببخشند» حال كسى به خاطر محرم شدن نزديكان دخترى كه به حدّ بلوغ نرسيده، به مدّت كوتاهى صيغه عقد نكاح موقّت او را خوانده است و بعداً هم آن مدّت را مىبخشد و آن قيد كه دختر در حدّى باشد كه قابل لذّت جنسى باشد را در نظر نگرفته است، آيا نزديكان آن دختر به اين مرد محرم خواهند شد؟ آيا مادر آن دختر به پسران اين مرد محرم خواهد بود؟ اگر ناديده گرفتن اين قيد در حين اجراى عقد اصلًا ايجاد محرميت نمىكند، آيا اين پدر مىتواند آن دختر را به ازدواج پسر خود درآورد؟
جواب:اگر مىخواهند محرم بشوند احتياط آن است كه مجدّداً صيغه عقد متعه را با همان اوصافى كه گفته شد بخوانند و الّا معامله محرم بودن با مادر او نكند؛ هرچند احتياط آن است كه آن دختر را براى فرزند خود نيز نگيرند.
5
شرايط عقد موقّت
سؤال 625.زن مىتواند در ازدواج موقّت شرط كند كه شوهر با او نزديكى نكند؟
جواب:زن مىتواند در ازدواج موقّت شرط كند كه شوهر با او نزديكى نكند و تنها لذّتهاى ديگر ببرد، ولى اگر بعداً به اين امر راضى شود مانعى ندارد.
سؤال 626.اگر پسر و دخترى بخواهند از طريق ازدواج موقّت (بدون استمتاع جنسى و آميزش) رابطه متعارف شغلى، يا تحصيلى داشته باشند، آيا در دو فرض زير اجازه پدر دختر شرط است؟
الف) امكان دسترسى به وليّ دختر نيست و فرضاً ايجاد رابطه شرعى، ضرورى و فورى است.
ب) امكان دسترسى هست؛ امّا ولىّ دختر بدون منطق مخالفت مىكند، و اصلًا رضايت نمىدهد.
جواب:در هر صورت احتياط واجب استيذان از ولىّ دختر است؛ ضمناً تجربه نشان داده است كه اين رابطهها، مخصوصاً در جوانها، معمولًا در يك حدّ محدود و معينى ثابت نمىماند، و تدريجاً توسعه مىيابد و مايه مشكلات فراوانى مىشود.
سؤال 627.كسى كه قصد ازدواج موقّت دارد، آيا مىتواند بدون اطّلاع ولىّ
دختر از او خواستگارى كند؟ در دو صورت باكره بودن و بيوه بودن زن، حكم آن را بيان فرمائيد.
جواب:خواستگارى در هر صورت مانعى ندارد، ولى اجراء صيغه عقد بدون اذن ولىّ دختر باكره اشكال دارد، امّا در بيوه رضايت طرفين براى اجراى صيغه عقد كافى است.
سؤال 628.اگر شخصى با زن بى شوهرى ازدواج موقّت كند، و زن به برادرش اطّلاع ندهد، آيا اين كار خيانت به برادر محسوب مىشود؟ در صورتى كه برادر با اين ازدواج مخالف باشد و زن شرايط ازدواج موقّت را داشته باشد، عمل مذكور چه حكمى دارد؟
جواب:اجازه برادر معتبر نيست، و اطّلاع ندادن به او خيانت محسوب نمىشود؛ ولى مشورت با او مناسب است.
سؤال 629.در صورت جايز بودن متعه اهل كتاب در كشورهاى غربى آيا بايد صيغه عقد به زبان عربى خوانده شود يا همان توافق بين 2 نفر بر سر زمان و مهريه (در قالب هديه) كفايت مىكند؟
جواب:در صورتى كه آشنا به عربى نباشد به هر زبانى جايز است ولى بايد به آنها تفهيم گردد كه عقد ازدواج در اسلام دو نوع است كه يك نوع آن عقد موقّت است در برابر آن هديهاى پرداخت مىشود.
سؤال 630.اگر مرد و زنى بخواهند ازدواج موقّت كنند، آيا لازم است به محضر ازدواج و طلاق بروند تا در آن جا صيغه خوانده شود، يا اين كه خود مرد و زن مىتوانند شرايط همديگر را قبول كنند و صيغه را بخوانند؟
جواب:احتياط آن است كه در اين ايام در محضر رسمى ثبت كنند؛ خواه صيغه عقد را در محضر بخوانند، يا در خارج.
سؤال 631.در صورتى كه در ازدواج موقّت با اهل كتاب، زن بدون «مهر» نيز
راضى باشد، آيا باز هم دادن مهر واجب است؟
جواب:دادن «مهر» واجب است، هرچند به اين صورت گفته شود كه در مذهب ما در مقابل ازدواج موقّت بايد هديهاى داد.
سؤال 632.در اين كشور (كانادا) افرادى هستند كه اصلًا دين ندارند، آيا قبل از صيغه عقد موقّت لازم است از دين زن مورد نظر تحقيق كرد؟
جواب:آرى، بايد تحقيق كرد.
سؤال 633.اهل كتاب و اهل سنّت، به صيغه (ازدواج موقّت) عقيده ندارند.
بنابراين در صورتى كه زن از اهل كتاب يا اهل سنّت باشد صيغهاى كه خوانده مىشود، فقط لقلقه زبان است. آيا صيغه بدون اعتقاد، صحيح خواهد بود؟
جواب:اگر به خاطر اعتقاد شوهر اعلام آمادگى براى اين امر كند، كافى است.
سؤال 634.مىدانيم عقد موقّت با زنى كه در «عدّه» است، باطل مىباشد. اهل كتاب اعتقاد به «عدّه» ندارند، آيا عقد موقّت با آنها، اگر در عدّه باشند، صحيح است؟
جواب:صيغه در حال «عدّه» جايز نيست.
سؤال 635.آيا قبل از عقد موقّت بايد تحقيق كرد كه زن شوهر دارد يا نه؟
جواب:اگر خودش بگويد شوهر ندارم و در گفتارش متّهم نباشد، كافى است.
سؤال 636.آيا مدّت ازدواج موقّت اندازه معين دارد؟ اگر قدر معينى ندارد چنانچه مدّت آن تمام عمر را در بر بگيرد، يا مدّت را بيشتر از عمر طبيعى بگذارند، بطورى كه قطعاً مىدانند آن مقدار زنده نمىمانند. آيا صحيح است؟
جواب:نكاح منقطع حدّ معينى ندارد؛ ولى اگر مدّت آن را بسيار طولانى قرار دهند (يا حتّى بيشتر از عمر طبيعى عادى مانند 99 سال باشد احكام عقد دائم بر آن جارى كنند، بنابراين مردانى كه براى فرار از زير بار رفتن وظايف عقد دائم، صيغه موقّت 99 ساله جارى مىكنند فايدهاى براى آنها ندارد.
سؤال 637.اگر زن و مردى مصمّم به ايجاد رابطه جنسى با يكديگر باشند و فقط به دليل گريز از عذاب وجدان (يا عذاب اخروى)، قبل از ايجاد رابطه مذكور، با وجود شرايط و نبودن موانع، صيغه عقد موقّت بخوانند، آيا عقدشان صحيح است؟ يا همچنان عملشان «فساد و فحشا» مىباشد، چون نيتشان چيز ديگر بوده است؟
جواب:اگر صيغه عقد را با تمام شرايط بخوانند، عملشان مشروع است.
سؤال 638.ازدواج موقّت با زنانى كه معمولًا معروف به فساد هستند و يا شغل آنان روسپيگرى مىباشد، چه صورتى دارد؟ در صورت ناچارى چطور؟
جواب:در صورتى كه واقعاً مشهور و معروف به فساد باشند، ازدواج با آنها اشكال دارد و اگر چنين نباشد، اشكالى ندارد.
سؤال 639.درباره ازدواج موقّت، همان گونه كه در رسالهها بيان شده، اجازه پدر، يا جدّ پدرى، براى دختر شرط است. حال اگر شخصى قصد داشته باشد با دخترى ازدواج موقّت كند، و فقط از ناحيه دبر دخول كند، يا قصد آميزش نداشته باشد، و فقط مىخواهند لذّتهاى ديگر ببرند، آيا باز هم اجازه پدر، يا جدّ پدرى، واجب است؟
جواب:بدون اجازه پدر جايز نيست.