1
راههاى جلوگيرى از باردارى
سؤال 659.جلوگيرى از انعقاد نطفه، شرعاً چگونه است؟
جواب:براى جلوگيرى از انعقاد نطفه هر وسيلهاى كه بىضرر باشد، و باعث نقص مرد يا زن نشود، (مثل اينكه مرد يا زن براى هميشه از قابليت توليد مثل بيفتد) مجاز است؛ ولى اگر مستلزم نظر يا لمس حرام باشد جايز نيست، مگر در موقع ضرورت.
سؤال 660.آيا براى جلوگيرى از بچّهدار شدن، جايز است لوله زنان يا مردان بسته شود؟
جواب:در مواردى كه به تشخيص اهل خبره، كنترل جمعيت ضرورت داشته باشد، براى جلوگيرى از انعقاد نطفه هر وسيله مشروعى كه بىضرر باشد و باعث نقص مرد يا زن نشود، (مثل اينكه مرد يا زن براى هميشه از قابليت توليد مثل ساقط شوند) ذاتاً مجاز است، ولى اگر مستلزم نظر و لمس نامشروع باشد، تنها در صورت ضرورت فردى يا اجتماعى جايز است.
سؤال 661.كلّاً بستن لولههاى رحم از نظر شرع مقدّس اسلام در بيمارىهاى مختلف چه حكمى دارد؟
جواب:هرگاه قابل بازگشت نباشد جايز نيست، و در صورت قابل بازگشت بودن جايز است (مشروط بر اينكه موجب لمس و نظر حرام نشود) ولى در
موارد ضرورى جايز است.
سؤال 662.برخى از روشهاى جلوگيرى باعث عقيم شدن مىگردد. چرا در جامعه ما اين كار به طور مكرّر و به صورت عادى انجام مىشود؟
جواب:انجام كارِ حرام دليل بر مشروعيت آن نيست.
سؤال 663.كپسولهايى به نام «نورپلانت» وجود دارد كه در زير پوست (بيشتر در قسمتهاى خارجى فوقانى) بازو كاشته مىشود، و اين يكى از روشهاى جلوگيرى از باردارى است. آيا شرعاً اين عمل جايز است؟
جواب:در صورتى كه ضرر قابل ملاحظهاى نداشته باشد و همسر راضى باشد، مانعى ندارد.
سؤال 664.استفاده از «»[1]كه اثر آن جلوگيرى از لانه گزينى نطفه بسته شده است، چه حكمى دارد؟
جواب:هرگاه موجب لمس و نظر حرام نشود مانعى ندارد؛ مگر اينكه ضرورت فردى يا اجتماعى ايجاب كند.
سؤال 665.كاندوم (قرار دادن روكش نازك پلاستيكى بر روى آلت تناسلى مرد در حين مقاربت) از وسايل جلوگيرى از حاملگى است، استفاده از آن چگونه است؟ آيا رضايت همسر شرط است؟
جواب:استفاده از آن جايز است و رضايت همسر شرط نيست؛ ولى بدون اجازه او كراهت دارد.
سؤال 666.داروهاى تزريقى وجود دارد كه از طريق عضلانى تزريق مىشود، و براى مدّت معينى اثرات ضدّ حاملگى دارد. استفاده از اين داروها چه حكمى دارد؟
جواب:در صورتى كه ضرر قابل ملاحظهاى نداشته باشد، و همسر راضى
[1]. «» وسيله داخل رحمى جهت جلوگيرى از باردارى و مخفف جمله «» است
باشد، مانعى ندارد.
سؤال 667.در صورت ضرورت كنترل باردارى در زن و شوهر خاصّى، و عدم موفقيت آنها در رعايت مناسب ساير روشها، بستن لولهها چه حكمى دارد؟
جواب:در صورتى كه خطرى از ناحيه باردارى متوجّه مادر باشد مانعى ندارد.
سؤال 668.آيا جواز شرعى براى وازكتومى (يعنى بستن لولهها در مرد) جهت كنترل مواليد و جلوگيرى از رشد غير متعارف جمعيت، عنوان حكم ثانوى داشته و با از بين رفتن ضرورت قابل لغو است؟
جواب:در صورتى كه طبق تشخيص متخصّصان مورد اعتماد، ضرورت فردى يا اجتماعى اقتضا كند مانعى ندارد؛ در غير اين صورت جايز نيست.
سؤال 669.بستن لولههاى «منى بر» در مردان (وازكتومى) و لولههاى «منى بر» در زنان (توبكتومى) كه اكثراً موجب عقيمى دائمى مىگردد چه حكمى دارد؟
جواب:اگر موجب عقيم شدن دائم است اشكال دارد.
سؤال 670.حكم كاهش رشد جمعيت با استفاده از قرصهاى ضدّ حاملگى و اعمال جرّاحى چيست؟
جواب:براى جلوگيرى از انعقاد نطفه، هر وسيله مشروعى كه بىضرر باشد و باعث نقص مرد يا زن نشود (مثل اينكه مرد يا زن براى هميشه از قابليت توليد مثل ساقط شود) ذاتاً مجاز است، ولى اگر مستلزم نظر و لمس نامشروع باشد، تنها در صورت ضرورت فردى يا اجتماعى جايز است
سؤال 671.بستن لولههاى رحم باعث قطع دائم حاملگى در خانمها مىشود و در شرايط ايدهآل شانس برگشت، با عمل جراحى مجدّد، حدوداً 50% است.
اين عمل چه حكمى دارد؟
جواب:در غير حال ضرورت، اشكال دارد.
سؤال 672.حكم عزل (كه مرد هنگام آميزش، نطفه خود را خارج از رحم بريزد) چيست؟ آيا رضايت زن شرط است؟
جواب:اشكال ندارد، ولى مكروه است؛ مگر در مواردى كه ضرورتى باشد، و رضايت زوجه شرط نيست، مگر در آميزش واجب كه در هر چهار ماه واجب است كه عزل در آن اشكال دارد.
سؤال 673.جهت بستن لولههاى رحمى «»[1]روش «لاپاراسكوپى» مىتواند مورد استفاده قرار گيرد (اين كار با برشهاى حدود نيم تا يك سانتيمترى از روى شكم انجام مىشود) حكم اين روش ذاتاً چيست؟
جواب:چنانچه اين روش مانند ساير روشها سبب عقيم شدن باشد جايز نيست؛ مگر در موارد ضرورت.
سؤال 674.در سؤال فوق با توجّه به پوشيده بودن بدن بيمار و فرستادن وسايل «لاپاراسكوپى» از منفذهاى نيم تا يك سانتيمترى به داخل شكم بيمار و عدم لزوم لمس و نظر، آيا پزشك مرد مىتواند به اين عمل اقدام كند (با توجّه به آماده كردن محيط عمل تا پوشش كامل، توسّط خانمها)؟
جواب:اگر لمس و نظر لازم نيايد، از اين جهت مشكلى نيست.
سؤال 675.در كل، با توجّه به سؤالات مطروحه، در صورتى كه حضرتعالى ارشاد و نظر خاصّى داريد، لطفاً جهت استفاده پزشكان بفرماييد.
جواب:توصيه حقير اين است كه بايد در مسأله كنترل مواليد، مانند همه مسائل اجتماعى، از افراط و تفريط پرهيز كرد، و تنها مسائل كوتاه مدّت را در نظر نگيرند، و به واقعيتها توجّه كنند؛ نه شعارها.
[1]. «» مخفف جمله «»
2
جلوگيرىهاى مجاز
سؤال 676.بچّه دار شدن براى مبتلايان به بيمارى ايدز مضر است، آيا در اين حالت شوهر مىتواند لولههاى خود را ببندد؟
جواب:اگر زيان مهمّى داشته باشد، مانعى ندارد.
سؤال 677.اگر حمل زن، موجب ناقص الخلقه شدن كودك گردد، آيا بستن لوله واجب نمىشود؟
جواب:هرگاه خوف ضرر و خطر قابل ملاحظهاى، هرچند نسبت به بچّه وجود داشته باشد، جايز است.
سؤال 678.در مواردى كه حاصل حاملگى جنينهاى داراى نقص در خلقت يا بيمارى ژنتيكى است، آيا مىتوان با بستن لولههاى زن يا مرد اقدام به جلوگيرى از حاملگى بعدى كرد؟
جواب:هرگاه خوف ضرر و خطر قابل ملاحظهاى، هر چند نسبت به بچه وجود داشته باشد، جايز است.
سؤال 679.با توجّه به منابع علمى پزشكى معتبر در مورد مادرانى كه بيش از پنج زايمان داشته، و داراى سن بالاتر از 35 سال مىباشند، مبنى بر اينكه اگر حامله شوند در معرض خطرات جسمى قرار دارند، آيا مجاز به بستن لولههاى رحم هستند؟
جواب:چنانچه خطر قطعى يا احتمال قابل ملاحظهاى باشد جايز است.
سؤال 680.پس از آزمايشات معلوم شد فرزندان آينده زن و شوهرى از نظر ژنتيكى تالاسمى خواهند داشت. امّا به خاطر محبّت زياد با هم ازدواج نموده، مادامالعمر جلوگيرى مىكنند. آيا اين كار جايز است؟
جواب:در صورتى كه واقعاً احساس خطرى براى فرزند كنند، جلوگيرى مادامالعمر مانعى ندارد.
سؤال 681.اگر دكترها به خانمى بگويند كه حاملگى برايت خطرهايى دارد، آيا زن مىتواند لولههاى رحم خود را ببندد اگرچه مستلزم عقيم شدن دائم و يا مستلزم نظر و لمس حرام باشد؟ آيا اين از مصاديق اضطرار است؟
جواب:در صورتى كه از گفتار دكترها خوف خطر حاصل شود، مجاز هست.
3
احكام جلوگيرى از باردارى
سؤال 682.با توجّه به بند ب از مادّه (14) و بند ه از مادّه (16) كنوانسيون «محو كلّيه اشكال تبعيض عليه زنان» كه حقّ تصميمگيرى در مورد تعداد فرزندان، فواصل باردارى و تنظيم خانواده را براى زنان مطرح مىكند، آيا زن بدون رضايت همسرش مىتواند اقدام به بستن لوله رحم، استفاده از داروها و روشهاى ضدباردارى، و تنظيم فواصل باردارى كند؟
جواب:اين كار جايز نيست؛ مگر اينكه خطر قابل ملاحظهاى سلامت زن را تهديد كند.
سؤال 683.آيا مرد مىتواند به زن دائمى خود بگويد نبايد بچّه دار شوى؟
جواب:زن را نمىتوان مجبور كرد كه مثلًا لولههاى خود را ببندد؛ حتّى نمىتوان او را مجبور كرد كه به وسيله قرص و مانند آن جلوگيرى كند. ولى مرد مىتواند با خوردن دارو، يا استفاده از آمپول، يا مانند آن، موقّتاً از انعقاد نطفه جلوگيرى نمايد.
سؤال 684.در صورتى كه بستن لولههاى زن يا مرد اجازه داده شود، حقّ تقدّم با كدام است؟
جواب:در شرايط مساوى بعيد نيست مرد مقدم باشد.
سؤال 685.هرگاه پزشك، مرد يا زنى را عقيم كند، آيا بايد ديه بپردازد؟
جواب:ديه ندارد، ولى اگر قابل بازگشت نباشد شرعاً جايز نيست.
سؤال 686.در مورد پزشكى كه در استخدام دولت مىباشد، بفرماييد:
الف) اگر از طرف دولت موظّف شود كه براى كنترل مواليد، مردان و زنان را عقيم كند چه تكليفى دارد؟
جواب:هرگاه كارشناسان متدين ضرورت اين كار را تصديق كنند مانعى ندارد.
ب) اگر طبيب را براى انجام اين كارها مجبور نمودند در چه مرحلهاى از اجبار، چنين اقدامى براى وى معصيت محسوب نمىگردد؟
جواب:اگر منظور از اجبار اين است كه شغل خود را از دست مىدهد، نبايد تن به كار حرام بدهد.
ج) آيا در مورد اجبار، طبيب ضامن خواهد آمد؟
جواب:طبيب در اين حال ضامن است.
سؤال 687.قرار دادن «نورپلانت» توسّط پزشك زن كه فقط سطح خارجى بازو را مشاهده مىكند، چه حكمى دارد؟ آيا در صورت پوشيدن دستكش توسّط طبيب و پوشش كامل زن، به جز محلّ عمل (حدود چند سانتيمتر روى بازو)، پزشك مرد مىتواند به اين كار اقدام كند؟
جواب:در صورت ضرورت اشكال ندارد.
سؤال 688.خانمى براى جلوگيرى از باردارى مىخواهد دستگاه بگذارد، و براى اين كار دكتر زن بايد به عورت او نگاه و آن را لمس نمايد. با توجّه به اين دو نكته غير مجاز، و اينكه جلوگيرى از باردارى معالجه نيست، آيا اين كار جايز است؟
جواب:اگر ضرورت فردى يا اجتماعى نباشد جايز نيست؛ و در صورت ضرورت (به تشخيص اطبّاى مورد وثوق) جايز است.