جواب:منظور لباسهايى است كه در عرف مردم آن را لباس زينت مىخوانند.
سؤال 86.آيا لباس زينتى صرفاً شامل زيورآلات مىشود، يا آنچه عرفاً لباس محسوب مىشود نيز مىتواند مصداق آن باشد؟
جواب:لباس زينتى چيزى است كه زنها براى زيبايى آن را مىپوشند، و شبيه آرايشى است كه در صورت خود انجام مىدهند.
سؤال 87.پوشيدن لباسهاى مبتذل، يا لباسهاى تنگ و مهيج، يا مدلهايى كه موجب ترويج فرهنگ غرب است، بويژه براى زنان، چه حكمى دارد؟
جواب:اينگونه لباسها اشكال دارد، و بر پسران و دختران و مردان و زنان مسلمان لازم است رعايت موازين عفّت اسلامى را، كه مايه سعادت دنيا و آخرت آنهاست، بنمايند.
8. پوشش مردان
سؤال 88.پوشيدن لباس آستين كوتاه براى مردان چه حكمى دارد؟ اگر حرام است آيا علّت تحريم احتمال معاونت بر اثم است؟ در اين صورت، چگونه حكم قطعى مىآورد و دوم اين كه با توجّه به كيفيت لباس احرام كه به مراتب بازتر از پيراهن آستين كوتاه است و استفاده از آن هنگام طواف براى مردان كه دوش به دوش زنان طواف مىكنند الزامى است آيا احتمال معاونت براثم در آن جا بيشتر نيست؟
جواب:استفاده از لباس آستين كوتاه براى مردان اشكالى ندارد مگر در مواردى كه بدانيم مفاسد خاصّى بر آن مترتّب مىشود.
سؤال 89.حجاب مرد را در برخورد با زن نامحرم بيان فرماييد.
جواب:نگاه كردن به بدن مرد نامحرم به آن مقدار كه معمولًا آن را نمىپوشانند مانند سر و صورت و گردن و مقدارى از پاها و دستها اشكال ندارد.
سؤال 90.حكم استفاده مرد از شال گردن ابريشم (يك طرف ابريشم، يك طرف پشم) چيست؟
جواب:جايز نيست.
سؤال 91.استفاده از كراوات چه حكمى دارد؟
جواب:با توجّه به اين كه در حال حاضر و در كشور ما، اين امر به عنوان شعار بيگانگان و همبستگى با آنها محسوب مىشود، از آن اجتناب كنيد. ولى در كشورهايى كه جزيى از لباس مردم محسوب مىگردد، پوشيدن آن اشكالى ندارد.
سؤال 92.در برخى از مراكز علمى مسائلى به وجود آمده كه سبب ايجاد ذهنيت ناخوشايند، و بدبينى به دين، و موجبات دورى جوانان از دين و مذهب را فراهم آورده است؛ مسائلى كه هيچ گونه ممانعتى براى انجام آن، نه از سوى دين و نه از سوى مراجع عاليقدر تقليد، ذكر نشده است. در دانشگاه «ع ك» پوشيدن لباسهاى آستينكوتاه براى مردان ممنوع است، و اين مسأله بحث و گفتگوهايى را در پى داشته است. از آن جا كه طرح تمام گفتگوهاى مطرح شده بين دانشجويان و مسئولين دانشگاه قدرى مشكل است، سعى كردهايم خلاصه آن را در اين استفتا بگنجانيم:
دانشگاه: پوشيدن لباسهاى آستينكوتاه ممنوع است.
دانشجويان: در كجاى دين پوشيدن لباسهاى آستينكوتاه براى مردان حرام شمرده شده است؟
دانشگاه: بعضى از مراجع تقليد حرام دانستهاند.
دانشجويان: كدام مرجع تقليد حرام شمرده است؟ شايد ما مقلّد ايشان نباشيم.
دانشگاه جوابى ندارد و فقط مىگويد: شما بايد مقلّد همان كسى باشيد كه ما هستيم.
چندى بعد يكى از روحانيون سرشناس به دانشگاه ما تشريف آوردند، موضوع را با ايشان در ميان گذاشتيم، ايشان فرمودند: هيچ مرجع تقليدى آن را حرام نشمرده است. نظر حضرتعالى در اين مورد چيست؟
جواب:پوشيدن لباسهاى آستينكوتاه براى مردان شرعاً حرام نيست؛ ولى مسئولين دانشگاه حق دارند مقرّراتى را طبق مصالحى كه در نظر دارند براى محدوده دانشگاهها وضع كنند، مثلًا بگويند شرط ورود به دانشگاه استفاده از فلان نوع و رنگ لباس است. همان گونه كه در محيطهاى نظامى و انتظامى لباسهاى خاصّى را شرط مىكنند، بنابراين خوب است دانشجويان عزيز با مسئولين دانشگاهها در اينگونه مسائل بطور منطقى و بدون جرّ و بحث كنار بيايند تا مشكل شرعى براى هيچ يك از دو طرف پيدا نشود.
3
احكام زينت و آرايش
1. آرايش بانوان
سؤال 93.آيا براى زن جايز است كه عطر بزند و از منزل بيرون رود؟
جواب:در روايات متعدّدى[1]از اين معنا نهى شده و ظاهر بعضى از آنها حرمت است.
سؤال 94.كوتاه كردن مو براى دختران چه حكمى دارد؟
جواب:در صورتى كه مثل پسران و مردان نباشد مانعى ندارد.
سؤال 95.آيا زنان مىتوانند موهاى سر خود را بتراشند يا كوتاه كنند؟
جواب:اشكال دارد.
سؤال 96.مىخواستم نظر حضرتعالى را در مورد كوتاه نمودن موهاى زائد بدن دختران قبل از ازدواج جويا شوم؛ زيرا مادرم مرا از اين كار منع مىكند، ولى دبيران دينى و قرآن در مدرسه همواره نسبت به كوتاه نمودن موهاى زائد سفارش مىكنند و مىگويند: «بلند بودن اين موها باعث باطل شدن غسل مىگردد» حال وظيفه من چيست؟
جواب:كوتاه كردن موهاى زائد بدن نه تنها اشكالى ندارد، بلكه كار خوبى است؛ ولى بودن و نبودن آن ضررى براى غسل ندارد، امّا در مواردى كه متعارف
[1]. وسائل الشيعة، ج 14، ابواب مقدمات النكاح، باب 80، ص 113
است دوشيزه ها موهاى زائد را از بين نمى برند (مانند اصلاح ابرو و صورت) بهتر است مراعات عرف و عادت را بكنند.
سؤال 97.حكم برداشتن ابرو در دختران از نظر شرعى و عرفى چه حكمى دارد؟
جواب:شرعاً اشكالى ندارد، ولى اگر در عرف محل كار خلافى محسوب مىشود بهتر اجتناب از آن است.
سؤال 98.آيا دخترى كه ازدواج نكرده و قصد دارد ازدواج كند مىتواند كمى آرايش داشته باشد و خود را آراسته كند؟
جواب:آرايش براى اينگونه دختران سزاوار نيست.
سؤال 99.آيا اصلاح كردن در ماه محرم و صفر براى خانمها از نظر اسلام و فقه اشكال دارد؟
جواب:اشكالى ندارد.
سؤال 100.آيا بلند بودن ناخن براى خانمها زينت است و اشكال دارد؟
جواب:اشكالى ندارد، ولى بايد آن را براى وضو و غسل تميز نگه دارند.
سؤال 101.حكم چيدن و برداشتن قسمتى از موهاى ابروى خانمها و خالكوبى چيست؟
جواب:اشكال ندارد.
2. زينت و آرايش آقايان
سؤال 102.استفاده از عينكى كه دسته آن مخلوط به طلا، يا طلاى آن ظاهر است، براى مردان چه حكمى دارد؟
جواب:اگر مخلوط به طلا باشد، اشكالى ندارد؛ امّا اگر قسمت طلا به صورت روكش باشد، جايز نيست.
سؤال 103.آيا دندان پزشك مجاز به نصب دندان طلا براى مردان مىباشد؟
جواب:جز در موارد ضرورت و يا در جايى از دهان كه در موقع سخن گفتن نمايان نمىشود مجاز نيست.
سؤال 104.آيا بلند نگاه داشتن مو جزء سيره پيامبر يا امامان آمده است؟ من شنيدهام كه پيامبر زمانى كه در شعب ابوطالب بودند مويشان به شانههاى مباركشان مىرسيد. آيا اين صحت دارد؟
جواب:بلند بودن موى پيامبر يا ائمه هدى عليهم السلام بعيد نيست؛ زيرا در آن زمان معمول بوده است.
سؤال 105.اخيراً در ميان برخى از جوانان مدل مو و لباسهايى (مانند رپ و غيره) رسم شده كه از كشورهاى اروپايى و بلاد بيگانه اخذ مىگردد نظر به اينكه پوشيدن اين لباسها و انجام اينگونه آرايش ها عرفاً از مصاديق تشبه به كفّار است چه حكمى دارد؟
جواب:با توجّه به اين كه اين امور بخشى از فرهنگ منحطّ بيگانگان است، مسلمانان بايد از آن پرهيز كرده، و فرهنگ خود را زنده كنند.
سؤال 106.تراشيدن ريش چه حكمى دارد؟
جواب:احتياط در ترك آن است، ولى چنانچه قسمت چانه باقى بماند، كه گاه به آن ريش پروفسورى گفته مىشود، كافى است. و جوانانى كه محاسن آنها به صورت نامنظم روئيده مىتوانند آن را بتراشند تا به صورت كامل درآيد.
سؤال 107.عدّهاى از جوانان كه از نظر علمى نيز در حدّ بالايى هستند به طرز خاصّى لباس مىپوشند و بيش از اندازه محاسن مىگذارند، داشتن محاسن به حدّى كه مايه تمسخر شود، چه حكمى دارد؟
جواب:از پوشيدن لباس، يا گذاردن محاسن بيش از اندازه كه موجب تمسخر و توهين به شخص باشد بايد اجتناب كرد و شخص مؤمن هميشه بايد عزّت
خود را حفظ كند.
سؤال 108.آرايش و اصلاح زنانه براى مردان چه حكمى دارد؟
جواب:جايز نيست مردان خود را شبيه زنان كنند، ولى اصلاح جزيى و مرتّب كردن بعضى از قسمتها كه منظره خوشايندى ندارد، اشكالى ندارد.
سؤال 109.بسيارى از خانوادهها براساس يك سنّت غلط به داماد خود انگشترى يا ساعت يا گردنبند يا حلقه طلا هديه مىدهند و آنها نيز از آن استفاده مىكنند و در نتيجه زشتى اين كار از بين مىرود. نظر مبارك در مورد استفاده مردها از انگشتر و ديگر زيورآلات و همچنين هديه دادن آن به دامادها و جوانان و همچنين ساختن و خريد و فروش آن كه مقدّمه و زمينهساز اين منكر است، چه مىباشد؟
جواب:زينت طلا براى مردان مطلقاً حرام است و مسلمانان و پيروان مكتب اهلبيت عليهم السلام بايد به پيروى از دستورات آن بزرگواران از اين امر اجتناب ورزند و فرقى ميان هديه و غير هديه و داماد و غير داماد نيست. ساختن و خريد و فروش آنها نيز اگر استفادهاش مخصوص مردان باشد اشكال دارد و اگر زينت طلا به صورت صليب باشد پوشيدن و ساختن و خريد و فروش آن گناه مضاعف دارد.
3. جرّاحى زيبايى
سؤال 110.عملهاى جراحى كه براى زيبايى است مانند عمل بينى چه حكمى دارد؟
جواب:اشكالى ندارد، ولى بايد از طريق هم جنس بوده باشد مگر اين كه لمس صورت نگيرد.
سؤال 111.نظر شما در مورد عمل جرّاحى زيبايى كه بعضى انجام مىدهند
چيست؟ قابل توجّه اين كه اين عمليات گاه براى از بين بردن زشتى مادرزادى است و گاه براى از بين بردن زشتى غير مادرزادى است مثل زخمها و جراحاتى كه بعداً عارض مىشود و گاه براى از بين بردن زشتى نيست، بلكه براى زيباتر شدن است؟
جواب:در صورتى كه آميخته با حرام ديگرى نباشد در هيچ صورت اشكال ندارد؛ و در صورتى كه مستلزم حرامى باشد (مانند نظر و لمس نامحرم) تنها در صورت ضرورت، جايز است.