در فرض شيعه بودن زوج و سنّى بودن زوجه نيز قاعده الزام جارى مىشود؟
جواب:قاعده الزام در هر دو صورت جارى مىشود؛ هر چند رعايت احتياط خوب است.
د) به طور كلّى در موارد ادّعاى وقوع طلاق، قول زوج مقدّم است، يا زوجه؟
اثبات آن بر عهده كيست؟
جواب:هر كدام ادّعاى طلاق كنند، بايد طبق موازين شرع ثابت نمايند.
سؤال 1055.مرد و زنى در اثر اختلاف، كارشان به طلاق منتهى شده است. زن در ازاى طلاق، مهريهاش را بخشيده، و جهيزيه خود را برده، و صيغه شرعى طلاق جارى شده است. حال دو سؤال پيش آمده، مستدعى است پاسخ فرماييد:
الف) در طول مدّت 9 سال زندگى مشترك، كادوهايى از خانوادههاى طرفين به اين زن و شوهر داده شده است. حال كه اين دو نفر از هم جدا شدهاند، اين كادوها، كه بعضى توسّط بستگان مرد، و بعضى توسّط اقوام زن داده شده، شرعاً به كدام يك تعلّق دارد؟
جواب:كادوهايى كه زنانه است به زن تعلّق دارد، و آنها كه مردانه است به مرد. و اگر به درد هر دو مىخورد چنانچه از خانواده و دوستان مرد آوردهاند به مرد تعلّق دارد، و اگر از خانواده و دوستان زن آوردهاند به زن تعلّق دارد.
ب) در طول اين مدّت اين زن و شوهر نيز كادوهايى به اقوام همديگر دادهاند (البتّه پول اين كادوها را مرد پرداخت نموده است.) تكليف اين كادوها چيست؟
آيا زن بايد اين كادوها را از فاميل خود گرفته، و تحويل مرد دهد؟ يا چون اين كادوها در آن زمان داده شده، متعلّق به گيرنده آن مىباشد؟
جواب:در صورتى كه كادوها موجود باشد مرد مىتواند باز پس بگيرد، (به شرط اين كه با مرد خويشاوند نباشد؛) ولى اين كار مكروه و ناپسند است.
سؤال 1056.اگر زوج، زوجه را تهديد به استفاده از حقّ طلاق كند، مثلًا به
زوجهاش بگويد: «يا منزل شخصىات را ملك من كن، يا تو را طلاق مىدهم» و زن براى جلوگيرى از طلاق ملك را به نام شوهر بزند، آيا اكراه صدق مىكند؟
حكم اين انتقال چيست؟
جواب:آرى عرفاً مصداق اكراه است.
سؤال 1057.با توجّه به اطلاق مادّه 1133 قانون مدنى كه مىگويد: «مرد هر وقت بخواهد، مىتواند همسر خود را طلاق دهد.» بعضى از محاكم همان طور كه طلاق بىدليل زوجه را رد مىكنند، در مورد در خواست زوج نيز همين حكم را صادر مىنمايند. آيا اين مطلب با اختيارات مطلق زوج طبق روايت مشهور نبوى
«الطَّلاقُ بِيدِ مَنْ اخَذَ بِالسّاقِ»[1]
منافات ندارد؟
جواب:مطابق عنوان اوّلى اختيار طلاق به دست زوج است؛ هر زمان كه بخواهد. ولى با توجّه به عناوين ثانويه، كه برگرفته از شرايط خاصّ اجتماعى امروز است، حاكم شرع مىتواند اجازه طلاق مرد را به مواردى موكول كند كه عذر موجّهى داشته باشد.
سؤال 1058.اگر مردى زنى را فريب دهد كه از شوهرش طلاق بگيرد و همسر او شود طلاق و عقد آن زن صحيح است؟
جواب:صحيح است، ولى هر دو معصيت بزرگى انجام دادهاند.
[1]. سنن ابن ماجه، ج 1، ص 672، ح 2081؛ المعجم الكبير للطبرانى، ج 11، ص 300، ح 1800؛ الدارقطنى، ج 4، ص 24، ح 3947؛ سنن بيهقى، ج 7، ص 360؛ كنزالعمال، ج 9، ص 640، ح 27770
بخش بيست و پنجم:
ارث زن و شوهر
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
1
ارث شوهر
سؤال 1059.هرگاه زن دائمىاز دنيا برود چه مقدار ارث به شوهر او مىرسد؟
جواب:اگر فرزندى نداشته باشد نصف تمام مال او به شوهر مىرسد و بقيه را ورثه ديگر مىبرند و اگر از آن شوهر يا از شوهر ديگرى فرزندى داشته باشد يك چهارم تمام مال او به شوهرش مىرسد و بقيه به وارثان ديگر.
سؤال 1060.هرگاه زن در حال بيمارى، شوهر كند و با همان بيمارى از دنيا برود شوهرش از او ارث مىبرد؟
جواب:ارث مىبرد، خواه نزديكى كرده باشد يا نه.
سؤال 1061.هرگاه زن را به ترتيبى كه در احكام طلاق گفته شد، طلاق رجعى دهد و در بين عدّه بميرد شوهر از او ارث مىبرد؟
جواب:آرى ارث مىبرد.
سؤال 1062.اگر شوهر زن را طلاق رجعى دهد و در بين عدّه بميرد، زن از او ارث مىبرد؟
جواب:آرى ارث مىبرد.
سؤال 1063.اگر زن و شوهر طلاق بائن بگيرند و در بين عدّه يكى از آنها بميرد، طرف مقابل از او ارث مىبرد؟
جواب:خير، در عدّه طلاق بائن هرگاه يكى از آنان بميرد ديگرى از او ارث نمىبرد.
سؤال 1064.آيا مهريه زن جزء تركه اوست و اگر جزء تركه اوست آيا شوهر مىتواند به نسبت سهمالارث خود از آن، كسر و مانده مهريه را به ساير ورثه زن (زوجه خود) پرداخت نمايد؟
جواب:آرى جزء تركه اوست و مانند ساير اموال تقسيم مىشود.
سؤال 1065.هر گاه زن از دنيا برود و به غير از شوهر وارث ديگرى نداشته باشد اموال او به چه كسى مىرسد؟
جواب:اگر زوجه از دنيا برود و وارثى نداشته باشد تمام اموال او به شوهرش مىرسد.
سؤال 1066.شوهر در ضمن عقد تعهّد مىدهد كه پس از عروسى و آمدن زوجه به خانه او، چند يا چندين قلم كالا و چيز ديگرى به عنوان جهيزيه، براى همسرش خريدارى نمايد. بعد از عروسى و قبل از اين كه شوهر به تعهّد خود عمل نمايد همسرش فوت مىكند. اگر ساير ورثه اين زن از طريق دادگاه زوج را ملزم به انجام تعهّد نمايند، آيا خود شوهر نيز جزء ورّاث زنش مىباشد و از جهيزيهاى كه مىخرد، ارث مىبرد؟
جواب:سهم الارث دارد.
سؤال 1067.فردى كه نظامى بوده، بر اثر جدال و نزاع خانوادگى، با پدر زنش درگير شده است. پدر زن به طرف اسلحه داماد دست دراز كرده و قصد استفاده از اسلحه را داشته است؛ او براى اين كه پدر زنش دست از جدال و نزاع بردارد، ابتدا دو تير هوايى شليك مىكند، سپس به علّت اين كه پدرزن دور نشده، بلكه با چوبدستى به طرف او و اسلحهاش نزديك مىشود، به طرف دست پدرزنش شليك مىكند كه ناگهان همسرش به حمايت از پدرش درمىآيد و در اين ميان اشتباهاً كشته مىشود. قاتل از اين همسر، داراى پسرى دو ساله است و متوفّيه پدر و مادر هم دارد. در اين مورد سهم همسر، پسر، پدر و مادر متوفّيه را بطور
دقيق مشخّص نماييد.
جواب:يك ششم ديه كامله به پدر و يك ششم ديه كامله به مادر و بقيه به فرزند مىرسد و چيزى از ديه به شوهر نمىرسد؛ خواه ديه قتل خطا باشد يا ديه قتل عمد، كه گاه به جاى قصاص توافق بر آن مىشود.
سؤال 1068.چنانچه مهريه خانمى سفر حجّ بوده، و آن خانم قبل از تشرّف به حجّ، فوت نمايد، آيا ورثه وى مىتوانند مهريه را مطالبه كنند؟ نحوه تقسيم يك سفر حجّ، بين چند وارث چگونه خواهد بود؟
جواب:آرى مىتوانند مطالبه كنند، و هزينه يك حجّ به هنگام فوت آن مرحومه را از شوهر او مىگيرند، و مانند ساير اموال زن بين همه ورثه تقسيم مىكنند
سؤال 1069.اگر زنى كه در حالت حيات مهريهاش را مطالبه نكرده فوت كند، آيا ورثه اين زن مىتوانند مهريه او را از شوهر مطالبه كنند، اگر شوهر هم مرده باشد حكم مسأله چيست؟
جواب:همانطور كه در بالا اشاره شد مهريه مانند ساير ديون است و به ارث منتقل مىشود، و ورثه مىتوانند آن را مطالبه كنند.
سؤال 1070.چرا اسلام سهم الارث مردان را دو برابر سهم زنان قرار داده است؟
جواب:دليل آن روشن است؛ زنان هنگامى كه شوهر مىكنند هزينهاى براى زندگى نمىپردازند، و تمام هزينه آنها در اسلام بر دوش مردان است. به تعبير ديگر، مردان هم بايد هزينه زندگى خود را بپردازند و هم هزينه زندگى فرزندان و زنانشان را، و با اين حال طبيعى است كه سهم ارث آنها بيشتر باشد. ممكن است گفته شود بعضى از زنان شوهر نمىكنند، و بعضى از مردان زن نمىگيرند، درباره آنها چطور؟ پاسخ آن نيز با توجّه به يك نكته معلوم مىشود، و آن اين كه:
قوانين الهى، (بلكه تمام قانونها) هماهنگ با نوع افراد جامعه است، و افراد استثنايى معيار قوانين نيستند.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة