دقيق مشخّص نماييد.
جواب:يك ششم ديه كامله به پدر و يك ششم ديه كامله به مادر و بقيه به فرزند مىرسد و چيزى از ديه به شوهر نمىرسد؛ خواه ديه قتل خطا باشد يا ديه قتل عمد، كه گاه به جاى قصاص توافق بر آن مىشود.
سؤال 1068.چنانچه مهريه خانمى سفر حجّ بوده، و آن خانم قبل از تشرّف به حجّ، فوت نمايد، آيا ورثه وى مىتوانند مهريه را مطالبه كنند؟ نحوه تقسيم يك سفر حجّ، بين چند وارث چگونه خواهد بود؟
جواب:آرى مىتوانند مطالبه كنند، و هزينه يك حجّ به هنگام فوت آن مرحومه را از شوهر او مىگيرند، و مانند ساير اموال زن بين همه ورثه تقسيم مىكنند
سؤال 1069.اگر زنى كه در حالت حيات مهريهاش را مطالبه نكرده فوت كند، آيا ورثه اين زن مىتوانند مهريه او را از شوهر مطالبه كنند، اگر شوهر هم مرده باشد حكم مسأله چيست؟
جواب:همانطور كه در بالا اشاره شد مهريه مانند ساير ديون است و به ارث منتقل مىشود، و ورثه مىتوانند آن را مطالبه كنند.
سؤال 1070.چرا اسلام سهم الارث مردان را دو برابر سهم زنان قرار داده است؟
جواب:دليل آن روشن است؛ زنان هنگامى كه شوهر مىكنند هزينهاى براى زندگى نمىپردازند، و تمام هزينه آنها در اسلام بر دوش مردان است. به تعبير ديگر، مردان هم بايد هزينه زندگى خود را بپردازند و هم هزينه زندگى فرزندان و زنانشان را، و با اين حال طبيعى است كه سهم ارث آنها بيشتر باشد. ممكن است گفته شود بعضى از زنان شوهر نمىكنند، و بعضى از مردان زن نمىگيرند، درباره آنها چطور؟ پاسخ آن نيز با توجّه به يك نكته معلوم مىشود، و آن اين كه:
قوانين الهى، (بلكه تمام قانونها) هماهنگ با نوع افراد جامعه است، و افراد استثنايى معيار قوانين نيستند.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
2
ارث زن
سؤال 1071.هرگاه مردى از دنيا برود چه مقدار ارث به همسر دائمى او مىرسد؟
جواب:هرگاه فرزند نداشته باشد، يك چهارم مال او را همسر دائمى او مىبرد و بقيه را ورثه ديگر و هرگاه از آن زن يا از زن ديگر فرزند داشته باشد، يك هشتم مال به زن او مىرسد و بقيه به وارثان ديگر.
سؤال 1072.زن از كدام اموال شوهر ارث مىبرد؟
جواب:زن از تمام اموال منقول شوهر ارث مىبرد، ولى از زمين و قيمت آن ارث نمىبرد، خواه زمين خانه باشد يا باغ، يا زمين زراعتى و مانند آن و نيز از خود هوايى ساختمان ارث نمىبرد، مثل بنا و درخت، امّا بايد هوايى را قيمت كنند و از قيمت آن سهم ارث او را بدهند.
سؤال 1073.زن مىتواند در چيزى كه از شوهرش ارث نمىبرد (مانند زمين و بناى خانه) تصرّف كند؟
جواب:براى تصرّف بايد از ورثه ديگر اجازه بگيرد.
سؤال 1074.اگر ورثه ديگر سهم زن را از قيمت هوايى ندهند (مانندبناىخانه) مىتوانند بدون اجازه زن در آن تصرّف كنند؟
جواب:تا سهم زن را از قيمت هوايى ندادهاند (مانندبناىخانه) نبايد بدون
اجازه او در آن تصرّف كنند.
سؤال 1075.چنانچه پيش از دادن سهم زن از قيمت هوايى بناى خانه و امثال آن، آن را بفروشند معامله صحيح است؟
جواب:در صورتى كه زن معامله را اجازه دهد صحيح و گرنه نسبت به سهم او باطل است.
سؤال 1076.چگونه قيمت بنا و درخت و مانند آن را حساب كنند؟
جواب:بايد چنين حساب كنند كه اگر آنها با دادن مال الاجاره در آن زمين باقى بماند چقدر ارزش دارد، سپس سهم زن را از قيمت آن بدهند.
سؤال 1077.مجراى آب قنات و آجر و چيزهايى كه در آن بكار رفته چه حكمى دارد؟
جواب:مجراى آب قنات و مانند آن حكم زمين را دارد و آجر و چيزهايى كه در آن بكار رفته در حكم ساختمان است.
سؤال 1078.اگر ميت بيش از يك زن دائم داشته باشد؛ به هر كدام چه مقدار ارث مىرسد؟
جواب:اگر ميت بيش از يك زن داشته باشد در صورت نداشن فرزند چهار يك اموال او و در صورت داشتن فرزند، هشت يك آن به شرحى كه در سوالات بالا گفته شد بطور مساوى ميان زنان او تقسيم مىشود، خواه شوهر با آنها نزديكى كرده باشد يا نه، امّا اگر در مرضى كه به آن مرض از دنيا رفته زنى را عقدكرده، در صورتى از او ارث مىبرد كه با او نزديكى كرده باشد.
سؤال 1079.هرگاه شوهر در حال بيمارى، همسرش را طلاق دهد و پيش از گذشتن يك سال (قمرى) از دنيا برود، زن از او ارث مىبرد؟
جواب:زن با سه شرط از او ارث مىبرد:
الف) اين كه شوهر در همان مرض از دنيا برود.
ب) اين كه زن بعد از طلاق و گذشتن عدّه، شوهر نكند.
ج) آن كه طلاق به رضايت زن نباشد و اگر با رضايت او باشد، ارث بردنش مشكل است.
سؤال 1080.لباس و زينت آلات و مانند آنها كه مرد براى همسرش مىگيرد متعلق به كيست؟
جواب:لباس و زينت آلات و مانند آنها كه مرد براى همسرش مىگيرد مال همسر اوست، مگر اينكه ثابت شود كه قصد تمليك نكرده بلكه جنبه عاريتى داشته باشد.
سؤال 1081.شخصى با كاميون خود به جبهه رفته، و خودش شهيد شده و كاميونش نابود گرديده است، سپس دولت عوض كاميون را به خانواده شهيد داده است، آيا همسر شهيد مىتواند سهمالارث خود را از آن ادعا كند؟
جواب:اگر آوردن كاميون به جبهه به امر دولت بوده يابه ضمانت او (هرچند ضمانت جنبه عام داشته باشد نه در خصوص اين شخص) همسر شهيد يكهشتم از كاميون را به ارث مىبرد و اگر شخص مزبوربا ميل خود و بدون امر و ضمانت دولت اقدام به چنين كارى كرده، بايد از مسؤولين ذى ربط پرسيد كه هدف آنها تنها كمك كردن به فرزند شهيد بوده يا همسر او را هم شامل مىشود و نيز بايد سؤال كرد كه آيا اين هديه به نسبت سهمالارث است يا بيشتر و كمتر؟
سؤال 1082.چگونگى ارث زن از شوهر ش در صورتى كه وارث ديگرى نباشد، بيان فرماييد.
جواب:اگر زوج از دنيا برود يك چهارم مال از آن زوجه و بقيه به امام عليه السلام تعلّق مىگيرد. و در زمان ما به دست حاكم شرع مىرسد و چنانچه آن زن واقعاً نيازمند باشد، حاكم شرع مىتواند همه يا قسمتى از آن را به او باز گرداند.
سؤال 1083.آيا در ازدواج دائم، مرد مىتواند ضمن عقد با همسرش شرط كند
كه اگر زن وارث مرد شد، ارث خودش را به فرزند آن مرد كه از زوجه مرحومه او باقى مانده است ببخشد و هبه كند؟
جواب:با توجّه به اينكه اين شرط كاملًا مبهم است خالى از اشكال نيست.
سؤال 1084.شوهر اين جانب، در سال 63 فوت كرده است، با توجّه به اينكه من زن دوم ايشان بودم و عقد اين جانب به صورت دائم بوده، فرزندانش دو سال بعد از فوت ايشان اموال وى را تقسيم كردهاند و به هيچ وجه حقّ مرا ندادهاند، اموال آن مرحوم به شرح زير مىباشد:
الف) باغات پسته. ب) سه واحد منزل مسكونى كه سند آنها به نام آن مرحوم است. ج) تراكتور با تمام وسايل. د) چاه و پمپ و ساختمان موتورخانه و امتياز آب و برق و پروانه چاه. ه) اموال منقول و وسايل خانه. با توجّه به مطالب فوقالذّكر لطفاً به سؤالات زير جواب دهيد:
الف) آيا بنده از اين اعيانى حقّى دارم و اگر دارم به چه صورت مىباشد؟
جواب:يك هشتم از قيمت اعيانى و يك هشتم اموال منقول به هر دو زن مىرسد كه بهطور مساوى ميانشان تقسيم مىگردد.
ب) با توجّه به اينكه در طول 13 سال ارثيه مرا ندادهاند، آيا درآمد اين چند سال به من تعلّق مىگيرد؟
جواب:نسبت به درآمد اموال منقول بايد منافع اين مدّت را بپردازند و احتياط آن است كه نسبت به اعيانى نيز همين كار را بكنند.
ج) آيا در دادن ارثيه، قيمت روز پرداخت ملاك مىباشد يا قيمت روز مرگ ميت و اگر قيمت روز مرگ ميت ملاك است، آيا تورّم اين چند سال محاسبه مىشود؟
جواب:قيمت يومالادا ملاك است.
سؤال 1085.اگر شوهر قسمتى از ثلث اموالش را به همسرش هبه كند؛ مشروط
بر اين كه بعد از مرگ شوهر از هشت يك خود صرفنظر كند، آيا زوجه مىتواند بعد از مرگ زوج درخواست هشت يك كند؟
جواب:زوجه بايد به شرطى كه با او شده عمل نمايد و اگر به شرط عمل ننمايد هبه از سوى ورثه قابل فسخ است.
سؤال 1086.آيا زن علاوه بر جهيزيه خود، مالك زيورآلات و طلاجاتى كه شوهر مرحومش براى او خريده نيز مىباشد؟
جواب:زيورآلات معمولًا ملك زن است؛ مگر اين كه شوهر تصريح كرده باشد كه به عنوان امانت نزد اوست.
سؤال 1087.آيا بدهى متوفّى از كلّ ماترك، منقول و غير منقول، پرداخت مىشود يا فقط از منقول داده مىشود؟
جواب:بدهى از كلّ ماترك پرداخت مىشود.
سؤال 1088.آيا وسايل خانه، كه از طرف بستگان اهدا مىشود، مال شخص زن مىشود، يا جزء ماترك است؟
جواب:وسايلى را كه براى زن آوردهاند مال زن مىباشد، و وسايلى كه براى مرد آوردهاند مال اوست و اگر كسانى قصد هر دو كردهاند مال هر دوست.
سؤال 1089.شخصى در زمان حيات خود، صاحب قطعه باغى بوده است. ده سال پس از فوت نامبرده قطعه باغ مزبور در طرح ساخت و ساز شهرى و در مسير خيابان قرار گرفته است و شهردارى معادل آن، زمينى داده است، حال زمين مزبور به فروش رفته است، با توجّه به برگ حصر وراثت كه يك هشتم اموال منقول و بهاى اعيانى غير منقول سهم زن قيد گرديده و سند مالكيت زوجه نيز بر اين اساس تنظيم شده، آيا زوجه آن مرحوم در ثُمن (يك هشتم) زمين كه به جاى درخت باغ دادهاند ذىحق مىباشد، يا ثُمن بهاى اعيانى زمان بعد از فوت شوهرش ملاك مىباشد و او ذىحق نيست؟
جواب:آن زن مالك ثُمن بهاى اعيانى در زمان فوت است و اگر با گذشت زمان قيمت اعيانى بالا رفته و زمين مزبور به عنوان قيمت آن پرداخت شده است، زن در آن زمين سهيم است.
سؤال 1090.شخصى از دنيا رفته است. وارث او همسر و دو برادرزاده و يك خواهرزادهاش مىباشند. تركه او عبارت است از آب، ملك و رودخانه؛ لطفاً نحوه تقسيم ارث را بيان فرماييد.
جواب:همسر او از زمين چيزى نمىبرد؛ ولى اگر ساختمان و مانند آن دارد از قيمت آنها ارث مىبرد (به مقدار يك چهارم مال)، بقيه در ميان برادرزادهها و خواهرزاده تقسيم مىشود. برادرزادهها دو سهم و خواهرزاده يك سهم مىبرند، اين در صورتى است كه همه از يك پدر و مادر باشند، بهعلاوه زن از آب رودخانه هم سهم مىبرد.
سؤال 1091.آيا زوجه از سرقفلى املاك موقوفه ارث مىبرد؟
جواب:زوجه از سرقفلى ارث مىبرد، چه در املاك موقوفه و چه در غير موقوفه.
سؤال 1092.هرگاه مردى از دنيا برود و ورّاث وى عبارت باشند از يك زوجه و چند فرزند صغير و كبير، و از متوفّى يك واحد مسكونى به عنوان ماترك باقى مانده باشد، با عنايت به اين كه زوجه حقّى نسبت به عين بناها نداشته و فقط در قيمت آن سهيم مىباشد، آيا قبل و بعد از پرداخت حقّ زوجه، نامبرده مىتواند به سكونت در آن منزل ادامه دهد، يا منوط به اذن ساير ورّاث مىباشد؟
جواب:بايد ساير ورثه اجازه دهند.
سؤال 1093.با توجّه به اين كه در كتب تفسير، آيه 12 سوره نساء را به طور مطلق تفسير كردهاند، دليل فقهى ارث بردن زوجه از قيمت هوايى بناها و درختان چيست؟