2
خواستگارى
1. نگاه
سؤال 183.نگاه كردن مرد به زنى كه مىخواهد با او ازدواج كند به منظور آگاه شدن از حسن و عيب او جايز است؟
جواب:آرى جايز است.
سؤال 184.اگر با يك بار نگاه كردن به زنى كه مىخواهد با او ازدواج كند به منظور آگاه شدن از حسن و عيب اين منظور حاصل نشود مىتواند چند بار در چند مجلس نگاهكند؟
جواب:آرى جايز است.
سؤال 185.در سؤالات بالا و مسأله 2091 رساله حضرتعالى آمده است كه:
«نگاه كردن مرد به زنى كه مىخواهد با او ازدواج كند، به منظور آگاه شدن از حُسن و عيب او جايز است». آيا براى زن نيز جايز است كه به همين منظور به بدن مردى كه به خواستگارى او آمده نگاه كند؟ محدوده اين نگاه و شرايط آن چيست؟
جواب:آرى براى زن هم جايز است، و محدوده آن قسمتهايى از بدن است كه مشاهده آن در انتخاب همسر تأثير دارد. و اين امور بايد در مواردى باشد كه بطور جدّى تصميم بر ازدواج در فرض پسنديدن وجود دارد.
سؤال 186.نگاه كردن به دخترى كه قصد ازدواج با او را دارد و براى آگاهى بيشتر بايد به اندام و صورت او نگاه كند و نيز حرف زدن با او چطور است؟
جواب:به مقدار لازم براى شناخت او مانعى ندارد.
سؤال 187.شخصى در جستجوى ازدواج موقّت است و مىداند كه در فلان مكان با عدّهاى از زنانى كه براى اين امر آمادهاند رو به رو مىشود، آيا مىتواند به آن مكان رفته و به آنها نگاه كند و يكى از آنها را انتخاب كند؟
جواب:در صورتى كه به قصد ازدواج باشد مانعى ندارد.
سؤال 188.امام خمينى قدس سره فرمودهاند: «كسى كه مىخواهد با زن يا دخترى ازدواج كند جايز است به صورت و مو و دست و مواضع زينت او نگاه كند» منظور از مواضع زينت چيست؟
جواب:به سر و صورت و گردن و مقدارى از دست و بازو و مقدارى از پاها مىتوان نگاه كرد.
2. استخاره
سؤال 189.با عنايت به اين كه گروه زيادى از متدينين در خصوص امر ازدواج قبل از هرگونه مشورت و معارفهاى متوسّل به استخاره مىشوند و سنّت نبوى ازدواج را به بهانه استخاره ردّ و يا به تعويق مىاندازند و سدّى در جهت تشكيل كانون گرم، صميمى و عاطفى زوجين جوان ايجاد مىكنند، آيا اين كار چه حكمى دارد؟
جواب:استخاره هميشه بايد بعد از مطالعه جوانب مسأله و مشورت باشد، اگر فكر انسان بجايى رسيد جاى استخاره نيست و اگر فكر به جايى نرسيد جاى استخاره است.
سؤال 190.آيا در صورت انجام استخاره، عمل به آن واجب است؟
جواب:عمل به استخاره واجب نيست ولى حتّى الامكان مخالفت نشود؛ مگر اين كه مدّت قابل ملاحظهاى تأخير بيندازد و بعد اقدام كند.
سؤال 191.آيا در مورد ازدواج، تجديد استخاره جايز است؟ به چه روش؟
جواب:در هيچ مورد تجديد استخاره درست نيست؛ مگر اينكه مدّت قابل ملاحظهاى بگذرد يا شرايط مورد استخاره تغيير كند.
3. ديگر مسائل مربوط به خواستگارى
سؤال 192.اين جانب مدّت سه سال است كه خواستگار دارم؛ ولى به علّت اين كه خواهر بزرگترم ازدواج نكرده، خانوادهام به خواستگارانم جواب ردّ مىدهند. در حال حاضر 27 سال سن دارم. آيا جايز است كه بنده براى حفظ حرمت خواهرم ازدواج نكنم؟ اگر ازدواج كنم آيا در حقّ خواهرم خيانت كرده و دچار معصيت شدهام؟
جواب:شما شرعاً و اخلاقاً مىتوانيد ازدواج كنيد و خيانت و بىاحترامى نسبت به خواهرتان نخواهد بود.
سؤال 193.آيا تحقيق كردن در مورد دختران يا پسران، يا فكر كردن در مورد آنها، و يا عاشق آنها بودن، اشكال دارد؟
جواب:عشقى كه آميخته به گناه نشود، و مقدّمه ازدواج باشد مانعى ندارد؛ ولى در جايى كه انسان قصد ازدواج ندارد نبايد تحقيق كند.
سؤال 194.اگر دختر يا پسر به هنگام خواستگارى داراى مشكلى از نظر جسمى باشد، و آن مشكل آشكار نباشد، آيا واجب است آن را به طرف مقابل بگويد؟
جواب:واجب نيست؛ ولى خلاف آن را نگويد. امّا اگر مشكل مهمّى باشد، گفتنش بهتر است.
سؤال 195.سختگيرىهاى بيش از حدّ برخى والدين در مورد مسائل مقدّماتى ازدواج (مهريه و مانند آن) موجب محروم شدن جوانان از ازدواج مىشود، خواهشمند است بفرماييد عمل مذكور چه صورت دارد؟
جواب:سختگيرىهاى بى مورد در امر مقدّس ازدواج جايز نيست؛ و چنانچه بر اثر اين سختگيرىها برخى از ازدواج محروم شوند، و خداى ناكرده مرتكب گناهى شوند، كسانى كه سختگيرى كردهاند نيز در اين مورد مسؤولند.
سؤال 196.نظرخواهى جوانى از دخترى، بدون اجازه ولى، به وسيله نامه چه حكمى دارد؟ چنانچه در ابراز علاقه و به كارگيرى الفاظ در اين جهت اغراقهايى صورت بگيرد تا در تصميم دختر مؤثّر افتد چگونه است؟
جواب:خواستگارى اشكالى ندارد و مشروط به اجازه ولى نيست؛ مگر اين كه منشأ مفاسدى گردد، كه در اين صورت جايز نيست.
سؤال 197.چنانچه شخصى از دخترى براى خودش خواستگارى كند و از طرف پدر دختر جواب مثبت بگيرد و پس از تحمّل مخارجى از قبيل مخارج جلسه خواستگارى، لباسهاى نامزديى، جواهرات، سوغات و هدايا، جريان ازدواج به هم بخورد، چنانچه انصراف از طرف پدر دختر يا بالعكس از طرف داماد باشد، هر كدام چه حكمى دارد؟ آيا خواستگار مىتواند مخارج خود را مطالبه نمايد؟
جواب:هدايايى كه موجود است بازپس گرفته مىشود؛ ولى خرجهايى كه شده است قابل بازپسگيرى نيست؛ مگر اين كه قول قطعى داده باشد و بدون دليل موجّهى اعلان انصراف كند.
3
نامزدى
سؤال 198.گروهى از خانوادهها مقيدند قبل از ثبت رسمى ازدواج، جهت محرميت و ارتباطات دختر باكره و پسر، عقد شرعى جارى شود. با عنايت به اين كه طبق قانونِ ثبت ازدواج، قبل از ثبت رسمى، عقد ممنوع است و از طرفى ثبت بدون ارتباطات و شناخت، متضمّن مشكلاتى، از جمله طلاق زودرس خواهد بود كه گاه حتّى در هفتههاى اوّليه ازدواج رخ مىدهد، و از سوى ديگر عقد شرعى بدون ثبت رسمى هم مشكلات ديگرى به وجودآورد كه قانونگذار نيز اين معنا را مراعات و به اين خاطر آن را ممنوع نموده، بنابراين خواهشمندم بفرماييد كه حدود شرعى ارتباط دختر و پسرى كه حقيقتاً قصد ازدواج دارند تا چه ميزانى است؟ اگر ديده شود بعضى از پسرها و دخترهايى كه به رسم سنّتى نامزد هستند و در شهر تردّد دارند، از سوى مسئولين امر تحت تعقيب قرار مىگيرند، حكم چيست؟
جواب:مرد و زنى كه مىخواهند با يكديگر ازدواج كنند، مىتوانند به مقدار لازم در جلسهاى بنشينند و يكديگر را ببينند و با يكديگر صحبت كنند و اگر در يك جلسه مقصود حاصل نشد، مى توانند در چند جلسه با هم بنشينند و صحبت كنند، سپس تصميم بگيرند.
سؤال 199.با توجّه به اين كه قرار نامزدى تا قبل از وقوع عقد طبق قانون مدنى
موجب علقه زوجيت نمى باشد، لطفاً بفرماييد: رفتن دو نامزد پسر و دختر باكره، يا دو نامزد مرد و زن بيوه به تنهايى به خيابان يا خارج از شهر و يا به شهر بمنظور تفريح و گردش جايز است؟
جواب:مادام كه عقد شرعى خوانده نشده جايز نيست.
سؤال 200.شيرينى دختر و پسرى را مىخورند، پسر و بزرگان او هدايايى را براى عروس و خانوادهاش مىبرند، در صورتى كه نامزدى به هم بخورد و يا يكى از پسر و دختر بميرند، حكم اين هدايا چيست؟
جواب:آنچه مصرف نشده بايد برگردانند، ولى نسبت به آنچه مصرف شده مديون نيستند.
سؤال 201.حكم هداياى قبل از عقد در صورت تحقّق عقد يا به هم خوردن آن چيست؟
جواب:چنانچه عقد به هم نخورد اين اشيا جنبه هديه از طرفين دارد و تصرّف در آن جايز است ولى هرگاه ازدواج به هم بخورد بايد آن هدايا را برگردانند زيرا مرسوم اين است كه هدايا را مشروط به انجام عقد مىدانند مگر هداياى جزيى از قبيل موادّ خوراكى كه از اين حكم خارج است.
4
شيربها
سؤال 202.شيربها چيست؟ چه حكمى دارد؟ متعلق به كيست؟
جواب:شيربها معمولًا مبلغى است كه در ضمن عقد شرط مىشود، كه به پدر يا مادر عروس بدهند؛ و به اين صورت اشكالى ندارد.
سؤال 203.آيا مادر دختر مىتواند شيربها بگيرد؟
جواب:مادر در صورتى مىتواند شيربها بگيرد كه به صورت شرط ضمنالعقد به هنگام خواندن عقد نكاح قيد شود.
سؤال 204.در بين مردم و شيعيان افغانستان مرسوم است كه در ازدواج علاوه بر مهريه، پدر دختر مبلغى پول از داماد مىگيرد آيا اين پول حلال است و اگر سال بر آن بگذرد خمس دارد؟
جواب:اگر پول مزبور را به صورت شرط ضمن عقد جهت پدر قرار دهند حلال است و با گذشتن سال، خمس آن واجب مىشود.
سؤال 205.آيا در ازدواج، اخذ پول گزاف اضافه بر مهريه از داماد جايز است؟
به گونهاى كه اگر تهيه نشود عروسى معطّل مىماند، در حالى كه افراد پولدارى كه كفو دختر نيستند بدون در نظر گرفتن رضايت دختر، با پدر و مادر او سازش كرده، پول مىدهند و دختر را مىگيرند؛ امّا جوان بىپول، هر چند كفو و مناسب دختر باشد، محروم مىماند. آيا در چنين مواردى اخذ پول جايز است؟
جواب:در ازدواج تنها پرداختن مهريه و آنچه در عقد شرط شده لازم است و در همه حال رضايت دختر شرط است، و مهريه و شرايط، منوط به رضايت زوج و زوجه است و زايد بر آن مشروع نيست. و سزاوار است مسلمانان در تمام اين موارد از سختگيرى و هزينههاى گزاف پرهيز نمايند.