3
نامزدى
سؤال 198.گروهى از خانوادهها مقيدند قبل از ثبت رسمى ازدواج، جهت محرميت و ارتباطات دختر باكره و پسر، عقد شرعى جارى شود. با عنايت به اين كه طبق قانونِ ثبت ازدواج، قبل از ثبت رسمى، عقد ممنوع است و از طرفى ثبت بدون ارتباطات و شناخت، متضمّن مشكلاتى، از جمله طلاق زودرس خواهد بود كه گاه حتّى در هفتههاى اوّليه ازدواج رخ مىدهد، و از سوى ديگر عقد شرعى بدون ثبت رسمى هم مشكلات ديگرى به وجودآورد كه قانونگذار نيز اين معنا را مراعات و به اين خاطر آن را ممنوع نموده، بنابراين خواهشمندم بفرماييد كه حدود شرعى ارتباط دختر و پسرى كه حقيقتاً قصد ازدواج دارند تا چه ميزانى است؟ اگر ديده شود بعضى از پسرها و دخترهايى كه به رسم سنّتى نامزد هستند و در شهر تردّد دارند، از سوى مسئولين امر تحت تعقيب قرار مىگيرند، حكم چيست؟
جواب:مرد و زنى كه مىخواهند با يكديگر ازدواج كنند، مىتوانند به مقدار لازم در جلسهاى بنشينند و يكديگر را ببينند و با يكديگر صحبت كنند و اگر در يك جلسه مقصود حاصل نشد، مى توانند در چند جلسه با هم بنشينند و صحبت كنند، سپس تصميم بگيرند.
سؤال 199.با توجّه به اين كه قرار نامزدى تا قبل از وقوع عقد طبق قانون مدنى
موجب علقه زوجيت نمى باشد، لطفاً بفرماييد: رفتن دو نامزد پسر و دختر باكره، يا دو نامزد مرد و زن بيوه به تنهايى به خيابان يا خارج از شهر و يا به شهر بمنظور تفريح و گردش جايز است؟
جواب:مادام كه عقد شرعى خوانده نشده جايز نيست.
سؤال 200.شيرينى دختر و پسرى را مىخورند، پسر و بزرگان او هدايايى را براى عروس و خانوادهاش مىبرند، در صورتى كه نامزدى به هم بخورد و يا يكى از پسر و دختر بميرند، حكم اين هدايا چيست؟
جواب:آنچه مصرف نشده بايد برگردانند، ولى نسبت به آنچه مصرف شده مديون نيستند.
سؤال 201.حكم هداياى قبل از عقد در صورت تحقّق عقد يا به هم خوردن آن چيست؟
جواب:چنانچه عقد به هم نخورد اين اشيا جنبه هديه از طرفين دارد و تصرّف در آن جايز است ولى هرگاه ازدواج به هم بخورد بايد آن هدايا را برگردانند زيرا مرسوم اين است كه هدايا را مشروط به انجام عقد مىدانند مگر هداياى جزيى از قبيل موادّ خوراكى كه از اين حكم خارج است.
4
شيربها
سؤال 202.شيربها چيست؟ چه حكمى دارد؟ متعلق به كيست؟
جواب:شيربها معمولًا مبلغى است كه در ضمن عقد شرط مىشود، كه به پدر يا مادر عروس بدهند؛ و به اين صورت اشكالى ندارد.
سؤال 203.آيا مادر دختر مىتواند شيربها بگيرد؟
جواب:مادر در صورتى مىتواند شيربها بگيرد كه به صورت شرط ضمنالعقد به هنگام خواندن عقد نكاح قيد شود.
سؤال 204.در بين مردم و شيعيان افغانستان مرسوم است كه در ازدواج علاوه بر مهريه، پدر دختر مبلغى پول از داماد مىگيرد آيا اين پول حلال است و اگر سال بر آن بگذرد خمس دارد؟
جواب:اگر پول مزبور را به صورت شرط ضمن عقد جهت پدر قرار دهند حلال است و با گذشتن سال، خمس آن واجب مىشود.
سؤال 205.آيا در ازدواج، اخذ پول گزاف اضافه بر مهريه از داماد جايز است؟
به گونهاى كه اگر تهيه نشود عروسى معطّل مىماند، در حالى كه افراد پولدارى كه كفو دختر نيستند بدون در نظر گرفتن رضايت دختر، با پدر و مادر او سازش كرده، پول مىدهند و دختر را مىگيرند؛ امّا جوان بىپول، هر چند كفو و مناسب دختر باشد، محروم مىماند. آيا در چنين مواردى اخذ پول جايز است؟
جواب:در ازدواج تنها پرداختن مهريه و آنچه در عقد شرط شده لازم است و در همه حال رضايت دختر شرط است، و مهريه و شرايط، منوط به رضايت زوج و زوجه است و زايد بر آن مشروع نيست. و سزاوار است مسلمانان در تمام اين موارد از سختگيرى و هزينههاى گزاف پرهيز نمايند.
5
مهريّه
سؤال 206.شايستگى زنان مسلمان را به چه مهريّهاى مىدانيد؟ و براى دختران و پسران جوان و پدر و مادرهاى آنان در اين زمينه چه توصيهاى داريد؟
جواب:اخلاق اسلامى ايجاب مىكند كه مهريّهها سبك باشد، و اصولًا ازدواج با هزينه كم انجام گيرد، كه مايه سعادت زوجين خواهد شد، و سنگين كردن بار ازدواج شرعاً مذموم و عواقب ناگوار و مسؤوليت شديد دارد.
سؤال 207.مرسوم است كه عقد را به انضمام يك جلد كلام اللّه مجيد جارى مىكنند، آيا اين كار به معنى تعليم قرآن به زوجه است، تا بر مرد واجب باشد قرآن را به همسرش تعليم بدهد، يا معناى ديگرى دارد؟
جواب:قرار دادن قرآن جزء مهريه كار خوبى است، و مفهومش تهيه يك جلد كلام اللّه مجيد براى زوجه است، نه آموزش قرآن؛ ولى لازم است قيمت آن در موقع عقد تعيين شود، تا مبهم نباشد.
سؤال 208.حدّ و ميزان مهريّه چقدر است؟ حدّاقلّ و حدّاكثر آن را بيان كنيد.
جواب:مهر حدّ ثابتى ندارد، ولى شايسته است از مهريّه هاى سنگين پرهيز شود، طبق برخى از روايات[1]زنانى كه مهريّه سنگين دارند شوم هستند.
سؤال 209.اگر مردى مهريّه همسرش را به قدرى سنگين كرده باشد كه معادل
[1]. احاديثى به اين مضمون در كتاب وسائل الشيعه، ج 15، ابواب مهور، باب 5 آمده از جمله حديث 8
حقوق ماهيانه تمام عمرش هم كفاف آن را نكند، چنين مهريّه و عقدى چه حكمى دارد؟
جواب:كار خوبى نكرده، ولى عقد و مهر باطل نيست؛ مگر اين كه در حدّى باشد كه آن مهريه را سفيهانه بدانند.
سؤال 210.با توجّه به اين كه مورّخين مهريه بزرگ بانوى اسلام، حضرت فاطمه زهرا عليها السلام را مختلف نقل كردهاند:
الف) برخى آن را يك زره جنگى به مبلغ 480 درهم، به اضافه يك دست لباس كتان و يك قطعه پوست گوسفند گفتهاند.
ب) بعضى آن را چهارصد درهم شمردهاند.
ج) و برخى ديگر چهارصد مثقال نقره بيان كردهاند.
و از طرف ديگر در روايتى مهريه آن حضرت «شفاعت گنهكاران از امّت پدرش»[1]آمده است، آيا صرف تعيين مهريه حضرت زهرا عليها السلام (مهرالسّنه) براى عروسان، بدون تعيين ارزش فعلى آن، صحيح است؟
جواب:معروف است كه مهرالسّنه معادل پانصد درهم مىباشد[2]هر گاه در محيط زوجين اين شهرت وجود داشته باشد كافى است، و الّا بايد تعيين كنند.
سؤال 211.اگر مرد از اوّل قصدش اين باشد كه مهر زن را نپردازد عقد صحيح است؟
جواب:آرى عقد صحيح است و پرداختن مهر بر او واجب است.
سؤال 212.آيا زوج مىتواند مهريه همسر خود را آموزش تلاوت قرآن قرار دهد؟ در صورت مثبت بودن، اگر مرد تلاش خود را انجام دهد، ولى زن به جهت كند ذهن بودن نتواند ياد بگيرد، وظيفه زوج چيست؟
[1]. احقاق الحق، ج 10، ص 367
[2]. مهرالسنه در تيرماه 1388 حدوداً معادل پانصد و بيست و نه هزار تومان بوده است
جواب:آموزش قرآن مىتواند مهريه بوده باشد و مرد بايد وظيفه خود را انجام دهد، اگر زوجه استعداد نداشت و مرد كوشش لازم را كرد، دَين خود را ادا كرده است.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة