3- خانه اسلامى
الف- احكام و آداب زن
1- اسلام براى بزرگداشت زن، قوانينى را نهاده است كه پاكدامنى او را پاس مىدارد تا بازيچهاى در دست هوسرانان نگردد، واز همين روست كه پيامبر نهى كرده از اين كه زنى بر زين اسب نشيند ودر روايتى آمده است كه «پيامبر صلى الله عليه و آله نهى مىكرده است از اين كه فرجى بر سرجى سوار شود.»[1]
2- پيامبر به شوهران دستور مىدهد اگر زن از آنها خواست به مكانهاى خودنمايى بروند بايد با او نافرمانى كنند.
حضرت صلى الله عليه و آله مىفرمايد: «كسى كه زنش را فرمان برد خداوند او را به رو در آتش درافكند.» سؤال شد: اين فرمانبرى كدام است؟
فرمود: «اين كه زن از مرد بخواهد به حمامهاى عمومى يا جشنهاى عروسى يا عيد ديدنى يا مراسم نوحهخوانى بروند يا بخواهند جامه
[1]- وسائل الشيعه، ج 14، ص 127، باب 93، حديث 1.
نازك بپوشند.»[1]
3- پيامبر صلى الله عليه و آله به زنان دستور مىدهد در راهها از دو طرف راه بروند تا از ديد چشمهاى خائن بدور بمانند. از حضرت صلى الله عليه و آله نقل شده است كه فرمود: «زنان حق ندارند در ميانه راه، راه بروند، وبهتر است از كنار ديوار وگوشه راه حركت كنند.»[2]
4- زنان از آشكار كردن زينت وزيبائيهاى خود نزد زنان ديگرى كه آنها را براى مردان توصيف مىكنند منع شدهاند. از امام صادق عليه السلام روايت شده است كه فرمود: «زن را نزيبد كه نزد زنى يهودى يا مسيحى زينت وزيبائيهاى خود را آشكار كند، زيرا آنها اين زنان را براى شوهران خود توصيف مىكنند.»[3]
5- براى پاسداشت زن از لغزش وانحراف، اسلام حرام كرده است زنى با مردى نامحرم خلوت كند. پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمايد: «كسى كه به خدا وروز واپسين ايمان دارد در محلى بيتوته نمىكند كه صداى تنفّس زنى كه محرم او نيست، به گوش رسد.»[4]
6- اسلام دست دادن با زن بيگانه (نامحرم) را حرام دانسته است (مگر با واسطه پارچهاى) وحرام دانسته مردى زن نامحرمى را در آغوش گيرد يا به سينه بچسبناند. در حديثى از پيامبر صلى الله عليه و آله رسيده
[1]- وسائل الشيعه، ج 14، ص 130، باب 95، حديث 1، به نظر مىرسد منظور جايگاههايى است كه احتمال اختلاط زن ومرد مىرود يا احتمال فتنه وفساد در آن هست يا جاهايى كه لهو وفجور در آنها يافت مىشود.
[2]- همان، ص 132، باب 97، حديث 1.
[3]- همان، ص 133، باب 98، حديث 1.
[4]- همان، ص 133، باب 99، حديث 2.
است «هر كه چشم خود را از حرام پر كند خداوند در روز رستاخيز چشم او را از آتش پر كند مگر آن كه توبه كند وباز گردد» ونيز پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمايد: «هر كه با زنى دست دهد كه محرم او نيست به خشم الهى گرفتار آيد وهر كه همراه زن نامحرم گردد از طريق حرام، با شيطان در زنجيرى از آتش كشيده شود وهر دو به آتش درافكنده شوند.»[1]
7- اسلام مانع از آن شده كه مردى با زنى نامحرم شوخى كند، پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمايد: «هر كه با زنى بگو بخند كند كه مالك (ومحرم) او نيست خداوند در برابر هر كلمهاى كه در دنيا گفته هزار سال حبسش كند.»[2]
8- مردان از اين كه با شهوت به پشت زنان بنگرند منع شدهاند.
امام صادق عليه السلام مىفرمايد: «آيا كسانى كه به پشت زنان مىنگرند از آن نمىهراسند كه ديگران به پشت زنا نشان بنگرند.»[3]
9- پيامبر نهى كرده از اين كه به بيش از چهره ودو دست ودو پاى زن (آن هم بدون ترس از افتادن در حرام) نگريسته شود. در حديثى از امام صادق عليه السلام رسيده است كه راوى به ايشان عرض كرد:
نگريستن به چه قسمتهايى از پيكر زن براى مرد نامحرم رواست؟
فرمود: «چهره، دو دست ودو پا.»[4]
10- اگر مردى مىخواهد با زنى نامحرم دست دهد بايد پارچهاى
[1]- وسائل الشيعه، ج 14، ص 142، باب 105، حديث 1.
[2]- همان، ص 143، باب 106، حديث 4.
[3]- همان، ص 145، باب 108، حديث 4.
[4]- همان، ج 14، ص 146، باب 109، حديث 2.
ميان دست آنها حائل شود ودست زن را نفشرد. سماعه بن مهران مىگويد: از حضرت صادق عليه السلام درباره دست دادن با زن پرسيدم، امام عليه السلام فرمود: «حلال نيست مردى با زنى دست دهد مگر زنى كه ازدواج با او حرام است مانند خواهر، دختر، عمه، خاله، دختر خواهر ونظاير آن، واما زنى كه ازدواج با او حلال است، نبايد با او دست دهد مگر با واسطه پارچهاى ودست او را نفشارد.»[1]
11- پيامبر صلى الله عليه و آله نهى كرده از اين كه مردى به ديدن زنى نامحرم رود مگر با اجازه خانواده آن زن، در حديث آمده است كه: «پيامبر صلى الله عليه و آله باز داشته از اين كه مردان به ديدن زنان بروند مگر با اجازه اولياء زنان.»[2]
12- بوسيدن دختر كوچكى كه به شش سال رسيده باشد كراهت دارد، امام صادق عليه السلام مىفرمايد: «هرگاه دخترى به شش سال رسيد شايسته نيست او را ببوسى.»[3]
13- بايد خوابگاه فرزندان را پس از ده سال از يكديگر جدا كرد پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمايد: «خوابگاه پسر بچه وپسر بچه يا پسر بچه، ودختر بچه، يا دختر بچه ودختر بچه از ده سالگى جدا مىگردد.»[4]
14- كراهت دارد مردى پيشاپيش به زنى نامحرم سلام كند، يا او را به غذا تعارف كند. امير المؤمنين عليه السلام مىفرمايد: شما آغازگر سلام با زنان نباشيد، وآنها را به خوراك فرا نخوانيد كه پيامبر صلى الله عليه و آله
[1]- همان، ص 151، باب 115، حديث 2.
[2]- همان، ص 157، باب 118، حديث 1.
[3]- همان، ص 170، باب 127، حديث 2.
[4]- همان، ج 14، ص 171، باب 128، حديث 1.
مىفرمود:
«زنان، ناتوانى هستند وعورت، پس ناتوانى آنها را با سكوت بپوشانيد وعوراتشان را در خانه پنهان داريد.»[1]
15- اسلام مانع از آن شده است كه زنان ومردان در محافل عمومى باهم اختلاط يابند. روزى امام على عليه السلام براى اهل عراق خطبه كرد وآنها را از اختلاط با زنان باز داشت وفرمود: «اى مردم عراق شنيدهام كه زنان شما در راه مزاحم مردان مىشوند آيا شرم نمىكنيد؟.»[2]
وشايد از همين رو باشد كه اسلام اجازه نمىدهد زنان براى شركت در نماز عيد قربان وفطر از خانه خارج شوند، محمد بن شريح در اين باره از امام صادق عليه السلام پرسش كرد وامام عليه السلام فرمود: «خير، مگر پير زن، آن هم با نعلين.»[3]
16- پيامبر صلى الله عليه و آله ناخوش مىداشت كه مردى در جاى زنى بنشيند پيش از آن كه جاى او سرد شود (واين كراهت به خاطر برانگيخته شدن غريزه جنسى مرد است از حرارت بدن زن). پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمود: «اگر زنى در جايى نشست وسپس برخاست نبايد مرد در جاى او بنشيند تا وقتى كه جايگاه او سرد شود.»[4]
17- در روايت شريفى امام محمد بن على الباقر عليه السلام احكام خاص زنان را بتفصيل بيان فرموده كه بخشى از آن را مىخوانيم:
«زنان نبايد (با صداى بلند) اذان و اقامه بگويند، ونه به جمعه
[1]- همان، ص 173، باب 131، حديث 1.
[2]- همان، ص 174، باب 132، حديث 1.
[3]- همان، ص 176، باب 136، حديث 1.
[4]- همان، ج 14، ص 185، باب 145، حديث 1.
وجماعت حاضر شوند، ونه به ديدار بيمار روند، ونه تشييع جنازه كنند، ونه با صداى بلند تلبيه (درحج) گويند، ونه ميان صفا ومروه هروله كنند، ونه حجر الاسود را لمس كنند، ونه به كعبه داخل شوند، ونه (در حج) موهاى خود را بتراشند، بلكه مقدار كمى از موى خود را تقصير كنند، ونه عهدهدار قضا گردند، ونه امارت بر عهده گيرند، ونه با ايشان رايزنى شود، ونبايد جز به اضطرار حيوانى را ذبح كنند ووضوى خود را بر خلاف مردان كه از ظاهر ذراع مىآغازند از باطن مىآغازند، وچنان مسح نمىكنند كه مردان بلكه براى نماز صبح ومغرب مقنعه را از موضع مسح سر برمى گيرند، ودر ساير نمازها بر روى آن مسح مىكشند، زن دست خود را داخل مقنعه مىكند وسپس به مسح سر خود مىپردازد بدون آن كه مقنعه را از سر خود برگيرد، وهرگاه به نماز ايستاد دو پاى خود را به يكديگر مىچسباند، ودو دستش را بر سينهاش مىگذارد، ودر ركوع دو دستش را بر دو رانش مىنهد، وهنگام سجود به زمين مىچسبد، وهرگاه سر از سجده برداشت مىنشيند وسپس قيام مىكند، وهرگاه براى تشهد نشست دو پاى خود را زير دو ران خود مىگذارد.»[1]
از اين حديث اين گونه پيداست كه حكمت اين آداب وسنن پاسدارى از كرامت زن است، تا وسيلهاى براى برانگيختن شهوت، ولغزش وانحراف مردم نگردد، واز نگاه ناپاك محفوظ بماند. واللَّه العالم.
[1]- وسائل الشيعه، ج 14، ص 162، باب 123، حديث 1، اين حديث مفصل است وما تنها به قدر نياز به آوردن عباراتى بسنده كرديم.
ب- سنن وآداب دينى پيرامون كودكان
1- اسلام، فرزند را موجب سعادت انسان مىداند ودر حديثى از امام باقر عليه السلام رسيده است كه: «از سعادت مرد است كه فرزندى داشته باشد كه شباهت واخلاقش وطبيعتش وصفاتش در او بازتاب يابد.»[1]
ابو الحسن عليه السلام مىفرمايد: «هرگاه خدا براى بندهاى خير بخواهد او را نمىميراند مگر آن كه فرزندش را به او نشان دهد.»[2]
2- مؤمن بايد فرزند شايسته وصالح را احترام كند، در حديثى آمده است كه: «فرزند شايسته، گلى است از گلهاى بهشت.»[3]
امام صادق عليه السلام مىفرمايد: «خداوند بر مرد به سبب شدت محبتش به كودكش رحم مىگيرد.»[4]
3- اسلام ناخوش مىدارد كه كسى از هراس تهيدستى فرزند نطلبد. بكر بن صالح مىگويد: در نامهاى به ابو الحسن عليه السلام نوشتم پنج سال است كه از بچهدار شدن خوددارى مىكنم، وزن من بچه دار شدن را ناپسند مىشمارد ومى گويد: به خاطر كم توشگى تربيت او دشوار است، نظر شما چيست؟
حضرت عليه السلام براى من نوشت: «فرزند بياوريد كه روزى او با خداوند است.»[5]
[1]- همان، ج 15، (ابواب احكام الاولاد) ص 95، باب 1، حديث 6.
[2]- همان، ص 96، باب 1، حديث 10.
[3]- همان، ص 97، باب 2، حديث 2.
[4]- همان، ص 98، باب 2، حديث 7.
[5]- همان، ج 15، ص 99، باب 3، حديث 1.
4- اسلام به طلبيدن فرزند دختر فرا مىخواند، پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمايد: «بهترين فرزندان، دختران هستند كه لطيف هستند وكار سازند وانيس هستند وبا بركت وفرزند را آنها مىآورند.»[1]
اسلام اجازه نمىدهد دختر، نا خوش شمرده شود وآنها را حسنه به شمار مىآورد. امام صادق عليه السلام مىفرمايد: «دختران، حسنه هستند وپسران نعمت، وبراى حسنات (در روز قيامت) پاداش داده مىشود، واز نعمت پرسش مىشود.»[2]
ودر روايتى ديگر پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمايد: «خداوند نسبت به زنان بيش از مردان محبت ولطف دارد، ومردى زن محرمى را شاد نمىكند مگر آن كه خداوند در روز رستاخيز او را شاد مىگرداند.»[3]
5- وهر كه فرزند بخواهد با دعاهاى منقول از اهل بيت عليه السلام نيايش كند، وخداوند اگر بخواهد آنچه او طلب كرده بدو دهد، واين همان كارى است كه حارث نضرى كرد، او مىگويد: به ابو عبد اللَّه عليه السلام عرض كردم: من از خاندانى هستم كه منقرض شده است وفرزندى هم ندارم، حضرت عليه السلام فرمود: «در حالى كه به سجده افتادهاى چنين دعا كن: خدايا از سوى خود ياورى به من ببخش. خدايا! مرا تنها نگذار كه تو بهترين وارثان هستى.» او مىگويد: چنين كردم وخدا على وحسين را به من داد.[4]
در حديث ديگرى امام صادق عليه السلام به طالب فرزند دستور مىدهد
[1]- همان، ص 100، باب 4، حديث 4.
[2]- همان، ص 103، باب 5، حديث 7.
[3]- همان، ص 104، باب 7، حديث 1.
[4]- همان، ج 15، ص 106، باب 8، حديث 2.