صفحات 1 الی 11 در مأخذ اصلی خالی است
مقدّمه
الحمد للَّهربّ العالمين، وصلّى اللَّه على محمّد وآله الطاهرين
خداوند بندگانش را به عدالت و نيكوكارى دستور داده است. عدالت آن است كه حقوق مردم را پرداخت نمايى، امّا احسان ونيكوكارى آن است كه بيشتر از آن را بدهى يعنى سهم معيّنى از آنچه را خداوند به تو داده است انفاق نمايى. خداوند اين نوع انفاق را، در جهت مصرف براى فقرا و بينوايان و امور عمومى جامعه، واجب قرار داده است.
اگرهمه مردمبه اين وظيفه واجبيعنى انفاق در راه خداعملكنند، جان و روان آنان پاك مىشود و اموال و دارائى آنان، بركت و رشد مىيابد و هيچ فقيرى در جامعه آنان باقى نمىماند.
اگر من و تو براى احسان و انفاق، توفيق پيدا كنيم، مىتوانيم بسيارى از خلأهاى اجتماعى را پر كنيم و بسيارى از مشكلات را حل نمائيم، به علاوه اينكه روح خود را از حرص و بخل، پاك ومال خود را از شائبه آلودگى به حقوق مردم تصفيه كردهايم، و موجبات رشد اقتصادى خود را در دنيا و پاداش نيك را در آخرت فراهم نمودهايم.
دراين شماره از سلسله «الوجيز في الفقه الاسلامي» يكى از مهمترين واجبات دينى بيان شده است كه عبارت است از فريضه زكات؛ همان
فريضهاى كه به وسيله آن، شخص مؤمن مىتواند رسالت احسان براى مردم و انفاق در راه خدا را بپا دارد.
ازخداوند سبحان مىخواهيم كه ما را براى عمل به اين حكمالهى توفيق ببخشايد و عمل به اين رساله را به لطف خود، مجزى قرار دهد.
انّه مجيب الدعاء.
محمّد تقى المدرّسى
3 ربيع الاوّل 1421 ه
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
بخش اوّل- زكات مال
وجوب زكات
قرآن كريم:
1-(خُذْ مِن أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ)[1].
«از اموال آنان صدقهاى (به عنوان زكات) بگير تا به وسيله آن، آنها را پاك سازى و پرورش دهى و (به هنگام گرفتن زكات) به آنها دعا كن كه دعاى تو مايه آرامش آنهاست و خداوند شنوا و دانا است.»
2-(وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِكُم مِن خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ)[2].
«و نماز را برپا داريد و زكات را ادا كنيد و هر كار خيرى را براى خود از پيش مىفرستيد، آن را نزد خداوند خواهيد يافت. خداوند به اعمال شما بيناست.»
3-(لكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِن قَبْلِكَ وَالْمُقِيمِينَ الصَّلَاةَ وَالْمُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَالْمُؤْمِنُونَ
[1]- سوره توبه، آيه 103.
[2]- سوره بقره، آيه 110.
بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أُؤلئِكَ سَنُؤْتِيهِمْ أَجْراً عَظِيماً)[1].
«ولى راسخان در علم از آنها، و مؤمنان، به تمام آنچه بر تو نازل شده و آنچه پيش از تو نازل گرديده، ايمان مىآورند، و نمازگزاران و زكات دهندگان و ايمان آورندگان به خدا و روز قيامت، بزودى به همه آنان پاداش عظيمى خواهيم داد.»
4-(وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءَ الزَّكَاةِ وَكَانُوا لَنَا عَابِدِينَ)[2].
«و آنان را پيشوايانى قرار داديم كه به فرمان ما (مردم را) هدايت مىكردند و انجام كارهاى نيك و برپاداشتن نماز و اداى زكات را به آنها وحى كرديم و تنها ما را عبادت مىكردند.»
حديث شريف:
1- امام صادق عليه السلام فرمود:
«چون آيه زكات(خُذْ مِن أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَا)در ماه رمضان نازل شد، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله منادى خود را دستور داد و او در ميان مردم اعلام كرد: خداوند متعال، همانگونه كه نماز را بر شما واجب گردانيد، زكات را نيز واجب كرده است. پس از طلا، نقره، شتر، گاو، گوسفند، گندم، جو، خرما و كشمش، بايد زكات بدهيد.
اين تكليف در ماه رمضان اعلام شد. پيامبراسلام از غير اموال ياد شده عفو فرمود... ديگر متعرّض اموال آنان نشد تا يكسال ديگر بر آنان
[1]- سوره نساء، آيه 162.
[2]- سوره انبياء، آيه 73.
گذشت و ماه رمضان بعدى را روزه گرفتند و افطار كردند، دوباره پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به منادى خود دستور دادو او در ميان مردم اعلام كرد:
اى مسلمانان! ازاموال خود زكات بدهيد تانماز شما قبول شود. سپس مأموران و كارگزاران جمع آورى صدقات را در ميان مردم اعزام نمود.»[1]
2- امام صادق عليه السلام فرمود:
«زكات به جهت آزمايش ثروتمندان و كمك به فقيران و نيازمندان واجب شده است و اگر مردم زكات اموال خود را بپردازند، هيچ مسلمانى، فقير و نيازمند باقى نخواهد ماند و به وسيله اين واجب الهى، بىنياز خواهد شد. همانا مردم هيچگاه فقير و محتاج و گرسنه و برهنه نشدهاند مگر به خاطر گناهان ثروتمندان و خداوند متعال حق دارد از شمول رحمت خود جلوگيرى كند نسبت به كسى كه از دادن حق خدا در مالش جلوگيرى كرده است و من به آن كسى كه خلق را آفريده و سفره روزى را گسترده است قسم مىخورم كه هيچ مالى در خشكى و دريا، نابود وضايع نشده است مگر به جهت ترك زكات.»[2]
3- امام موسى كاظم عليه السلام فرمود:
«اموال خود را با دادن زكات حفظ كنيد.»[3]
4- امام باقر عليه السلام فرمود:
[1]- وسائل الشيعه، ج 6، كتاب الزكاة، باب 1، ابواب ما تجب فيه الزكاة، ص 3، حديث 1 و: باب 8، ص 42، حديث 1.
[2]- همان، ص 4، حديث 6.
[3]- همان، حديث 5.