يا كتابهاى دينى و علمى و قرآن و مانند آن بخرد و براى استفاده عمومى وقف نمايد و يا حتّى براى استفاده فرزندانش وقف كند در صورتيكه از نفقه واجب بر او حساب نشود. همچنين جايز است توليت وقف را براى خود يا فرزندانش قرار دهد در صورتيكه اين كار به مصلحت مال موقوفه باشد.
25- اقرب اين است كه خريدن زمين و باغ از مال زكات و وقف حاصل آن براى فرزندان خود كه واجبالنفقه او مىباشند، جايز نيست.
گرفتن عوض زكات:
26- اگر كسى از دادن زكات امتناع مىورزد، براى فقير جايز نيست از اموال او به عنوان عوض برداشت كند يعنى بدون اطلاع او يا با نيرنگ و فريب از مال او به قصد زكات بردارد مگر با اجازه حاكم شرع در خصوص هر مورد.
وكيل فقير:
27- اگر مالك، شخص فقيرى را وكيل بگيرد تا زكات او را ميان مستحقّين توزيع كند، جايز است آن شخص از آن زكات براى خود بگيرد به شرطى كه بداند كه هدف مالك صرفاً رساندن به مستحقّ است،- هر كسى كه باشد- امّا اگر احتمال دهد كه هدف مالك رساندن به مستحقّين ديگر غير از خود اوست، جايز نيست از زكات براى خود بردارد.
زكات گيرنده هم زكات مىدهد:
28- اگر فقير مقدارى از اموالى كه زكات دارد (مانند غلات، يا چارپايان، يا طلا و نقره) به دست آورد، و شرايط زكات در آن مال فراهم شود، واجب است زكات بدهد مثل اينكه اگر يك مرتبه به او 40 گوسفند داده شود و شرايط ديگر وجوب هم فراهم باشد، بايد زكات گوسفندان را بدهد.
مال مشترك:
29- اگر مال زكاتى بين دو يا چند نفر مشترك باشد و سهم هر يك به حدّ نصاب برسد امّا تنها يكى از شركا زكات سهم خود را بدهد و سپس مال را بين خود تقسيم كنند، تصرّف زكات دهنده در مال سهم خود هيچ اشكالى ندارد حتّى اگر شريك ديگر يا ديگر شركا، زكات سهم خود را نداده باشند.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
بخش دوّم- زكات فطره
احكام زكات فطره
حديث شريف:
1- امام صادق عليه السلام فرمود:
«تجب الفطرة على كلّ من تجب عليه الزكاة»[1]
. «زكات فطره بر هركس واجب مىشود كه زكات براو واجب مىشود.»
2- امام على عليه السلام در خطبه عيد فطر فرمود:
«أدّوا فطرتكم
، فإنّها سنّة نبيّكم
، وفريضة واجبة من ربّكم
، فليؤدّها كلّ امرئ منكم عن عياله كلّهم
، ذكرهم وانثاهم
، وصغيرهم وكبيرهم
، وحرّهم ومملوكهم
، عن كلّ إنسان منهم صاعاً من تمر
، أو صاعاً من بُرّ
، أو صاعاً من شعير»[2]
. «زكات فطره خود را پرداخت كنيد زيرا فطره سنّت پيامبر شما و فريضه واجب از سوى پروردگار شما است. پس هركسى فطره خود و همه خانوادهاش را بدهد؛ از ذكور و اناث، كوچك و بزرگ، آزاد و برده، از هر انسانى به اندازه يك صاع از خرما يا گندم يا جو.»
[1]- وسائل الشيعه، ج 6، كتاب الزكاة، باب 4، ابواب زكاة الفطره، ص 226، حديث 1.
[2]- همان، باب 5، ص 228، حديث 7.
3- امام صادق عليه السلام درباره نوزادى كه در شب عيد فطر متولّد مىشود يا يهودى و يا مسيحىاى كه در شب عيد فطر مسلمان مىشود، فرمود:
«ليس عليهم فطرة
، وليس الفطرة إلّاعلى من أدرك الشهر»[1]
. «آنان فطره ندارند. فطره تنها بر كسى واجب است كه ماه رمضان را درك كرده باشد.»
4- از امام كاظم عليه السلام سؤال شد درباره شخصى كه خود محتاج زكات فطره است؟ فرمود:
«ليس عليه فطرة»[2]
. «فطره بر او واجب نيست.»
5- از امام رضا عليه السلام سؤال شد درباره اينكه هر نفر چند مقدار از گندم يا جو يا خرما و يا كشمش فطره بدهد؟ فرمود:
«صاع بصاع النبيّ صلى الله عليه و آله»[3]
. «يك صاع به اندازه صاع پيامبر صلى الله عليه و آله.»
6- ابراهيم بن محمّد همدانى مىگويد: روايات درباره فطره مختلف بود پس به امام ابوالحسن حضرت هادى عليه السلام نوشتم و پرسيدم. امام در جواب نوشت:
«إنّ الفطرة صاع من قوت بلدك
؛ على أهل مكّة واليمن والطائف وأطراف
[1]- وسائل الشيعه، ج 6، كتاب الزكاة، باب 11، ابواب زكاة الفطره، ص 245، حديث 1.
[2]- همان، باب 2، ص 223، حديث 6.
[3]- همان، باب 6، ص 231، حديث 1.
الشام واليمامة والبحرين والعراقين وفارس والأهواز و كرمان تمر
، وعلى أهل أوساط الشام زبيب
، وعلى أهل الجزيرة والموصل والجبال كلّها بُرّ أو شعير
، وعلى أهل طبرستانالارز
، وعلى أهل خراسانالبُرّ
، إلّاأهل مرو والريّ فعليهم الزبيب
، وعلى أهل مصر البُرّ
، ومن سوى ذلك فعليهم ما غلب قوتهم
، ومن سكن البوادي من الأعراب فعليهم الأقط
، والفطرة عليك وعلى الناس كلّهم»[1]
. «فطره يك صاع از خوراك شهر شماست. بر اهالى مكّه و يمن و طائف و اطراف شام و يمامه و بحرين و عراقين و فارس و اهواز و كرمان، خرما لازم است. وبر اهالى شام، كشمش. و بر اهالى جزيره و موصل و كوهها، گندم يا جو. و بر اهل طبرستان، برنج و بر اهالى خراسان، گندم جز اهل مرو و رى كه بر آنها كشمش واجب است، و بر اهل مصر، گندم. در ساير مناطق هم هر منطقه از خوراك غالب خود فطره بدهد وباديهنشينان هم از كشك بدهند. فطره بر شما و بر همه مردم واجب است.»
7- اسحاق بن عمّار مىگويد: از امام صادق عليه السلام سؤال كردم درباره فطره كه آن را جمع آورى مىكنيم و قيمت آن را به يك مرد مسلمان مىدهيم آيا درست است؟
فرمود: «اشكال ندارد.»[2]
8- عيص بن قاسم مىگويد: از امام صادق عليه السلام پرسيدم كه چه وقت فطره داده مىشود؟ فرمود:
«قبل از نماز روز عيد فطر.» گفتم: اگر براى بعداز نماز بماند؟
[1]- وسائل الشيعه، ج 6، كتاب الزكاة، باب 8، ابواب زكاة الفطره، ص 238، حديث 2.
[2]- همان، باب 9، ص 240، حديث 4.