کتاب احکام پزشکی

(414)كساني كه روزه بر آنها واجب نيست عبارتند از:الف :كسي كه به علت پيري توانايي روزه گرفتن ندارد و يا روزه گرفتن براي او مشقت داشته باشد; ولي در صورت دوم و نيز بنابر احتياط واجب در صورت اول بايد براي هر روز يك مد طعام (حدود 750 گرم مواد خوراكي) به فقير بدهد; هرچند بهتر پرداخت دو مد طعام مي‌باشد; و چنين شخصي اگر بتواند پس از ماه رمضان بدون مشقت روزه هاي خود را قضا كند بنابر احتياط مستحب قضاي آن را بجا آورد.ب :كسي كه مرضي دارد كه زياد تشنه مي‌شود و توان و تحمل تشنگي را ندارد يا براي او مشقت دارد; و در صورت دوم و بنابر احتياط واجب در صورت اول بايد براي هر روز يك مد طعام به فقير بدهد; و بهتر آن است كه بيشتر از مقدار ضرورت آب نياشامد; و چنانچه بعد بتواند روزه بگيرد بنابر احتياط روزه هايي را كه نگرفته قضا نمايد.ج :زني كه وضع حمل او نزديك است و روزه براي بچه او زيان دارد يا موجب ضرر براي خود او مي‌شود; و در صورت اول و نيز بنابر احتياط واجب در صورت دوم بايد براي هر روز يك مد طعام به فقير بدهد، و در هر دو صورت بايد روزه هايي را كه نگرفته قضا نمايد.د:زني كه بچه شير مي‌دهد و شير او كم است - چه مادر بچه باشد يا دايه او، و چه با اجرت شير دهد يا بي اجرت - و روزه براي بچه اي كه شير مي‌خورد يا براي خود او ضرر دارد; و در صورت اول و نيز بنابر احتياط واجب در صورت دوم بايد براي هر روز يك مد طعام به فقير بدهد; و در هر دو صورت بايد روزه هايي را كه نگرفته قضا نمايد; و اگر كسي پيدا شود كه بدون اجرت يا با گرفتن اجرت از پدر يا مادر بچه يا فرد ديگر بچه را شير دهد بنابر احتياط بچه را به او بدهد و روزه بگيرد.(415)كسي كه عقيده دارد روزه براي او ضرر ندارد، چنانچه روزه بگيرد و پس از مغرب معلوم شود روزه براي او ضرر داشته بايد قضاي آن را بجا آورد.

تجويز پزشك

(416)كسي كه مي‌داند روزه براي او ضرر ندارد - گرچه پزشك بگويد ضرر

دارد - بايد روزه واجب را بگيرد; به شرط آنكه در واقع هم ضرر نداشته باشد; و كسي كه يقين ياگمان و يا احتمال موجهي كه موجب ترس باشد دارد كه روزه براي او ضرر دارد - گرچه پزشك بگويد ضرر ندارد - نبايد روزه بگيرد; و اگر روزه بگيرد صحيح نيست، مگر اينكه قصد قربت از او محقق شود و معلوم شود ضرر نداشته است .(417)اگر انسان مردد باشد كه روزه براي او ضرر دارد يا نه و پزشك حاذق كه گفته او وثوق آور باشد نظر دهد، نظر پزشك براي او حجت مي‌باشد.(418)در مورد ضررداشتن روزه يا استعمال آب اگر بيمار خود اهل تشخيص باشد، تشخيص او بر نظر پزشك مقدم است ; ولي چنانچه خود بيمار نتوانست تشخيص دهد بايد طبق نظر پزشك مورد اعتماد عمل نمايد.(419) سؤال :آيا توصيه پزشك به پرستار مبني بر ضررداشتن روزه و يا حركت اعضا و استعمال آب براي وضو و نماز براي بيمار از نظر شرعي مجوز محسوب مي‌شود؟جواب :اگر مورد اطمينان باشند و توصيه آنان ايجاد خوف ضرر در بيمار مي‌كند بايد ترتيب اثر دهند.(420) سؤال :در برخي بيماريها - مثل نارسايي كليه - با اطمينان مي‌توان به بيمار توصيه نمود كه روزه نگيرد، اما در بسياري از موارد پزشك به علتهاي مختلف واقعا نمي داند روزه را به بيمار توصيه كند يا خير; در اين صورت وظيفه پزشك چيست ؟جواب :پزشك در فرض سؤال حق ندارد براي بيمار تعيين وظيفه كند; بلكه فقط مي‌تواند چند درصد احتمال ضرري كه مي‌دهد به بيمار بگويد و خود بيمار به ضميمه تجربه سابق و قراين ديگر اگر احتمال عقلايي بدهد كه موجب خوف ضرر روزه باشد، روزه نگيرد.

حالات بيماري

(421)اگر در ماه رمضان پيش از اذان صبح نيت كند و بيهوش شود و در بين روز به هوش آيد، بنابر احتياط واجب روزه آن روز را تمام كند; و اگر تمام نكرد قضاي آن را بجا آورد; و اگر نيت نكرده باشد، چنانچه بعد از ظهر به هوش آيد، روزه بر او

واجب نيست ; و چنانچه پيش از ظهر به هوش آيد بنابر احتياط واجب نيت روزه كند و روزه را بگيرد; و اگر نگرفت قضاي آن را بجا آورد.(422)اگر مريض پيش از ظهر ماه رمضان خوب شود و از اذان صبح تا آن وقت كاري كه روزه را باطل مي‌كند انجام نداده باشد، بنابر احتياط واجب نيت روزه كند و آن روز را روزه بگيرد و قضاي آن را نيز بجا آورد; و چنانچه بعد از ظهر خوب شود روزه آن روز بر او واجب نيست و مي‌تواند افطار نمايد و بايد قضاي آن را بگيرد.(423)اگر روزه دار عمدا قي كند - گرچه از روي بيماري و ناچاري باشد - روزه اش باطل مي‌شود; ولي اگر از روي اشتباه و يا بي اختيار قي كند اشكال ندارد.(424) سؤال :در بعضي از بيماريهاي دندان، در محيط دهان عارضه اي به نام "آبسه" ايجاد مي‌شود كه بعضا توسط مجرايي به داخل محيط دهان باز شده و از آن موادي (چرك) ترشح مي‌گردد. با توجه به اين توضيح :الف :در ايام روزه داري آيا خروج خودبه خود اين مواد از مجاري آبسه (فيستول) كه طبيعتا با بزاق دهان فرو برده مي‌شود، مبطل روزه مي‌باشد؟ب :آيا خروج عمدي اين مواد توسط عملي ارادي كه دندانپزشك يا خود بيمار انجام مي‌دهند، و فرو برده شدن آن همراه با بزاق مبطل روزه مي‌باشد؟جواب :در مفروض سؤال عمدا آب دهان را فرو نبرد ولي آنچه بي اختيار فرو مي‌رود مانعي ندارد.(425) سؤال :به دنبال بعضي از اعمال و معالجات دندانپزشكي مانند كشيدن دندان و...، تا مدتي خون و ترشحات ديگر از محل مورد نظر به محيط دهان وارد مي‌گردد; لطفا بفرماييد:الف :آيا فروبردن اين ترشحات مبطل روزه مي‌باشد؟ب :فروبردن سهوي اين ترشحات چه حكمي دارد؟ج :به طور كلي فروبردن خون كه از محل كشيده شدن دندان تا مدتي جريان دارد و با بزاق مخلوط مي‌گردد، چه حكمي دارد؟جواب :در مفروض سؤال اگر آب دهان را عمدا فرو برد هم حرام است و هم به روزه ضرر مي‌زند، ولي از روي سهو يا بي اختيار مانعي ندارد.

قضا و كفاره

(426)اگر به واسطه بيماري يا عذر ديگري در ماه رمضان روزه نگيرد و پس از ماه رمضان عذر او برطرف شود، بنابر احتياط واجب تا رمضان سال بعد قضاي آن را بجا آورد; و چنانچه تا آن زمان از روي عمد قضاي روزه را نگيرد بايد علاوه بر قضاي روزه براي هر روز يك مد طعام به فقير بدهد.(427)اگر بيماري انسان چند سال ادامه پيدا كند و پس از بهبودي تا ماه رمضان آينده به اندازه قضا وقت داشته باشد، بايد قضاي رمضان آخر را بگيرد و براي هر روز از سالهاي پيش يك مد طعام به فقير بدهد و قضاي آنها واجب نيست .(428)اگر به علت بيماري يا حيض و يا نفاس روزه ماه رمضان را نگيرد و پيش از تمام شدن ماه رمضان بميرد، لازم نيست روزه هاي او را قضا كنند; ولي اگر به علت مسافرت روزه نگرفته باشد و پيش از تمام شدن ماه رمضان بميرد بايد براي او قضا كنند.(429)اگر ميت به خاطر بيماري روزه ها را نگرفته باشد، قضاي آنها در صورتي بر ولي او واجب مي‌شود كه بر خود او قضاي آنها واجب بوده و بجا نياورده است .(430) سؤال :بيماري در اثر تجويز پزشك روزه هاي خود را نگرفته است، ولي پس از چند سال فهميده كه پزشك در تجويز خود اشتباه كرده است ; آيا قضا و كفاره بر بيمار واجب است ؟جواب :قضا واجب است، ولي اگر به گفته پزشك وثوق پيدا كرده كفاره واجب نيست ليكن كفاره تأخير قضا را كه براي هر روزه يك مد طعام است بدهد.

حج

(431) سؤال :در هنگام حج بيت الله الحرام از جمله مواردي كه در هنگام احرام بر فرد محرم رعايتش لازم است، يكي عدم خارج نمودن خون از بدن، و ديگري بنابر قول بعضي علما نكشيدن دندان مي‌باشد; با توجه به موارد فوق الذكر، افرادي كه

دچار بيماري لثه مي‌باشند و بعضا خودبه خود خون از لثه هايشان خارج مي‌گردد، آيا اين مسأله مضر به صحت احرام آنها خواهد بود؟جواب :فرض مذكور مضر به احرام نيست .(432) سؤال :در صورت تمكن و مقدوربودن (از نظر زماني و مالي) آيا بر چنين بيماري لازم است قبل از رفتن به حج به مداواي لثه هاي خود اقدام نمايد؟جواب :بنابر احتياط اقدام نمايد.(433) سؤال :فردي احتمال مي‌دهد هنگام احرام بستن در حج، در صورت مسواك زدن ممكن است مقداري خون از دهانش خارج گردد; مسواك زدن چنين فردي آيا جايز است ؟جواب :مجرد احتمال مانع از مسواك نيست ولي با مظنه و يا عادت احوط ترك است .

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة

( بسمه تعالي) فهرست كتابهاي منتشر شده فقيه عاليقدر حضرت آيت الله العظمي منتظري

كتابهاي فارسي :

1 -خطبه حضرت فاطمه زهرا (س)2 -درسهايي از نهج البلاغه (3 جلد)3 -مباني فقهي حكومت اسلامي (6 جلد)جلد اول :دولت و حكومتجلد دوم :امامت و رهبريجلد سوم :قواي سه گانه، امر به معروف، حسبه و تعزيراتجلد چهارم :احكام و آداب اداره زندانها و استخبارات (اطلاعات)جلد پنجم :احتكار، سياست خارجي، قواي نظامي و اخلاق كارگزاران حكومت اسلاميجلد ششم :منابع مالي حكومت اسلامي (زكات، خمس و غنائم)4 -رساله توضيح المسائل5 -احكام و مناسك حج6 -معارف و احكام نوجوان7 -رساله استفتائات8 -استفتائات مسائل ضمان9 -احكام پزشكي

كتابهاي عربي :

10 -نهاية الاصول11 -البدر الزاهر (في صلوة الجمعة و المسافر)12 -دراسات في ولاية الفقيه و فقه الدولة الاسلاميه (4 جلد)

13 -كتاب الزكوة (4 جلد)14 -دراسات في المكاسب المحرمة (3 جلد)15 -نظام الحكم في الاسلام16 -كتاب الحدود17 -كتاب الخمس و الانفال18 -التعليقة علي العروة الوثقي19 -الاحكام الشرعية علي مذهب اهل البيت (ع)20 -مناسك الحج و العمرة جهت تهيه كتابهاي فوق با آدرس : قم - بلوار شهيد محمد منتظري - كوچه شماره 8 - پلاك 5 مكاتبه نموده، و يا با شماره تلفنهاي : 12 - 7740011 (0251) تماس حاصل فرماييد.