شده و قبل از رسيدن به حلق مبدل به هوا شود، مصرف آن مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (100) مريضان مبتلا به آسم ناچارند، از وسيلهاى استفاده كنند كه باعث راحت شدن تنفس و از بين رفتن گرفتگى نفس مىشود. اين وسيله اينگونه استفاده مىشود كه آن را در مقابل دهان گذاشته و با فشار دادن آن، داروى داخل آن به شكل گاز داخل دهان شده و باعث رفع گرفتگى نفس مىشود. لطفاً حكم استفاده از آن را براى روزه داران بيان فرماييد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه هوا بعد از رسيدن به مرى و مجراى تنفس مبدل به ماده سائله گردد، روزه صحيح بوده و اشكالى ندارد، والله العالم.
سؤال (101) گاهى موارد پزشكان براى مريضان مبتلا به بيمارىهاى تنفسى دارويى را تجويز مىكنند كه به شكل گاز پر فشار بوده و از طريق دهان جذب بدن مىشود. آيا استفاده از اين دارو با توجه به اينكه 80% درصد آن جذب بدن مىشود، اشكالى در روزه ايجاد مىكند؟
خوئى (قدس سرّه): استفاده از داروى ذكر شده، ضررى به روزه وارد نمىكند.
سؤال (102) من مبتلا به حساسيتى در بينى مىباشم و با مراجعه به پزشك، پزشك از من خواسته، كه براى تشخيص مريضى مادهاى را
استفاده كنم كه به شكل اسپرى از فضاى دهان جذب بدن مىشود. وقتى كه آن را استعمال كردم، احساس كردم كمى از آن داخل حلقم شده و جذب شكم گرديده، ولى يقين پيدا نكردم. آيا روزهى من در آن حال باطل شده يا نه، در صورتى كه اگر مىدانستم، دكتر چنين دارويى را براى من تجويز مىكند، هرگز دكتر نمىرفتم؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه داروى مذكور به شكل هوا به فضاى دهان برسد، ضررى به روزه نمىزند، والله العالم.
4- قطرهاى كه در بينى ريخته مىشود
سؤال (103) آيا قطرهاى كه داخل بينى ريخته مىشود، روزه را باطل مىكند؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه به فضاى حلق نرسيده باشد، اشكال ندارد.
5- حكم خوردن و آشاميدن بدون قصد
سؤال (104) شخصى مبتلا به مرضى است كه هنگام خواب خون از دندانهاى او و يا از حلقش جارى شده و از حلق مىگذرد، حكم روزهى او در ماه رمضان چيست؟ هنگامى كه از خواب بيدار مىشود براى اينكه خون را از حلق خود خارج سازد ناچار است كه مقدارى آب داخل حلق نموده تا بتواند، خون را خارج سازد. ولى مقدارى از آب بدون اختيار وارد شكم مىشود. در اين صورت روزه چه حكمى پيدا مىكند؟
(بسمه تعالى): آنچه كه در حال خواب وارد شكم مىشود، ضررى به صحت روزه نمىرساند، ولى در حال بيدارى بايد از رسيدن آب به شكم جلوگيرى نمايد. و در صورتى كه مقدارى از آب داخل شكم شد، بقيهى روز را بايد امساك نموده؛ يعنى عملى كه روزه را باطل مىكند، انجام نداده و بعداً روزهى آن روز را قضا نمايد، والله العالم.
دوم: استفراغ عمدى
اگر استفراغ به خاطر ضرورتى باشد؛ مثل معالجه و مانند آن، براى روزهدار مانعى ندارد و همچنين استفراغ غير اختيارى اشكالى ندارد.
(مسئله) اگر در شب غذايى بخورد كه خوردن آن در روز موجب استفراغ مىگردد، در صورتى كه قصد استفراغ در روز را داشته باشد، روزهاش باطل مىشود. و در صورتى كه قصد استفراغ ندارد، بنابر اظهر روزه باطل نمىشود و در اين مسئله فرقى بين واجب معين و غير معين نمىباشد و همچنين فرقى نيست، بين صورتى كه بيرون آوردن آنچه خورده، منحصر به استفراغ باشد يا نباشد.
سوم: باقى ماندن بر جنابت عمداً
(مسئله) در صورتى كه شخص جنب به خاطر مرض و غير آن قدرت بر غسل كردن ندارد، بايد قبل از فجر تيمم نمايد و در صورتى كه تيمم
انجام ندهد، روزهاش باطل است و در صورت تيمم نمودن بنابر احتياط، بايد تا طلوع فجر بيدار بماند.
چهارم: احتقان به مايعات
احتقان به اشياء جامد و همچنين به اشيايى كه داخل شكم مىشود و لكن از راه حلق نبوده و صدق خوردن و آشاميدن هم به آنها نمىشود، مانعى ندارد؛ مانند دارويى كه در رحم استفاده مىشود يا داخل گوش ريخته مىشود و يا در چشم و مواضع ديگر استفاده شده و در بعضى موارد داخل شكم مىشود. و هم چنين اگر شخصى روزهدار مورد اصابت چاقو و نيزه و امثال آنها واقع شود كه وسيلهى مذكور داخل شكم او مىشود، ولى در صورتى كه براى رسيدن غذا به معده راه ديگرى غير از حلق درست كرده باشند و از آن راه غذا را به معده برسانند، بعيد نيست كه خوردن و آشاميدن بر آن صدق كرده و در اين صورت روزه باطل شود و همچنين اگر به خاطر استنشاق آبى از راه بينى داخل شكم شود و در صورتى كه آب و يا غذا وارد بدن شده، ولى داخل معده نگردد. در اين صورت بايد بنابر احتياط واجب آن عمل را ترك نمايد، مانند سرم غذا كه در زمان ما متعارف است. ولى داخل نمودن دارو بوسيلهى آمپولى كه به دست يا پا مىزنند، اشكالى ندارد و همچنين قطرهاى كه در چشم و يا گوش مىريزند.
سؤال (105) دارويى كه خانمها براى معالجهى بعضى از امراض خود استفاده مىكنند و آن را داخل مجراى رحم قرار مىدهند، آيا ضررى به صحت روزه مىرساند؟
(بسمه تعالى): استفاده از اين داروها ضررى به روزه نمىرساند، والله العالم.
سؤال (106) مفهوم تنقيه در احكام روزه چيست؟
(بسمه تعالى): معناى آن داخل نمودن آب و يا مايع ديگر از پشت انسان، به بدن است.
حكم داخل كردن دوربين عكسبردارى از طريق دهان به معده
سؤال (107) آيا داخل نمودن تجهيزات عكس بردارى و مانند آن داخل بدن، جهت عكس بردارى از معده موجب بطلان روزه مىشود؟
(بسمه تعالى): داخل نمودن وسايل ذكر شده، در صورتى كه فقط براى عكسبردارى باشد، مانعى نداشته و روزه صحيح مىباشد، والله العالم.
پنجم: استفاده از آمپول در روزه
1- حكم آمپولى كه جهت معالجه استفاده مىشود
سؤال (108) آيا استفاده از آمپولهاى مختلف (غذايى و يا بيهوشكننده و يا دارويى) روزه را باطل مىكند.
(بسمه تعالى): استفاده از آمپولهايى كه به نحو تزريق در عضو مىباشد و جنبهى دارويى دارد، اشكالى ندارد. ولى استفاده از آمپولهاى كه موجب بيهوشى مىشود، هرچند مدت بيهوشى كم باشد، قابل اشكال است، والله العالم.
سؤال (109) آيا تزريق آمپول موجب باطل شدن روزه مىشود؟ و آيا فرقى بين آمپول دارويى و آمپول تقويتى وجود دارد، در صورت اشكال، آيا تزريق در دست و يا پا فرقى دارد؟
(بسمه تعالى): تزريق آمپول در ماه رمضان چه دارويى و چه تقويتى مشكلى ندارد و در حكم ذكر شده، فرقى بين تزريق از دست و يا پا وجود ندارد. البته بايد توجه شود كه شخص مريض با تفاصيلى كه در رسالهى عمليه گفته شده، روزه بر او واجب نمىباشد، والله العالم.
2- حكم آمپولى كه جهت تغذيه در مريض استعمال مىشود (آمپول و سرم غذايى)
سؤال (110) استفاده از آمپولهاى تقويتى و غذايى مانند (ب 12) و (ب كمپلكس) در حال روزه چه حكمى دارد؟
(بسمه تعالى): ضررى به روزه نمىرساند، والله العالم.
سؤال (111) آيا استفاده از سرم خوراكى كه حاوى آب و شكر و بعضى داروهاى ديگر مىباشد و به جاى آب و غذا به بيماران داده مىشود، باعث بطلان روزه مىشود؟
خوئى (قدس سرّه): بنابر احتياط واجب در حال روزه، ترك شود.
سؤال (112) آيا سرم غذايى در صورتى كه شخص روزه دار با توجه به گرسنگى نيازى چندان به غذا ندارد مبطل روزه محسوب مىشود. در بعضى از استفتائاتى كه شده، فرمودهايد بنابر احتياط واجب مفطر بوده و
بايد از آن اجتناب شود. اين در حالى است كه در استفتايى ديگرى كه بدين گونه مطرح شده است.
آيا دارويى كه جهت تغذيه به مريض از راه آمپول داده مىشود، براى روزه اشكال دارد يا نه، و آيا اين آمپول غذايى حكم آمپولهاى ديگر را دارد؟ با توجه به اينكه مواد غذايى مذكور داخل معده نگشته و از راه خون جذب بدن مىگردد، مانند ساير داروهايى كه به وسيلهى آمپولها جذب مىگردد؟
در جواب اين استفتاء فرمودهايد، داروى ذكر شده مفطر نبوده، اگرچه بنابر احتياط مستحب ترك شود. آيا جواب دوم عدول از جواب اول بوده و نظر مبارك تغيير نموده است؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه داروى مذكور كه جهت تقويت استفاده مىشود، جايگزين غذا بوده و احساس گرسنگى را در شخص از بين مىبرد، بايد بنابر احتياط واجب از آن اجتناب گردد، هر چند داخل معده نگردد. ولى در صورتى كه جايگزين غذا در رفع گرسنگى در انسان نباشد، هرچند از طريق خون جذب بدن گردد، استفاده از آن ضررى به روزه نمىزند.
ششم: حكم عمل جراحى و بيهوشى براى شخص مريض
سؤال (113) در مواردى كه اجراى عمل جراحى بر روى انسان متوقف بر بيهوشى باشد، در صورتى كه بيهوشى مقدارى از روز و يا همهى آن روز باشد، آيا روزهى شخص روزه دار با اين بيهوشى اشكال پيدا مىكند؟
(بسمه تعالى): عمل مذكور با توجه به بيهوشى اشكالى ندارد و بنابر احتياط روزهى آن روز را قضا نمايد، الله العالم.
هفتم: خون دادن شخص روزه دار
سؤال (114) آيا پرداخت خون از طريق رگ براى روزه اشكال دارد؟
(بسمه تعالى): ضررى به روزه نمىرساند و لكن مكروه است، والله العالم.
سؤال (115) من در ماه رمضان خون دادهام، آيا روزهام صحيح است؟