بارورى استفاده نمايد، آيا در عمل ذكر شده، اجازهى شوهر فعلى شرط مىباشد؟
(بسمه تعالى): اين عمل جايز نمىباشد؛ چون احكام زوجيت و همسرى تا زمان حيات و زندگى شوهر مترتب مىگردد، هر چند بعضى احكام مثل جواز نظر باقى مىماند، والله العالم.
سؤال (285) آيا زنى كه شوهرش از دنيا رفته، مىتواند از منى همسرش كه در بانك منى نگهدارى مىشود، جهت بارورى استفاده نمايد؟
(بسمه تعالى): اين عمل جايز نمىباشد و در صورت اتفاق اين عمل ذكر شده، شوهرى كه از دنيا رفته، پدر بچه و زن بارور شده، مادرش محسوب مىگردد؛ ولى فرزندى كه از اين طريق متولد مىگردد، از پدرش ارث نمىبرد، والله العالم.
5- بارورى مصنوعى جهت تشخيص امراض ژنى
سؤال (286) امروزه نوعى بيمارى در جوامع ظاهر شده كه به آن بيمارى تالاسمى گفته شده و به وسيله وراثت از اشخاص منتقل مىگردد، آثار اين بيمارى را مىتوان در سه چيز خلاصه نمود:
1- متولد شدن اطفال عقب افتاده كه در اصطلاح به آنها منگول گفته مىشود.
2- متولد شدن فرزندان و نوزادانى كه داراى كم خونى شديد بوده، به شكلى كه بايد پيوسته به آنها خون تزريق گردد، علاوه بر اينكه اين
نوزادان به مرور زمان مبتلا به بيمارىهاى مشكل، در بعضى از حواس خود مثل بينايى و شنوايى خواهند شد كه زندگى را بر آنان سخت و دشوار نموده و ادامهى زندگى آنان توام با درد و رنج فراوان خواهد بود.
3- نوزادانى كه از جهت خلقت ظاهرى سالمند، ولى حاوى ژن تالاسمى بوده و مىتوانند آن را به فرزندان و نسل بعد از خود انتقال دهند، آنچه كه در دو احتمال اول و دوم گفته شد، متوجه فرزندان آنها شده و آنها در معرض ابتلا هستند.
با توجه به آنچه گفته شد، علم پزشكى امروز توانايى دارد كه قبل از انعقاد نطفه در رحم مادر به شكلى طبيعى تركيبى از نطفهى مرد و زن را در محيطى خارج از رحم نگه داشته و آن را به شكل مصنوعى بارور سازد و در اولين مرحله از مراحل لقاح تعيين نمايد كه آيا ژن پدر و يا مادر حاوى مرض تالاسمى مىباشد يا خير. در اين فرض زوجين مىتوانند به راحتى پى به سلامت جسمى فرزند خود برده و از بروز هر نوع ابتلا بعد از زايمان جلوگيرى نمايند. اكنون در اين باره سؤالاتى مطرح مىگردد.
الف- آيا پزشكان متخصص در اين زمينه مىتوانند اقدام به عمل بارورى خارج رحم بنمايند يا خير؟
(بسمه تعالى): عملى كه مستلزم نظر پزشك به عورت و جسد زن گردد، جايز نمىباشد و همچنين كشف عورت در نزد پزشك جايز نبوده، مگر در مقام مداوا و معالجهى مرض، والله العالم.
ب- آيا مادر مىتواند بعد از لقاح مصنوعى در خارج رحم و بعد از اطلاع از ناقص بودن و يا مبتلا بودن جنين به تالاسمى آن را از بين برده و از آن چشم پوشى كند؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه پزشك عمل بارورى را در خارج رحم انجام داده، زن مىتواند از جاسازى آن در رحم خود جلوگيرى نمايد، چه جنين سالم باشد و چه ناقص، و شوهرش هم حق ندارد او را مجبور به جاسازى جنين در رحم نمايد، والله العالم.
ج- آيا شوهر مىتواند همسر خود را مجبور به انجام آزمايشات ذكر شده نمايد؟ و بنابر جايز بودن اجبار همسر، آيا در همهى موارد سه گانهى ذكر شده، شوهر حق اجبار دارد؟ البته در صورتى كه پزشك معالج متوجه شود كه جنين از قسم اول و يا دوم مىباشد، از قرار دادن آن به رحم همسر جلوگيرى مىكند، هرچند آن دو به آن رضايت داده باشند، آيا پزشك در صورت رضايت پدر و مادر با قرار دادن جنين مبتلا به رحم مىتواند به رضايت آنان اعتنايى نكرده و آن را در رحم قرار ندهد؟
(بسمه تعالى): جواب اين سؤال از جوابهاى قبل روشن مىشود، والله العالم.
د- آيا اصولًا عمل بارورى مصنوعى نوعى تغيير و تبديل در خلقت خداوند محسوب مىگردد؟
(بسمه تعالى): عمل ذكر شده، تغيير و تبديل خلقت خداوندى نمىباشد ومفهوم تغيير و تبديل خلقت به عنوان مثال در مواردى مثل تغيير زن و تبديل او به مرد و يا بالعكس ثابت مىباشد، والله العالم.
* فصل سوم: بارورى با نطفهى اجنبى
(مسئله) بارور ساختن زن با منى مرد اجنبى چه به واسطهى مرد اجنبى باشد و چه به واسطهى شوهر خودش باشد، جايز نمىباشد و در صورتى كه اين عمل انجام شود و زن بچه دار شود، بچه به مرد صاحب نطفه تعلق داشته و بين بچه و او همهى احكام شرعيهاى نسب؛ مانند ارث مترتب مىگردد، چون فرزند متولد از زنا از مسئلهى ارث مستثنى گرديده و اين مورد از موارد زنا محسوب نمىگردد (هر چند اين عمل حرام مىباشد) و همچنين زنى كه فرزند را بدنيا آورده، مادرش محسوب مىگردد و بين اين بچه و زنى كه او را بدنيا آورده، همهى احكام شرعيهاى نسب مترتب مىگردد و فرقى بين اين فرزند و بقيهى فرزندان مرد صاحب نطفه و زنى كه او را بدنيا آورده، نمىباشد و همچنين از قبيل همين مسئله ذكر شده است كه اگر زنى به وسيلهى عمل حرام مساحقه و يا عمل ديگر منى همسر خود را در رحم زن ديگر قرار دهد و آن زن باردار گردد، در اين صورت فرزند، به صاحب منى و نطفه ملحق مىگردد.
سؤال (287) آيا بارور ساختن زن به وسيلهى نطفه و منى مرد اجنبى و قرار دادن نطفهى او در رحم زن، جايز است؟
(بسمه تعالى): اين عمل به هيچ وجه جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (288) مدتى است كه مشغول نوشتن يك رسالهى علمى راجع به بارورى مصنوعى بوده، ولى متاسفانه فتوايى از مراجع بزرگوار در اين زمينه به دست نياوردم. و همچنين به دليل و مستند شرعى در اين مسئله برخورد نكردم، من هم اكنون نيازمند جواب جنابعالى از سؤالاتى هستم كه مطرح مىگردد؟
1- حكم بارورى زن به وسيله نطفهى مرد نامحرم، در صورتى كه مرد همسردار نبوده و مجرد است؟
2- حكم بارورى در صورتى كه مرد اجنبى همسردار و متاهل باشد؟
3- حكم فرزندى كه از اين طريق متولد شده، نسبت به آثار شرعيه، نسبت پدرى و مادرى و مسئلهى ارث چگونه است؟
(بسمه تعالى): بارورى زن با نطفهى مرد اجنبى جايز نمىباشد و در اين مسئله فرقى بين اجنبى مجرد و ويا متاهل نمىباشد و در صورتى كه فرزندى از اين طريق به وجود آيد به مرد صاحب نطفه ملحق مىشود و اين فرزند از مرد صاحب نطفه ارث مىبرد؛ زيرا او پدر بچه محسوب مىگردد و همچنين صاحب منى از اين بچه ارث مىبرد؛ زيرا فرزند اوست و همچنين زنى كه بچه را بدنيا آورده،
مادرش محسوب مىشود و همهى احكام مربوط به مادر و فرزند مترتب مىگردد، والله العالم.
سؤال (289) آيا در مسئلهى بارورى مصنوعى نسبتها با همديگر مخلوط نمىگردد؟
(بسمه تعالى): اختلاطى در انساب نمىباشد، پدر بچه صاحب نطفه است و مادرش زنى مىباشد كه او را زاييده است، والله العالم.
سؤال (290) در صورتى كه در هنگام بارورى مصنوعى اشتباهاً به جاى تلقيح نطفهى شوهر، نطفهى مرد ديگرى را با نطفهى زن مخلوط
كرده و بارور نمودهاند. در اين صورت فرزند متولد شده، ملحق به چه كسى مىباشد؟
(بسمه تعالى): طبق آنچه در سؤال ذكر شده، فرزند ملحق به مرد صاحب نطفه مىباشد و از او ارث مىبرد، والله العالم.
سؤال (291) تلقيح و بارورى نطفهى زن به وسيله منى مرد اجنبى در صورتى كه اين عمل را شوهر زن انجام دهد، چه حكمى دارد؟
(بسمه تعالى): جايز نمىباشد، والله العالم.
* فصل چهارم: مسايل ديگرى در بارورى مصنوعى
1- كاشتن نطفهى بارور شده در رحم زن اجنبى
سؤال (292) يكى از طرق باردارى در اماكن اروپايى بارور كردن منى شوهر است به كمك همسرش، سپس قراردادن آن در رحم زن ديگر، اكنون چند سؤال در اين زمينه مطرح است؟
1- حكم شرعى اين عمل چيست؟
2- چه كسى مادر بچه ايست كه به دنيا آمده (صاحب رحم مادر است و يا صاحب تخمك)؟
3- به چه كيفيت مىتوان اين عمل را به شكل مشروع انجام داد؟
4- آيا صاحب رحم مىتواند بعد از زاييدن بچه، او را به عنوان فرزند خود مطالبه كند؟
خوئى (قدس سرّه): 1- اين عمل چنانچه در سؤال مطرح شده، قابل اشكال مىباشد.
2- اما مادر فرزند زنى است كه او را زاييده است.
3- مورد مشروع و صحيح اين عمل دو مورد مىباشد.
اول: اگر كنيز مملوكى را شوهر به دست آورد و يا با كنيزى كه برايش حلال شده، اين عمل انجام شود، هرچند تحليل به جهت عمل تلقيح باشد، ولى اين فرض در زمان ما بعيد است.
دوم: اينكه مرد صاحب نطفه زنى را كه شوهر ندارد، عقد نموده، هر چند مدت آن محدود به چند ساعت باشد و اجرت مشخّصى را هم براى او قرار دهد. سپس نطفهى مرد را با نطفهى زن عقد شده تركيب نمايند و در رحم آن زن قرار دهند. اين دو مورد راه حل مشكل است و را ه سومى ندارد.
4- بله به اندازهى مادريش حق دارد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): (تعليقه به سؤال 3) مورد ذكر شده در جواب، در صورتى است كه شخصى كه نطفه را در رحم زوجهى موقت قرار مىدهد، خود شوهر باشد و در صورتى كه اجنبى اين عمل را انجام دهد، دو طريقى كه در جواب مرحوم خوئى آمده، كفايت نمىكند.
2- كاشتن تخمك در رحم و بارورى آن با نطفهى شوهر
سؤال (293) خانمى كه 15 سال قبل ازدواج نموده و تا به حال صاحب فرزند نگرديده و جهت آن هم نارس بودن تخمكهاى اين زن مىباشد. پزشكان بعد از تحقيقات و آزمايشهاى گوناگون به اين نتيجه رسيدهاند كه تنها راه باردار شدن اين زن، اين است كه تخمكى را از خواهر اين زن گرفته و در رحم او قرار دهند و سپس آن را با نطفهى شوهرش بارور سازند. آيا اين عمل جايز است؟ آيا فرزند متعلق به زنى است كه تخمك از او گرفته شده، يا كسى كه او را به دنيا آورده است؟