سؤال (287) آيا بارور ساختن زن به وسيلهى نطفه و منى مرد اجنبى و قرار دادن نطفهى او در رحم زن، جايز است؟
(بسمه تعالى): اين عمل به هيچ وجه جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (288) مدتى است كه مشغول نوشتن يك رسالهى علمى راجع به بارورى مصنوعى بوده، ولى متاسفانه فتوايى از مراجع بزرگوار در اين زمينه به دست نياوردم. و همچنين به دليل و مستند شرعى در اين مسئله برخورد نكردم، من هم اكنون نيازمند جواب جنابعالى از سؤالاتى هستم كه مطرح مىگردد؟
1- حكم بارورى زن به وسيله نطفهى مرد نامحرم، در صورتى كه مرد همسردار نبوده و مجرد است؟
2- حكم بارورى در صورتى كه مرد اجنبى همسردار و متاهل باشد؟
3- حكم فرزندى كه از اين طريق متولد شده، نسبت به آثار شرعيه، نسبت پدرى و مادرى و مسئلهى ارث چگونه است؟
(بسمه تعالى): بارورى زن با نطفهى مرد اجنبى جايز نمىباشد و در اين مسئله فرقى بين اجنبى مجرد و ويا متاهل نمىباشد و در صورتى كه فرزندى از اين طريق به وجود آيد به مرد صاحب نطفه ملحق مىشود و اين فرزند از مرد صاحب نطفه ارث مىبرد؛ زيرا او پدر بچه محسوب مىگردد و همچنين صاحب منى از اين بچه ارث مىبرد؛ زيرا فرزند اوست و همچنين زنى كه بچه را بدنيا آورده،
مادرش محسوب مىشود و همهى احكام مربوط به مادر و فرزند مترتب مىگردد، والله العالم.
سؤال (289) آيا در مسئلهى بارورى مصنوعى نسبتها با همديگر مخلوط نمىگردد؟
(بسمه تعالى): اختلاطى در انساب نمىباشد، پدر بچه صاحب نطفه است و مادرش زنى مىباشد كه او را زاييده است، والله العالم.
سؤال (290) در صورتى كه در هنگام بارورى مصنوعى اشتباهاً به جاى تلقيح نطفهى شوهر، نطفهى مرد ديگرى را با نطفهى زن مخلوط
كرده و بارور نمودهاند. در اين صورت فرزند متولد شده، ملحق به چه كسى مىباشد؟
(بسمه تعالى): طبق آنچه در سؤال ذكر شده، فرزند ملحق به مرد صاحب نطفه مىباشد و از او ارث مىبرد، والله العالم.
سؤال (291) تلقيح و بارورى نطفهى زن به وسيله منى مرد اجنبى در صورتى كه اين عمل را شوهر زن انجام دهد، چه حكمى دارد؟
(بسمه تعالى): جايز نمىباشد، والله العالم.
* فصل چهارم: مسايل ديگرى در بارورى مصنوعى
1- كاشتن نطفهى بارور شده در رحم زن اجنبى
سؤال (292) يكى از طرق باردارى در اماكن اروپايى بارور كردن منى شوهر است به كمك همسرش، سپس قراردادن آن در رحم زن ديگر، اكنون چند سؤال در اين زمينه مطرح است؟
1- حكم شرعى اين عمل چيست؟
2- چه كسى مادر بچه ايست كه به دنيا آمده (صاحب رحم مادر است و يا صاحب تخمك)؟
3- به چه كيفيت مىتوان اين عمل را به شكل مشروع انجام داد؟
4- آيا صاحب رحم مىتواند بعد از زاييدن بچه، او را به عنوان فرزند خود مطالبه كند؟
خوئى (قدس سرّه): 1- اين عمل چنانچه در سؤال مطرح شده، قابل اشكال مىباشد.
2- اما مادر فرزند زنى است كه او را زاييده است.
3- مورد مشروع و صحيح اين عمل دو مورد مىباشد.
اول: اگر كنيز مملوكى را شوهر به دست آورد و يا با كنيزى كه برايش حلال شده، اين عمل انجام شود، هرچند تحليل به جهت عمل تلقيح باشد، ولى اين فرض در زمان ما بعيد است.
دوم: اينكه مرد صاحب نطفه زنى را كه شوهر ندارد، عقد نموده، هر چند مدت آن محدود به چند ساعت باشد و اجرت مشخّصى را هم براى او قرار دهد. سپس نطفهى مرد را با نطفهى زن عقد شده تركيب نمايند و در رحم آن زن قرار دهند. اين دو مورد راه حل مشكل است و را ه سومى ندارد.
4- بله به اندازهى مادريش حق دارد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): (تعليقه به سؤال 3) مورد ذكر شده در جواب، در صورتى است كه شخصى كه نطفه را در رحم زوجهى موقت قرار مىدهد، خود شوهر باشد و در صورتى كه اجنبى اين عمل را انجام دهد، دو طريقى كه در جواب مرحوم خوئى آمده، كفايت نمىكند.
2- كاشتن تخمك در رحم و بارورى آن با نطفهى شوهر
سؤال (293) خانمى كه 15 سال قبل ازدواج نموده و تا به حال صاحب فرزند نگرديده و جهت آن هم نارس بودن تخمكهاى اين زن مىباشد. پزشكان بعد از تحقيقات و آزمايشهاى گوناگون به اين نتيجه رسيدهاند كه تنها راه باردار شدن اين زن، اين است كه تخمكى را از خواهر اين زن گرفته و در رحم او قرار دهند و سپس آن را با نطفهى شوهرش بارور سازند. آيا اين عمل جايز است؟ آيا فرزند متعلق به زنى است كه تخمك از او گرفته شده، يا كسى كه او را به دنيا آورده است؟
(بسمه تعالى): اگر شخصى كه تخمك را از زن خارج مىكند همسر خواهر بوده و كسى هم كه تخمك را در رحم زن قرار مىدهد، شوهر زن نازا باشد، مانعى ندارد و همچنين اگر خواهر داراى مرضى در رحم باشد كه پزشك معالج در هنگام عمل جراحى تخمكى از او درآورد، مانعى ندارد. در هر صورت كسى كه تخمك را در رحم زن نازا قرار مىدهد، بايد شوهرش باشد و در فرض تحقق اين عمل پدر فرزند مرد صاحب نطفه بوده و مادرش هم كسى است كه او را مىزايد، والله العالم.
3- كاشت تخمك بارور شده در رحم زن نازا
سؤال (294) در صورتى كه زن نازا از تخمك زن ديگرى كه با نطفهى مرد اجنبى ديگر بارور شده و در رحم او قرار داده شد، بارور گردد، آيا اين عمل جايز است و در صورت تحقق اين عمل، آيا بچه به زنى كه صاحب تخمك بوده، ملحق مىشود يا به زنى كه او را زاييده است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه هر دو زن زوجهى مرد واحدى باشند و يكى از آنها به تخمك ديگرى باردار شود و كسى هم كه تخمك را در رحم زن نازا قرار مىدهد، شوهرش باشد، مانعى ندارد و فرزند متولد شده منسوب به زنى است كه او را زاييده است و در غير اين فرض عمل ذكر شده، جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (295) بعضى از همسران به خاطر اينكه زوجه داراى تخمك سالم نمىباشد، داراى فرزند نمىشوند و اين قضيه مشكلاتى را مانند طلاق و جدايى و يا بيماريهاى عصبى و روانى براى زوجين ايجاد مىكنند. آيا در اين فرض مىتوانند از تخمك زن ديگرى استفاده نموده و با نطفهى شوهر زن نازا بارور كرده و در رحم قرار دهند تا بعد از مدتى باردار شود؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه عمل بارورى به وسيله تخمك زن ديگر و نطفهى شوهر زن نازا انجام شده و تخمك و منى مرد توسط عمل مباح و مشروع گرفته شود و از راه استمناء نباشد و يا مستلزم لمس و نظر مرد نامحرم نباشد، عمل ذكر شده مانعى ندارد و زوجه مىتواند با استفاده از تخمك زن ديگر و لقاح آن با نطفهى شوهرش باردار شود. البته عمل قرار دادن تخمك بارور شده، بايد به وسيله خود زن و يا همسر او انجام شود و در اين صورت فرزند متولد شده، فرزند شرعى آن دو محسوب مىگردد، والله العالم.
سؤال (296) لطفاً حكم شرع مقدّس را دربارهى خواهرى كه مىخواهد تخمك سالم خود را به خواهرش داده تا با بارور كردن آن به وسيله منى و نطفهى شوهرش، اين خواهر بتواند باردار شود، آيا اين عمل حرام است يا حلال؟
(بسمه تعالى): عملى كه موجب كشف عورت در مقابل مرد نامحرم باشد، جايز نمىباشد و همچنين اگر مستلزم كشف قسمتى از بدن در مقابل پزشك نامحرم باشد، والله العالم.
خاتمه: اجاره دادن رحم
سؤال (297) مردى كه نطفهى خود و همسرش را در رحم يك زن اجنبى و نامحرم به وسيله آزمايشات پزشكى قرار داده است و با آن زن قرار داد بسته كه بعد از وضع حمل به آن زن مبلغى را بدهد. اين در صورتى است كه رحم همسر خودش توانايى نگهدارى جنين را ندارد و زن اجنبى فقط به عنوان يك ظرف نگهدارندهى جنين مورد استفاده قرار مىگيرد، با توجه به اينكه اين عمل حرام بوده است. هماكنون زنى كه رحم خود را اجاره داده، بعد از وضع حمل، بچهى متولد شده را مطالبه نموده و خود را مادر او مىداند. وظيفه و حكم شرعى ما را در اين مسئله بيان فرماييد؟
خوئى (قدس سرّه): زنى كه منى در رحم او قرار گرفته و بچه را بعد از آن زاييده، مادر شرعى بچه مىگردد و در شرع مقدس مادر بچه كسى است كه او را مىزايد، چنانچه خداوند در قرآن مىفرمايد (الذين يظاهرون منكم من نسائهم ماهن امهاتهم ان امهاتهم إلا اللايى ولدنهم) و صاحب نطفه پدر شرعى فرزند محسوب مىگردد. اما زن نازا مادر شرعى فرزند نمىباشد؛ بنابراين زنى كه رحمش را
اجاره داده، حق حضانت بچه متولد شده را تا دوسال دارد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): معامله ذكر شده در سؤال بين مرد و زن اجنبى به جهت حرمت اين عمل؛ يعنى قرار دادن نطفه در رحم زن اجنبى باطل مىباشد و همسر شرعى مرد صاحب نطفه مادر شرعى بچه نمىباشد و مادر شرعى بچه زنى است كه رحم خود را اجاره داده است، ولى اين مادر حق حضانت ندارد؛ زيرا ادلهى حضانت مادر، از بچه دار شدن به طريق حرام انصراف دارد، والله العالم.
سؤال (298) آيا در صورتى كه باردارى با بارورى تخمك زن ديگرى باشد، جايز است؟
و در صورتى كه اين عمل انجام شود، آيا بچه تعلق به زنى دارد كه او را زاييده، و يا ملحق به زن صاحب تخمك مىباشد؟
(بسمه تعالى): عمل ذكر شده در سؤال، اگر مستلزم كشف عورت باشد، حرام است و در صورت انجام اين عمل و تولد بچه، مرد صاحب نطفه پدر او و زنى كه او را زاييده مادر او مىشود و زن صاحب تخمك مادر شرعى محسوب نمىگردد، والله العالم.
سؤال (299) در صورتى كه شوهر با تهيهى منى از بانك منى آن را در رحم زن اجنبى قرار دهد، البته به طريق علم پزشكى جديد، آيا اين