(بسمه تعالى): عملى كه موجب كشف عورت در مقابل مرد نامحرم باشد، جايز نمىباشد و همچنين اگر مستلزم كشف قسمتى از بدن در مقابل پزشك نامحرم باشد، والله العالم.
خاتمه: اجاره دادن رحم
سؤال (297) مردى كه نطفهى خود و همسرش را در رحم يك زن اجنبى و نامحرم به وسيله آزمايشات پزشكى قرار داده است و با آن زن قرار داد بسته كه بعد از وضع حمل به آن زن مبلغى را بدهد. اين در صورتى است كه رحم همسر خودش توانايى نگهدارى جنين را ندارد و زن اجنبى فقط به عنوان يك ظرف نگهدارندهى جنين مورد استفاده قرار مىگيرد، با توجه به اينكه اين عمل حرام بوده است. هماكنون زنى كه رحم خود را اجاره داده، بعد از وضع حمل، بچهى متولد شده را مطالبه نموده و خود را مادر او مىداند. وظيفه و حكم شرعى ما را در اين مسئله بيان فرماييد؟
خوئى (قدس سرّه): زنى كه منى در رحم او قرار گرفته و بچه را بعد از آن زاييده، مادر شرعى بچه مىگردد و در شرع مقدس مادر بچه كسى است كه او را مىزايد، چنانچه خداوند در قرآن مىفرمايد (الذين يظاهرون منكم من نسائهم ماهن امهاتهم ان امهاتهم إلا اللايى ولدنهم) و صاحب نطفه پدر شرعى فرزند محسوب مىگردد. اما زن نازا مادر شرعى فرزند نمىباشد؛ بنابراين زنى كه رحمش را
اجاره داده، حق حضانت بچه متولد شده را تا دوسال دارد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): معامله ذكر شده در سؤال بين مرد و زن اجنبى به جهت حرمت اين عمل؛ يعنى قرار دادن نطفه در رحم زن اجنبى باطل مىباشد و همسر شرعى مرد صاحب نطفه مادر شرعى بچه نمىباشد و مادر شرعى بچه زنى است كه رحم خود را اجاره داده است، ولى اين مادر حق حضانت ندارد؛ زيرا ادلهى حضانت مادر، از بچه دار شدن به طريق حرام انصراف دارد، والله العالم.
سؤال (298) آيا در صورتى كه باردارى با بارورى تخمك زن ديگرى باشد، جايز است؟
و در صورتى كه اين عمل انجام شود، آيا بچه تعلق به زنى دارد كه او را زاييده، و يا ملحق به زن صاحب تخمك مىباشد؟
(بسمه تعالى): عمل ذكر شده در سؤال، اگر مستلزم كشف عورت باشد، حرام است و در صورت انجام اين عمل و تولد بچه، مرد صاحب نطفه پدر او و زنى كه او را زاييده مادر او مىشود و زن صاحب تخمك مادر شرعى محسوب نمىگردد، والله العالم.
سؤال (299) در صورتى كه شوهر با تهيهى منى از بانك منى آن را در رحم زن اجنبى قرار دهد، البته به طريق علم پزشكى جديد، آيا اين
عمل جايز است؟ در صورت تولد فرزند، فرزند به چه كسى ملحق مىشود؟
(بسمه تعالى): آثار ولادت شرعى در فرض مسئله محقق نمىشود و فرزند متولد شده، هيچگونه نسبتى با زوج ندارد. البته اين بچه زنا زاده هم محسوب نمىگردد، والله العالم.
مقصد چهارم: جنينى كه ابتداءً در خارج از فضاى رحم پرورش داده مىشود
سؤال (300) آخرين موفقيتى كه علم پزشكى جديد به آن دست يافته است و با اين موفقيت مشكل بسيارى از همسرانى كه بچه دار نمىشوند، بالخصوص مردانى كه قدرت بر بارور كردن نداشته و فاقد منى فعال و مؤثر بودند، حل شده، به اين شكل است كه پزشك مقدارى از اسپرم موجود در بيضهى شوهر را گرفته و آن را با تخمك زوجهاش در خارج رحم او بارور نموده و بعد از مدتى آن را دوباره در رحم زوجه قرار مىدهد تا در رحم ثابت گشته و به شكل جنين درآيد. اين عمل تا به حال در چند نقطهى عالم انجام شده است و بحمدالله در كشور سعودى يك پزشك مسلمان در بيمارستان شهر جده موفق به انجام آن شده است و مجلهى معروفى هم عكس پزشك مذكور را انداخته و اين خبر را به
عنوان (تولد بچهاى بدون وجود منى مؤثر از پدرش) چاپ كرده است. اين عمل پزشكى در عربستان با موافقت مجمع فقهى مطابق با شرع اسلامى انجام شده و وقتى كه از پزشك سؤال مىشود، آيا اين عمل نوعى از استنساخ و شبيهسازى مىباشد، او مىگويد اين عمل هيچ ربطى به شبيهسازى ندارد. اكنون سؤال اين است كه نظر حضرت عالى در اين مسئله چيست؟ آيا اين عمل جايز است؟ با توجه به اينكه با اين عمل مشكل نازايى بسيارى از همسران حل شده و آنان هميشه از خداوند مىخواستند كه طريقى براى حل مشكل آنان پيدا شود و در صورتى كه شما اين عمل را جايز مىدانيد، آيا مباشرت پزشك نامحرم در مورد بارور كردن تخمكهاى زن و نبودن پزشك زن مشكلى ايجاد مىكند و در صورتى كه اين عمل مستلزم كشف عورت نباشد، آيا اشكال دارد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه آنچه از بيضهى شوهر گرفته شده، بعد از بارورى مبدل به منى شده، فرزند متعلق به صاحب منى مىباشد و در صورتى كه تبديل به منى نگردد، در الحاق فرزند به صاحب آن اشكال است. بله زنى كه او را زاييده مادر او محسوب مىگردد و انجام اين عمل فقط براى زوج جايز است؛ يعنى تنها او مىتواند اين منى را با تخمك زن بارور نموده و در رحم همسرش قرار دهد و كشف عورت در مقابل غير و همچنين كشف عورت براى زن در مقابل نامحرم جايز نمىباشد، مگر در صورتى كه خود
شوهر اقدام به اين عمل كند، چنانچه پزشك هم حق نگاه به عورت ديگرى را ندارد، مگر براى معالجهى مرض، والله العالم.
سؤال (301) آيا عمل بارور نمودن منى مرد و زن در فضاى خارج رحم حلال است يا حرام؟
(بسمه تعالى): عمل ذكر شده جايز نمىباشد، مگر در يك صورت و آن صورت موردى است كه شخصى كه عمل ذكر شده را انجام مىدهد، خود زوج و يا زوجه باشند و نطفهى منعقد شده در خارج رحم توسط خود شوهر و به دست او در رحم همسرش قرار گيرد، والله العالم.
سؤال (302) من دانشجويى هستم كه در دانشگاه مشغول تحصيل مىباشم. از من خواسته شده كه بحثى دربارهى بارورى منى زن و يا مرد در خارج رحم و قرار دادن آن در رحم همسر تهيه نموده و بنويسم و در اين نوشته راجع به فتاوى و انظار علما و مراجع شيعه تحقيق نمايم، آيا اين عمل در نظر حضرت عالى مجاز است؟
(بسمه تعالى): اين عمل به عنوان اولى جايز مىباشد، ولى اشكال در مباشرت و اقدام پزشك نامحرم مىباشد و مستلزم كشف عورت در نزد اوست و در صورتى كه خود شوهر اقدام به اين عمل كند و نطفهى بارور شده را در رحم همسرش قرار دهد، مانعى ندارد، والله العالم.
احكام بارورى مصنوعى در خارج رحم در صورت حَرَج
سؤال (303) مدت زمانى است كه ما در بيمارستانها با مشكلى به نام نازايى روبرو بوده و اين مشكل حدود ده سال است كه قلب ما را آتش زده و بعد از مراجعه به پزشكان متعدد آخر الامر به اين نتيجه رسيديم كه طريقى براى باردارى و به دست آوردن فرزند در نظام پزشكى وجود دارد كه به آن بارورى مصنوعى گفته مىشود. به اين شكل كه پزشك مقدارى از نطفهى شوهر را گرفته و آن را بارور نموده، سپس مقدارى از نطفه و منى زن را گرفته و در فضاى خارج رحم با نطفهى مرد بارور مىكنند و بعد از مدتى آن نطفهى بارور شدهى زوجين را در رحم همسرش قرار مىدهند. اكنون با توجه به اينكه اين عمل را مرحوم آية الله العظمى خوئى حرام مىدانسته و من هم مقلد آن مرحوم بودم. آيا من مىتوانم به مجتهدى ديگرى كه اين عمل را جايز مىداند، مراجعه كنم و شما مىدانيد كه اطفال و بچههاى ما زينت زندگى دنيا هستند؟
(بسمه تعالى): فتواى ما در اين مسئله مطابق با نظر مرحوم استاد، آقاى خوئى مىباشد. در صورتى كه مشكل در همسر شماست، خداوند او را شفا و عافيت عنايت نموده و بدانيد كه آنچه خداوند براى بندهى مؤمنش تقدير مىكند، براى او خير و صلاح است، والله العالم.
سؤال (304) حكم شرعى بارورى مصنوعى كه در زمان ما انجام مىشود به اين طريق كه منى مرد را گرفته و با آميختن با تخمك همسرش آن را در فضاى خارج رحم بارور نموده و بعد از مدتى نطفهى بارور شده را در رحم همسرش قرار مىدهند، با توجه به اينكه اين حمل به وسيله نزديكى طبيعى نبوده، سؤالاتى مطرح است؟
آيا در صورتى كه نازايى باعث لطمه خوردن و افسرده شدن زوجه شود و همچنين عمل بارورى مستلزم كشف عورت زوجه در نزد پزشك خانم باشد، عمل تلقيح مصنوعى جايز است؟
(بسمه تعالى): جايز نيست كه زن عورت خود را در نزد اجنبى و نامحرم ظاهر سازد چنانچه كشف عورت در نزد پزشك زن هم جايز نيست، ولى در صورتى كه در رحم زن مرضى باشد كه معالجهى آن متوقف بر كشف عورت باشد، مانعى ندارد، والله العالم.
مقصد پنجم: احكام شبيه سازى
سؤال (305) جهان در چندين سال گذشته شاهد يك تحول عجيب بود كه بشريت را به تعجب انداخته و باعث منقلب شدن قوانين طبيعى و مفاهيم علم بيولوژى گرديد. دانشمندان موفق شدند كه با استفاده از اجزاء منى يك انسان، انسانى كاملًا شبيه به او را بسازند و اين شبيه سازى عبارت است از گرفتن مقدارى از منى موجود در حيوان زنده كه داراى
تمام معلومات و خصوصيات وراثتى بوده و كاشتن و بارور كردن آن در تخمكى كه خالى از آن خصوصيات وراثتى بوده و بعد از بارور كردن اين دو باهم موجودى متولد مىشود كه كاملًا شبيه حيوانى است كه منى او را گرفتهاند. اكنون در اين زمينه سؤالاتى مطرح است كه اميد است، جواب فرماييد؟
1- آيا بر اين عمل حرمت وارد شده است؟
2- آيا اين نطفه منعقده فرزند شرعى مى باشد؟
3- پدر و مادر اين جنين چه كسانى هستند؟
4- آيا در اين عمل خطرى براى اجتماع بشرى از جهت شرعى به نظر مىرسد؟
5- آيا علماء سفارش به انجام اين عمل مىنمايند يا اينكه با استمرار اين عمل مخالفت نموده و آن را براى بشريت مخاطره انگيز مىدانند؟
(بسمه تعالى): اين عمل جايز نمىباشد، زيرا تمايز و اختلاف در شكل و صورت بين انسانها يكى از امورى است كه خداوند طبق حكمت و مصلحت خود آن را قرار داده و اين امر براى همهى اجتماعات انسانى ضرورى است. خداوند در قرآن مىفرمايد(وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَ أَلْوانِكُمْ .....)و همچنين مىفرمايد(وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا)و همه اينها به اين