5- كشف عورت نزد پزشك مرد يا زن جهت جلوگيرى از باردار شدن
سؤال (336) در صورتى كه استفاده از وسايل جلوگيرى از حمل، مثل قرص و امثال آن كه موجب سختى و حرج باشد و جلوگيرى از حمل به طرق ديگر مستلزم كشف عورت باشد، آيا جلوگيرى از حمل مجوّز كشف عورت مىشود؟
(بسمه تعالى): عمل مذكور در سؤال در نزد پزشك مرد، جايز نمىباشد. اما در نزد پزشك زن در صورتى كه مبتلا به مرضى در رحم باشد و پزشك بخواهد بيمارى در رحم را معالجه كند، كشف عورت مانعى ندارد، والله العالم.
* فصل دوم: مراجعه زن به پزشك مرد
سؤال (337) در صورتى كه معالجهى بيمارى در زن متوقف كشف عورت نزد طبيب مرد باشد و يا معالجهى مرض مرد متوقف كشف عورت در نزد پزشك زن باشد. در صورتى كه امكان مراجعه مريض به پزشك هم جنس باشد، مىتواند به پزشك غير هم جنس براى مداوا مراجعه كند. با توجه به اينكه پزشك غير هم جنس حاذقتر و متبحرتر از پزشكان ديگر است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه پزشك غير هم جنس حاذقتر از پزشكان ديگر باشد، مراجعه به او مانعى ندارد، هر چند مستلزم كشف عورت باشد، والله العالم.
سؤال (338) در صورتى كه زن بداند، وضع حمل در بيمارستانى هم به وسيله پزشك مرد انجام مىشود وهم پزشك زن، و در صورت مراجعه به اين بيمارستان حق انتخاب پزشك زن را ندارد، آيا جايز است براى وضع حمل به اين بيمارستان برود. در صورت جواز، آيا مىتواند پزشك مرد عمل وضع حمل را انجام دهد؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه در رفتن به اين بيمارستان مجبور مىباشد و مراجعه به بيمارستانهاى ديگر براى او ممكن نيست و در اين بيمارستان هم حق انتخاب پزشك زن را ندارد، مراجعه مانعى ندارد و در صورتى كه مجبور نباشد، مراجعه جايز نمىباشد. مراجعه به پزشك مرد در صورت عدم اضطرار و ضرورت جايز نمىباشد و براى پزشك مرد هم انجام عمل مذكور جايز نيست.
سؤال (339) آيا شوهر مىتواند همسر خود را به بيمارستانى ببرد كه مىداند پزشك معالج مرد مىباشد و مراجعه به بيمارستانى كه پزشك زن دارد، مستلزم دفع هزينهاى است كه براى زوج پرداخت آن دشوار است. در فرض مذكور آيا مراجعه به پزشك زن واجب است؟
(بسمه تعالى): مراجعه به پزشك مرد با وجود پزشك زن براى خانم باردار، جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (340) بعضى از خانمهاى جوان مبتلا به ريزش غير طبيعى موى سر هستند كه به عنوان يك مرض تلقى مىگردد. آيا مىتوانند به پزشك مرد مراجعه نموده و موى سر خود را به او نشان دهد؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه تحمل اين حالت و ريزش مو براى آن زن موجب سختى و مشقت باشد، مىتوانند به طبيب مرد مراجعه نموده و در اين صورت كشف موى سر مانعى ندارد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): و همچنين در صورتى كه اين حالت در عرف به عنوان مرض شناخته شده و پزشك مرد حاذقتر و متبحرتر از پزشك زن باشد، والله العالم.
سؤال (341) گاهى اوقات زنى مبتلا به مرضى مىشود كه پزشك معالج زن براى آن مرض يافت نمىشود. آيا مىتواند به پزشك مرد مراجعه كند؟
(بسمه تعالى): در فرض سؤال مراجعه به پزشك مرد مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (342) بعضى از پزشكان روانشناس مىگويند كه بعضى از مريضىهاى عصبى و روحى را در بيمار با نگاه به صورت او مىتوان
تشخيص داد. آيا زنى كه مبتلا به اين مريضى است، مىتواند به پزشك مرد براى رفع اين مرض مراجعه كند؟
(بسمه تعالى): نشان دادن صورت به پزشك مرد به اندازهاى كه معالجه و درمان متوقف بر آن است، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (343) آيا زن مىتواند به پزشك مرد براى كشيدن دندان مراجعه كند. با توجه به اينكه پزشك مرد در بيمارستان دولتى بوده و
مراجعه به دندان پزشك زن در بيمارستان خصوصى مستلزم هزينه كردن مبلغ فروانى است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه پزشك مرد حاذقتر و متبحرتر از پزشك زن نباشد، مراجعه به او براى كشيدن دندان جايز نمىباشد، والله العالم.
حضور زن مريض با پزشك معالج به شكل تنهايى در اتاق پزشك
سؤال (344) آيا زن مىتواند به تنهايى و بدون حضور يكى از محارمش به پزشك مرد مراجعه كند و آيا اين عمل مصداق خلوت با نامحرم محسوب مىگردد. در صورت امكان، آيا همراه بردن يكى از محارم واجب است؟ آيا بر زن مريض واجب است كه اول به دنبال پزشك زن رفته و در صورت نبودن پزشك زن، به پزشك مرد مراجعه كند؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه زن مجبور شود به پزشك مرد مراجعه كند و در رجوع به پزشك مرد امنيت او محفوظ باشد، مراجعه بدون
محارم مانعى ندارد. چنانچه مراجعه به پزشك مرد در صورتى كه مجبور باشد، مانعى نداشته و نيازى به جستجو از پزشك زن نمىباشد، والله العالم.
تتمه
1- معناى كلمهى ثقه
سؤال (345) در بعضى از استفتائات فرمودهايد كه كشف عورت در نزد پزشك ثقه و حاذق، مانعى ندارد. آيا مراد از ثقه بودن طبيب و پزشك، ثقه بودن او در دين و اخلاق مىباشد به شكلى كه زن مريض اطمينان دارد منظور پزشك مرد از نگاه به بدن او فقط معالجه و درمان است نه غرضى ديگر. و يا مراد از ثقه بودن او، اطمينان به مهارت و تشخيص طبى او مىباشد و يا اينكه مراد هر دو عنوان است؟
(بسمه تعالى): مراد از ثقه بودن طبيب كه در جواب آمده، اين است كه زن مريضه بعد از آنكه احراز نمود كه پزشك حاذق است، اطمينان داشته باشد كه غرض او در هنگام كشف عورت تنها معالجه و درمان است و غرضهاى شيطانى ديگر ندارد، والله العالم.
2- ملاك تشخيص اضطرار
سؤال (346) تشخيص موارد ضرورت و اضطرار در مراجعهى زن به پزشك مرد و يا مراجعه مرد به پزشك زن، آيا به قول پزشك است يا
منوط به تشخيص خود مريض بوده و يا با حكم و فتواى مجتهد مشخص مىشود؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه پزشك حاذق و مورد اطمينان از مريض بخواهد كه براى معالجه و مداوا عورت را ظاهر كند، كشف عورت مانعى ندارد، والله العالم.
مقصد هشتم: احكام پزشكان
* فصل اول: احكام عمومى
سؤال (347) پزشكى سؤال مىكند كه آيا معيار مشخصى براى تعيين مبلغ اجرت براى پزشكان وجود دارد؟
(بسمه تعالى): تعيين اجرت براى اطباء و پزشكان امريست كه مربوط به خود آنها مىشود و لكن سزوار است، پزشكان مراعات حال مريضان مؤمن و تهىدست را تا آنجا كه ممكن است، بنمايند.
سؤال (348) در صورتى كه پزشكى در معالجهى مريض، خود را ناتوان ببيند، وظيفهى شرعى او چيست؟
(بسمه تعالى): در فرض سؤال بايد مريض را به پزشك ديگرى كه توانايى مداواى مريض را داشته و داراى تبحر و مهارت كافى است، ارجاع دهد، والله العالم.
سؤال (349) آيا براى طبيبى كه تازه از دانشگاه فارغ التحصيل گرديده، واجب است كه كتابهاى پزشكى و طبى جديد را مطالعه نموده و از پيشرفتهاى علمى روز آگاه گردد تا بتواند در خدمتدهى و معالجهى مريضان مسلمان موفقتر باشد؟
(بسمه تعالى): بله واجب است كه پزشك پيوسته تخصص و تبحر خود را با مطالعهى كتابهاى گوناگون بيشتر كند و براى طبيبى كه توانايى معالجه را ندارد، طبابت جايز نمىباشد.
سؤال (350) پزشكى به خاطر خصوصيت شغلى خود مجبور است با پيروان اديان ديگر؛ مانند هندوها كه دولت آنها را استخدام نموده است، مراوده و معاشرت داشته باشد و با آنان در صرف غذا و خوردن چاى مشاركت كند. گاهى اوقات غذا و يا نوشيدنى كه دست شخص غير مسلمان به آن خورده، به او تقديم مىكنند كه اجتناب از آن و نخوردن آن باعث سختى و مشقت مىباشد. حكم اين معاشرت و خوردن از غذاهايى كه تهيه مىكنند، چيست؟
(بسمه تعالى): خوردن و آشاميدن آنچه كه براى او مىآورند، مانعى ندارد، مگر در صورتى كه يقين به نجاست آنها پيدا كند و در صورتى كه علم به نجاست غذا و يا نوشيدنى آنها پيدا نمود، خوردن آنها جايز نمىباشد، مگر بعد از تطهير آنها در مواردى كه تطهير ممكن باشد، والله العالم.
سؤال (351) پزشك جراحى كه در اتاق عمل عمليات جراحى را انجام داده، در حالى كه در محل مذكور فقط يك پزشك خانم متخصص بيهوشى همراه اوست. آيا اين صورت از مسئله حكم خلوت با نامحرم را دارد؟
(بسمه تعالى): اگر در اتاق عمل باز باشد، به شكلى كه هر كدام از اعضاى بيمارستان بتوانند وارد اتاق شوند، مانعى ندارد.
وظيفهى پزشك با كسانى كه اعتصاب غذا كردند
سؤال (352) آيا پزشك وظيفه دارد، كسانى را كه از خوردن غذا خوددارى مىكنند، به وسيله سرم و يا مانند آن به اجبار از مرگ نجات دهد؟
(بسمه تعالى): بله در صورتى كه حفظ جان شخص متوقف بر آن شد، مىتواند عمل مذكور را انجام داده و در صورتى كه آن شخص مسلمان و مؤمن باشد، واجب مىباشد.
* فصل دوم: مواردى كه معالجهى پزشك متوقف بر لمس نامحرم و نگاه به او باشد
سؤال (353) پزشكى كه خانمهاى مريض به او مراجعه نموده و اين پزشك ابتداءً نمىداند كه مورد مرض آنها به حد ضرورت و اضطرار رسيده، تا آنها را معالجه نمايد و يا اينكه مورد از موارد اضطرارى