محارم مانعى ندارد. چنانچه مراجعه به پزشك مرد در صورتى كه مجبور باشد، مانعى نداشته و نيازى به جستجو از پزشك زن نمىباشد، والله العالم.
تتمه
1- معناى كلمهى ثقه
سؤال (345) در بعضى از استفتائات فرمودهايد كه كشف عورت در نزد پزشك ثقه و حاذق، مانعى ندارد. آيا مراد از ثقه بودن طبيب و پزشك، ثقه بودن او در دين و اخلاق مىباشد به شكلى كه زن مريض اطمينان دارد منظور پزشك مرد از نگاه به بدن او فقط معالجه و درمان است نه غرضى ديگر. و يا مراد از ثقه بودن او، اطمينان به مهارت و تشخيص طبى او مىباشد و يا اينكه مراد هر دو عنوان است؟
(بسمه تعالى): مراد از ثقه بودن طبيب كه در جواب آمده، اين است كه زن مريضه بعد از آنكه احراز نمود كه پزشك حاذق است، اطمينان داشته باشد كه غرض او در هنگام كشف عورت تنها معالجه و درمان است و غرضهاى شيطانى ديگر ندارد، والله العالم.
2- ملاك تشخيص اضطرار
سؤال (346) تشخيص موارد ضرورت و اضطرار در مراجعهى زن به پزشك مرد و يا مراجعه مرد به پزشك زن، آيا به قول پزشك است يا
منوط به تشخيص خود مريض بوده و يا با حكم و فتواى مجتهد مشخص مىشود؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه پزشك حاذق و مورد اطمينان از مريض بخواهد كه براى معالجه و مداوا عورت را ظاهر كند، كشف عورت مانعى ندارد، والله العالم.
مقصد هشتم: احكام پزشكان
* فصل اول: احكام عمومى
سؤال (347) پزشكى سؤال مىكند كه آيا معيار مشخصى براى تعيين مبلغ اجرت براى پزشكان وجود دارد؟
(بسمه تعالى): تعيين اجرت براى اطباء و پزشكان امريست كه مربوط به خود آنها مىشود و لكن سزوار است، پزشكان مراعات حال مريضان مؤمن و تهىدست را تا آنجا كه ممكن است، بنمايند.
سؤال (348) در صورتى كه پزشكى در معالجهى مريض، خود را ناتوان ببيند، وظيفهى شرعى او چيست؟
(بسمه تعالى): در فرض سؤال بايد مريض را به پزشك ديگرى كه توانايى مداواى مريض را داشته و داراى تبحر و مهارت كافى است، ارجاع دهد، والله العالم.
سؤال (349) آيا براى طبيبى كه تازه از دانشگاه فارغ التحصيل گرديده، واجب است كه كتابهاى پزشكى و طبى جديد را مطالعه نموده و از پيشرفتهاى علمى روز آگاه گردد تا بتواند در خدمتدهى و معالجهى مريضان مسلمان موفقتر باشد؟
(بسمه تعالى): بله واجب است كه پزشك پيوسته تخصص و تبحر خود را با مطالعهى كتابهاى گوناگون بيشتر كند و براى طبيبى كه توانايى معالجه را ندارد، طبابت جايز نمىباشد.
سؤال (350) پزشكى به خاطر خصوصيت شغلى خود مجبور است با پيروان اديان ديگر؛ مانند هندوها كه دولت آنها را استخدام نموده است، مراوده و معاشرت داشته باشد و با آنان در صرف غذا و خوردن چاى مشاركت كند. گاهى اوقات غذا و يا نوشيدنى كه دست شخص غير مسلمان به آن خورده، به او تقديم مىكنند كه اجتناب از آن و نخوردن آن باعث سختى و مشقت مىباشد. حكم اين معاشرت و خوردن از غذاهايى كه تهيه مىكنند، چيست؟
(بسمه تعالى): خوردن و آشاميدن آنچه كه براى او مىآورند، مانعى ندارد، مگر در صورتى كه يقين به نجاست آنها پيدا كند و در صورتى كه علم به نجاست غذا و يا نوشيدنى آنها پيدا نمود، خوردن آنها جايز نمىباشد، مگر بعد از تطهير آنها در مواردى كه تطهير ممكن باشد، والله العالم.
سؤال (351) پزشك جراحى كه در اتاق عمل عمليات جراحى را انجام داده، در حالى كه در محل مذكور فقط يك پزشك خانم متخصص بيهوشى همراه اوست. آيا اين صورت از مسئله حكم خلوت با نامحرم را دارد؟
(بسمه تعالى): اگر در اتاق عمل باز باشد، به شكلى كه هر كدام از اعضاى بيمارستان بتوانند وارد اتاق شوند، مانعى ندارد.
وظيفهى پزشك با كسانى كه اعتصاب غذا كردند
سؤال (352) آيا پزشك وظيفه دارد، كسانى را كه از خوردن غذا خوددارى مىكنند، به وسيله سرم و يا مانند آن به اجبار از مرگ نجات دهد؟
(بسمه تعالى): بله در صورتى كه حفظ جان شخص متوقف بر آن شد، مىتواند عمل مذكور را انجام داده و در صورتى كه آن شخص مسلمان و مؤمن باشد، واجب مىباشد.
* فصل دوم: مواردى كه معالجهى پزشك متوقف بر لمس نامحرم و نگاه به او باشد
سؤال (353) پزشكى كه خانمهاى مريض به او مراجعه نموده و اين پزشك ابتداءً نمىداند كه مورد مرض آنها به حد ضرورت و اضطرار رسيده، تا آنها را معالجه نمايد و يا اينكه مورد از موارد اضطرارى
نمىباشد و كشف بدن و يا نظر به بدن آنها جايز نيست. لطفاً وظيفهى اينگونه پزشكان را معيين فرماييد؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه پزشك به وجود ضرورت و اضطرار در مريضى مطمئن باشد، مىتواند به بدن او نگاه نموده و كشف بدن او مانعى ندارد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): در صورتى كه پزشك معالج اطمينان به وجود مرض در خانمهاى كه به او مراجعه مىكنند، دارد و خود را در معالجه از پزشكهاى زن حاذقتر و ماهرتر مىداند، كشف بدن و يا نگاه به آنان مانعى ندارد.
سؤال (354) آيا براى پزشك جايز است به بدن زنى كه ناچار است براى معالجه بدنش را به پزشك نشان دهد، نگاه كند، با توجه به اينكه پزشك اضطرارى براى معالجهى زن مريض ندارد؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه علاج و مداواى مرض ممكن نباشد، مگر با نظر و نگاه به بدن مريض، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (355) الف- در صورتى كه زن ادعاى اضطرار و ضرورت مىكند و تاخير معالجه را خطرناك مىداند، آيا پزشك مىتواند به محض ادعاى مريض به بدن او نگاه كند؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه پزشك يقين به اشتباه زن نكند، كشف و نگاه مانعى ندارد، والله العالم.
ب- در صورتى كه پزشك شك دارد كه آيا ضرورتى براى كشف بدن زن مريض وجود دارد يا نه مىتواند به بدن او نگاه كند؟
(بسمه تعالى): حكم اين مسئله از جواب سابق دانسته مىشود، والله العالم.
ج- در صورتى كه پزشك يقين دارد، مريضى زن اضطرارى نبوده و موجب كشف بدن و نگاه نمىباشد، ولى خود زن مريض، مرضش را اضطرارى دانسته و خواهان كشف و نگاه طبيب است؟
(بسمه تعالى): در اين صورت كشف بدن و نگاه جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (356) يكى از امورى كه پزشكان مرد به آن مبتلا مىشوند، معاينهى زنهاى مريضى است كه به آنها مراجعه مىكنند. در اين موارد زنهاى مريض براى معاينه گاهى اوقات بدن خود را به پزشك نشان داده و پزشك معالج مبتلا به نظر شهوانى مىشود، اين در حالى است كه در بعضى از موارد يقين به مرض و معالجهى آن بدون لمس و نظر به نامحرم ممكن نمىباشد؛ مانند موارد وضع حمل و يا مواردى كه خانمهاى باردار مبتلا به خونريزى مىشوند كه نجات آنها از مرگ متوقف بر نگاه و لمس بدن آنهاست و يا در بعضى موارد خانمها مبتلا به سرطان سينه مىشوند كه طبيب براى تشخيص و يا معالجه مجبور به لمس و نظر مىگردد. در اين اوقات بعضى از پزشكان مبتلا به نظر شهوانى مىشوند. حال سؤال اين است كه آيا مراجعه به پزشك مرد با توجه به اينكه پزشك معالج زن
وجود ندارد، جايز است و آيا معالجهى اين خانمها براى پزشكان مرد جايز است؟
(بسمه تعالى): نظر و لمس بدن نامحرم كه توأم با شهوت باشد براى پزشك و غير پزشك جايز نمىباشد و در صورتى كه پزشك بداند، پزشك زن ديگرى براى معالجه وجود دارد و يا پزشك مردى هست كه بدون محذور شرعى مرض را معالجه مىكند، بايد مريض را به او ارجاع دهد، والله العالم.
سؤال (357) من پزشكى هستم كه در استراليا مشغول طبابت شدم و اكنون دو مشكل براى من وجود دارد، لطفاً نظر مبارك را بيان فرماييد؟
اوّل: مواردى كه مداوا و معالجه متوقف بر فحص و آزمايش و معاينه بوده و پزشك ناچار است، بدن زن مريض را برهنه نموده و نگاه و لمس نمايد؟
دوّم: مواردى كه پزشك مجبور مىشود با زنهاى مريض و يا كادر بيمارستان كه زن هستند، دست بدهد؟
اما مسئلهى معاينهى بدنى مريض گذشته از آنكه در تشخيص مريضى اهميت دارد، در صورتى كه پزشك امتناع از آن نمايد، منجر به از دست دادن كارش مىشود. همچنين اگر با زنهاى مريضه و يا كادر بيمارستان دست ندهد، باعث عداوت و دشمنى و اذيت بعضى مىشود. گذشته از
اينكه در بعضى از موارد موجب محروميت از كار مىشود. با توجه به اينكه من به شغلم احتياج داشته و نمىتوانم از آن دست بردارم؟
(بسمه تعالى): مصافحه و دست دادن با زن نامحرم جايز نمىباشد و دست دادن در صورتى كه از روى لباس و يا دستكش باشد و از روى شهوت و التذاذ نباشد، مانعى ندارد. ممكن است كه پزشك مذكور به كسانى كه مىخواهند با او دست دهند، بگويد كه من به جهت آلودگى دست و يا مداواى مريضى كه آلوده بوده، نمىتوانم دست بدهم و بدين گونه از آنها معذرت خواهى نمايد و اما معاينهى زنهاى مريض در صورتى كه ضرورى بوده و پزشك زن حاذق هم نباشد، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (358) بعضى از پزشكان كه جراحى مىكنند براى اينكه عمل جراحى و يا معالجه كه مستلزم كشف بدن نامحرم و نگاه به بدن اوست، اقدام به اجراى عقد موقت بر زن مريض مىكنند، آيا اين عقد موقت صحيح مىباشد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه علاج و مداواى اين زنها بدون لمس و يا نگاه ممكن نباشد، لمس و نگاه به بدن آنها به قدر ضرورت مانعى ندارد و نيازى به اجراى عقد منقطع نمىباشد.
سؤال (359) خانمى كه پزشك جراح بوده و براى مريضى خانمى عمل جراحى انجام داده ودر اثناء عمل جراحى متوجهى مشكلى در زن