سؤال (351) پزشك جراحى كه در اتاق عمل عمليات جراحى را انجام داده، در حالى كه در محل مذكور فقط يك پزشك خانم متخصص بيهوشى همراه اوست. آيا اين صورت از مسئله حكم خلوت با نامحرم را دارد؟
(بسمه تعالى): اگر در اتاق عمل باز باشد، به شكلى كه هر كدام از اعضاى بيمارستان بتوانند وارد اتاق شوند، مانعى ندارد.
وظيفهى پزشك با كسانى كه اعتصاب غذا كردند
سؤال (352) آيا پزشك وظيفه دارد، كسانى را كه از خوردن غذا خوددارى مىكنند، به وسيله سرم و يا مانند آن به اجبار از مرگ نجات دهد؟
(بسمه تعالى): بله در صورتى كه حفظ جان شخص متوقف بر آن شد، مىتواند عمل مذكور را انجام داده و در صورتى كه آن شخص مسلمان و مؤمن باشد، واجب مىباشد.
* فصل دوم: مواردى كه معالجهى پزشك متوقف بر لمس نامحرم و نگاه به او باشد
سؤال (353) پزشكى كه خانمهاى مريض به او مراجعه نموده و اين پزشك ابتداءً نمىداند كه مورد مرض آنها به حد ضرورت و اضطرار رسيده، تا آنها را معالجه نمايد و يا اينكه مورد از موارد اضطرارى
نمىباشد و كشف بدن و يا نظر به بدن آنها جايز نيست. لطفاً وظيفهى اينگونه پزشكان را معيين فرماييد؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه پزشك به وجود ضرورت و اضطرار در مريضى مطمئن باشد، مىتواند به بدن او نگاه نموده و كشف بدن او مانعى ندارد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): در صورتى كه پزشك معالج اطمينان به وجود مرض در خانمهاى كه به او مراجعه مىكنند، دارد و خود را در معالجه از پزشكهاى زن حاذقتر و ماهرتر مىداند، كشف بدن و يا نگاه به آنان مانعى ندارد.
سؤال (354) آيا براى پزشك جايز است به بدن زنى كه ناچار است براى معالجه بدنش را به پزشك نشان دهد، نگاه كند، با توجه به اينكه پزشك اضطرارى براى معالجهى زن مريض ندارد؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه علاج و مداواى مرض ممكن نباشد، مگر با نظر و نگاه به بدن مريض، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (355) الف- در صورتى كه زن ادعاى اضطرار و ضرورت مىكند و تاخير معالجه را خطرناك مىداند، آيا پزشك مىتواند به محض ادعاى مريض به بدن او نگاه كند؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه پزشك يقين به اشتباه زن نكند، كشف و نگاه مانعى ندارد، والله العالم.
ب- در صورتى كه پزشك شك دارد كه آيا ضرورتى براى كشف بدن زن مريض وجود دارد يا نه مىتواند به بدن او نگاه كند؟
(بسمه تعالى): حكم اين مسئله از جواب سابق دانسته مىشود، والله العالم.
ج- در صورتى كه پزشك يقين دارد، مريضى زن اضطرارى نبوده و موجب كشف بدن و نگاه نمىباشد، ولى خود زن مريض، مرضش را اضطرارى دانسته و خواهان كشف و نگاه طبيب است؟
(بسمه تعالى): در اين صورت كشف بدن و نگاه جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (356) يكى از امورى كه پزشكان مرد به آن مبتلا مىشوند، معاينهى زنهاى مريضى است كه به آنها مراجعه مىكنند. در اين موارد زنهاى مريض براى معاينه گاهى اوقات بدن خود را به پزشك نشان داده و پزشك معالج مبتلا به نظر شهوانى مىشود، اين در حالى است كه در بعضى از موارد يقين به مرض و معالجهى آن بدون لمس و نظر به نامحرم ممكن نمىباشد؛ مانند موارد وضع حمل و يا مواردى كه خانمهاى باردار مبتلا به خونريزى مىشوند كه نجات آنها از مرگ متوقف بر نگاه و لمس بدن آنهاست و يا در بعضى موارد خانمها مبتلا به سرطان سينه مىشوند كه طبيب براى تشخيص و يا معالجه مجبور به لمس و نظر مىگردد. در اين اوقات بعضى از پزشكان مبتلا به نظر شهوانى مىشوند. حال سؤال اين است كه آيا مراجعه به پزشك مرد با توجه به اينكه پزشك معالج زن
وجود ندارد، جايز است و آيا معالجهى اين خانمها براى پزشكان مرد جايز است؟
(بسمه تعالى): نظر و لمس بدن نامحرم كه توأم با شهوت باشد براى پزشك و غير پزشك جايز نمىباشد و در صورتى كه پزشك بداند، پزشك زن ديگرى براى معالجه وجود دارد و يا پزشك مردى هست كه بدون محذور شرعى مرض را معالجه مىكند، بايد مريض را به او ارجاع دهد، والله العالم.
سؤال (357) من پزشكى هستم كه در استراليا مشغول طبابت شدم و اكنون دو مشكل براى من وجود دارد، لطفاً نظر مبارك را بيان فرماييد؟
اوّل: مواردى كه مداوا و معالجه متوقف بر فحص و آزمايش و معاينه بوده و پزشك ناچار است، بدن زن مريض را برهنه نموده و نگاه و لمس نمايد؟
دوّم: مواردى كه پزشك مجبور مىشود با زنهاى مريض و يا كادر بيمارستان كه زن هستند، دست بدهد؟
اما مسئلهى معاينهى بدنى مريض گذشته از آنكه در تشخيص مريضى اهميت دارد، در صورتى كه پزشك امتناع از آن نمايد، منجر به از دست دادن كارش مىشود. همچنين اگر با زنهاى مريضه و يا كادر بيمارستان دست ندهد، باعث عداوت و دشمنى و اذيت بعضى مىشود. گذشته از
اينكه در بعضى از موارد موجب محروميت از كار مىشود. با توجه به اينكه من به شغلم احتياج داشته و نمىتوانم از آن دست بردارم؟
(بسمه تعالى): مصافحه و دست دادن با زن نامحرم جايز نمىباشد و دست دادن در صورتى كه از روى لباس و يا دستكش باشد و از روى شهوت و التذاذ نباشد، مانعى ندارد. ممكن است كه پزشك مذكور به كسانى كه مىخواهند با او دست دهند، بگويد كه من به جهت آلودگى دست و يا مداواى مريضى كه آلوده بوده، نمىتوانم دست بدهم و بدين گونه از آنها معذرت خواهى نمايد و اما معاينهى زنهاى مريض در صورتى كه ضرورى بوده و پزشك زن حاذق هم نباشد، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (358) بعضى از پزشكان كه جراحى مىكنند براى اينكه عمل جراحى و يا معالجه كه مستلزم كشف بدن نامحرم و نگاه به بدن اوست، اقدام به اجراى عقد موقت بر زن مريض مىكنند، آيا اين عقد موقت صحيح مىباشد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه علاج و مداواى اين زنها بدون لمس و يا نگاه ممكن نباشد، لمس و نگاه به بدن آنها به قدر ضرورت مانعى ندارد و نيازى به اجراى عقد منقطع نمىباشد.
سؤال (359) خانمى كه پزشك جراح بوده و براى مريضى خانمى عمل جراحى انجام داده ودر اثناء عمل جراحى متوجهى مشكلى در زن
مريض شده كه رفع آن مشكل متوقف بر رجوع به پزشك مرد مىباشد و رفع آن از توان پزشك خانم خارج است. حكم داخل شدن متخصص مرد و نگاه و لمس او به بدن نامحرم را بيان فرماييد؟ آيا پزشك معالج خانم بايد براى رجوع به متخصص مرد از خانواده و يا اولياء زن مريض اجازه بگيرد. و در صورتى كه خانوادهى زن مريض از داخل شدن پزشك مرد جلوگيرى كنند. آيا پزشك مىتواند مريض را به حال خود رها كرده تا بميرد و اقدام به نجات او نكند؟
(بسمه تعالى): ترك زن مريض و نجات ندادن او جايز نمىباشد و داخل شدن پزشك مرد براى معالجه زن مريض در صورتى كه ضرورى بوده و حفظ جان زن مريض متوقف بر حضور پزشك مرد در اتاق عمل باشد، مانعى ندارد، هرچند مستلزم كشف عورت و نظر به بدن مريض باشد، البته در نظر و يا لمس بايد به مقدار ضرورت اكتفا كرد.
* فصل سوم: نگاه به عورت زن در هنگام وضع حمل
سؤال (360) نگاه كردن به عورت زن در هنگام وضع حمل براى طبيب معالج چه حكمى دارد و همچنين حكم پزشك زن ويا پرستاران و دانشجويانى كه اين عمل را انجام مىدهند، بيان فرماييد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه زن كافره باشد، نگاه به عورت او اگر از روى شهوت و التذاذ نباشد، مانعى ندارد و در مواردى كه قصد تعليم مسايل پزشكى بوده، اگر زن كافره نباشد، فقط پزشكان زن مىتوانند به عورت نگاه كرده و بر مردان جايز نمىباشد، والله العالم.
* فصل چهارم: احكام فراگيرى و تحصيل مسايل پزشكى
1- آگاهى به مسايل پزشكى و پرستارى براى زنان
سؤال (361) آيا براى زن جايز است كه مانند پزشك مرد در رشتهى پزشكى تحصيل نموده و به معالجهى مريضان بپردازد. با توجه به اينكه اين عمل مستلزم اختلاط و رويارويى با نامحرمان در اثناء تحصيل و يا بعد ازآن مىباشد؟
(بسمه تعالى): اين عمل بدون وجود ضرورتى كه حكم حرمت را بردارد، جايز نمىباشد.
سؤال (362) آيا عمل پزشك زن و يا پرستارى كه پزشك مرد را كمك مىكند و گاهى اوقات ناچار به لمس و يا نظر به بدن نامحرم مىشود، جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه معالجه و مداوا متوقف بر لمس و يا نظر باشد و نگاه اين دو هم از روى شهوت و التذاذ نباشد، مانعى ندارد، والله العالم.
2- حكم لمس پرستاران زن، بدن مريضان را و بالعكس
سؤال (363) بعضى از مؤمنين وقتى به بيمارستان مراجعه مىكنند با پرستاران زنى روبرو مىشوند كه مىخواهند نبض آنها را گرفته و يا به آنها سرم وصل نمايند. با توجه به اينكه، اين اعمال مستلزم لمس بدن نامحرم و يا نگاه به بدن اوست. آيا بر مردى كه مريض است، واجب است از تماس بدن پرستاران زن جلوگيرى كند. اگر بدست آوردن پرستاران مرد مشكل باشد، وظيفهى شرعى مريض مرد چيست. و در صورتى كه محل مرض شامل عورت مريض باشد؛ مانند باند پيچى محل كه شامل عورت باشد كه دسترسى به پرستار مرد هم نمىباشد. آيا در اين صورت مباشرت پرستاران زن جايز است؟ حكم زن مريضه در مسايل گذشته چيست؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه مريض بتواند، از پرستاران زن بخواهد كه با دستكش و يا حايلى بدن مريض را لمس كنند، بايد اين عمل را انجام دهد و در غير اين صورت اگر لمس بدن به خاطر ضرورت و اضطرار بوده و پرستار مرد هم در دسترس نباشد، مانعى ندارد و