(بسمه تعالى): در صورتى كه زن كافره باشد، نگاه به عورت او اگر از روى شهوت و التذاذ نباشد، مانعى ندارد و در مواردى كه قصد تعليم مسايل پزشكى بوده، اگر زن كافره نباشد، فقط پزشكان زن مىتوانند به عورت نگاه كرده و بر مردان جايز نمىباشد، والله العالم.
* فصل چهارم: احكام فراگيرى و تحصيل مسايل پزشكى
1- آگاهى به مسايل پزشكى و پرستارى براى زنان
سؤال (361) آيا براى زن جايز است كه مانند پزشك مرد در رشتهى پزشكى تحصيل نموده و به معالجهى مريضان بپردازد. با توجه به اينكه اين عمل مستلزم اختلاط و رويارويى با نامحرمان در اثناء تحصيل و يا بعد ازآن مىباشد؟
(بسمه تعالى): اين عمل بدون وجود ضرورتى كه حكم حرمت را بردارد، جايز نمىباشد.
سؤال (362) آيا عمل پزشك زن و يا پرستارى كه پزشك مرد را كمك مىكند و گاهى اوقات ناچار به لمس و يا نظر به بدن نامحرم مىشود، جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه معالجه و مداوا متوقف بر لمس و يا نظر باشد و نگاه اين دو هم از روى شهوت و التذاذ نباشد، مانعى ندارد، والله العالم.
2- حكم لمس پرستاران زن، بدن مريضان را و بالعكس
سؤال (363) بعضى از مؤمنين وقتى به بيمارستان مراجعه مىكنند با پرستاران زنى روبرو مىشوند كه مىخواهند نبض آنها را گرفته و يا به آنها سرم وصل نمايند. با توجه به اينكه، اين اعمال مستلزم لمس بدن نامحرم و يا نگاه به بدن اوست. آيا بر مردى كه مريض است، واجب است از تماس بدن پرستاران زن جلوگيرى كند. اگر بدست آوردن پرستاران مرد مشكل باشد، وظيفهى شرعى مريض مرد چيست. و در صورتى كه محل مرض شامل عورت مريض باشد؛ مانند باند پيچى محل كه شامل عورت باشد كه دسترسى به پرستار مرد هم نمىباشد. آيا در اين صورت مباشرت پرستاران زن جايز است؟ حكم زن مريضه در مسايل گذشته چيست؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه مريض بتواند، از پرستاران زن بخواهد كه با دستكش و يا حايلى بدن مريض را لمس كنند، بايد اين عمل را انجام دهد و در غير اين صورت اگر لمس بدن به خاطر ضرورت و اضطرار بوده و پرستار مرد هم در دسترس نباشد، مانعى ندارد و
در غير صورت ضرورت لمس پرستار نامحرم و نگاه او جايز نمىباشد.
تبريزى (قدس سرّه): در صورتى كه پرستار مرد نباشد، آنچه كه در سؤال ذكر شده هنگام معالجه، مانعى ندارد و همچنين در صورتى كه پرستار زن حاذقتر و ماهرتر از پرستار مرد باشد، نگاه او به بدن مريض مانعى ندارد، ولى بايد پرستار مرد و يا زن در هنگام لمس عورت از حايل و يا دستكش استفاده نمايند.
سؤال (364) بعضى از مؤمنين در بيمارستانها با پرستاران و پزشكهاى زن برخورد نموده و اين مراجعه مستلزم نظر آنان به بدن مريض و يا عورت او مىباشد. آيا رجوع اضطرارى به پرستار و يا پزشك زن با امكان رجوع به پزشك و پرستار مرد جايز است؟
(بسمه تعالى): در مسايل گذشته بيان شد كه مريض بايد به پزشك مماثل و هم جنس خود مراجعه كند، مگر در حال ضرورت و عدم امكان رجوع به پزشك و يا پرستار هم جنس، والله العالم.
3- تزريق آمپول توسط مرد براى زنان و بالعكس
سؤال (365) آيا تزريق آمپول براى زنان توسط پرستار مرد جايز است، با توجه به اينكه اين عمل مستلزم نظر به بدن آنان مىباشد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه پرستار زن موجود نبوده و تزريق آمپول هم ضرورت داشته باشد و يا اينكه پرستار مرد حاذقتر و مطمئنتر باشد، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (366) آيا تزريق آمپول توسط پرستار مرد براى خانمها در پا و يا بازو با وجود پرستار زن جايز است و در صورتى كه پرستار زن در مكان دور دستى باشد كه رسيدن به او براى مريض مشكل است. آيا مرد مىتواند، براى آن مريضه آمپول را تزريق نمايد؟
(بسمه تعالى): جايز است كه مرد در مقام معالجه و مداوا در صورتى كه دسترسى به پرستار زن ممكن نباشد و يا مشكل باشد، عمل تزريق را انجام دهد، والله العالم.
سؤال (367) آيا زن مىتواند به بدن مرد نامحرم به غير از صورت و كف دستها و مواضعى كه مردها معمولًا نمىپوشانند، نگاه كند و بنابر عدم جواز، آيا تزريق آمپول توسط پرستاران مطلقاً جايز است و يا منحصر به حال ضرورت مىباشد؟
(بسمه تعالى): در صورت اضطرار و ضرورت مانعى ندارد، والله العالم.
مقصد هفتم: احكام داروها
* فصل اول: خوردن و استفاده از داروها
1- داروهاى كه حاوى الكل مىباشند
سؤال (368) آيا خوردن دارويى كه بر روى آن نوشته، اين دارو مشتمل الكل مىباشد، در صورتى كه مصرف آن هيچ تاثيرى در انسان نگذارد، جايز است؟
(بسمه تعالى): الكلى كه به آن اسپرتو گفته مىشود، اگر در دارو مستهلك گردد، خوردن آن دارو مانعى ندارد.
سؤال (369) در صورتى كه مصرف اين داروها باعث سستى بدن و يا خواب آلودگى نشود، آيا مصرف اين دارو جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه دارو تنها مشتمل بر الكل باشد، مانعى ندارد، ولى اگر مشتمل بر خود شراب باشد، خوردن آن جايز نمىباشد.
سؤال (370) اگر پزشك براى مريضى سفارش دارويى را كند كه مشتمل بر شراب باشد، آيا خوردن داروى مذكور جايز است؟
(بسمه تعالى): اگر مريض بداند كه در دارو مقدارى شراب مخلوط گرديده است. بنابر احتياط واجب بايد خوردن آن را حتى در حال انحصار معالجه به آن ترك نمايد؛ زيرا خداوند شفاى مريضى را در شراب قرار نداده است، والله العالم.
سؤال (371) آيا مداوا و معالجه با داورهايى كه مشتمل بر الكل مىباشد، جايز است؟
(بسمه تعالى): اگر مراد از الكل شراب و يا مايعات مست كننده است، استفاده از آن جايز نمىباشد، خداوند شفاى مريضى را در شراب قرار نداده است، والله العالم.
سؤال (372) استفاده از سور بيتول و منيوتول كه از الكل گرفته مىشود و در بعضى از مواد غذايى استفاده مىشود، چه حكمى دارد؟
(بسمه تعالى): اگر مواد ذكر شده از شراب و يا مسكرات نباشد، مانعى ندارد، والله العالم.
2- داروهاى حاوى ژلاتين
سؤال (373) در زمان ما پوستهى بعضى از قرصها و كپسولها و يا پوشش آنها از مادّهى ژلاتين ساخته شده و يا در بعضى از داروهاى ديگر ژلاتين يكى از مواد تشكيل دهندهى آنهاست (قابل ذكر است كه مادّهى ژلاتين از حيوانات گرفته شده و اين ماده از آميخته شدن بعضى از اجزاى حيوان با مواد ديگر مىباشد) چون اغلب اين داروها در كشورهاى اروپايى ساخته مىشود و حيواناتى كه از اجزاء آنها ژلاتين گرفته مىشود، حيوانات غير مذكى و حرام مىباشد. آيا خوردن داروهايى كه مشتمل بر مادّهى مذكور مىباشد، جايز است؟ با توجه به اينكه استفادهى اين داروها
با تجويز و دستور پزشك ماهر و حاذق بوده و مداوا با داروهايى كه مثمر ثمر بوده و فاقد ژلاتين باشد، بسيار مشكل است؟
خوئى (قدس سرّه): در موارد ضرورت و مواردى كه تهيهى دارويى كه ژلاتين ندارد، سخت و دشوار است. استفاده از دارويى كه پزشك ماهر و حاذق تجويز مىكند، مانعى ندارد.
3- روغنها و كرمهاى دارويى كه حاوى الكل مىباشد
سؤال (374) حكم استفادهى بعضى از كرمهاى دارويى كه داراى الكل مىباشد، را بيان فرماييد؟
(بسمه تعالى): ماليدن كرمهاى و روغنهاى ذكر شده مانعى ندارد و بايد در مواردى كه لازم است بدن پاك باشد، در صورتى كه الكل از مسكر مايع است، بدن را تطهير كند و درصورتى كه الكل از مسكرات نمىباشد، آب كشيدن و تطهير بدن لازم نمىباشد و همچنين در صورتى كه شك دارد، آيا الكل حاوى مايع مسكرى مىباشد يا خير، شستن و تطهير نمودن بدن لازم نمىباشد، والله العالم.
4- داروهايى كه با اجزاء حيوان حرام گوشت مخلوط مىباشد
سؤال (375) در صورتى كه شربتى به عنوان دارو از گياهان صددرصد طبيعى گرفته شود كه هيچگونه الكل و يا اجزاء حيوانات حرام گوشت در
آن نباشد و مورد استفاده و مصرف اين شربتها در معالجهى امراض بسيارى مانند؛ روماتيسم و مريضىهاى قلبى و فلجها و امراض ديگرى مىباشد، ولى اصل شربت در يك كپسول قرار داده شده كه اين كپسول از اجزاء حيوان حرام گوشت مثل خوك تهيه مىشود، آيا در معالجه مصرف اين دارو جايز است و آيا خريد و فروش اين دارو به قصد تجارت جايز مىباشد؟
(بسمه تعالى): اگر استفاده از داروى مذكور به وسيلهى قراردادن آن در كپسولى كه از حيوان حلال گوشت است، ممكن باشد، استفاده از كپسولى كه از حيوان حرام گوشت مىباشد، هر چند در حال ضرورت جايز نمىباشد. اين در صورتى است كه كپسول از اجزاء خوك باشد و همچنين استفاده از كپسولهاى ذكر شده، اگر از استخوان گاو كه داراى مغز بوده و يا ازمغز تنهاى آن ساخته شده باشد، جايز نمىباشد، ولى در صورتى كه فقط از استخوانهاى گاو گرفته شده باشد، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (376) آيا استفاده از داروهاى گياهى كه گاهى اوقات موجب ضرر مىشود، جهت معالجه جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورت تجويز پزشك حاذق مانعى ندارد، خداوند به شما صحت و عافيت كامل عنايت فرمايد.