سؤال (371) آيا مداوا و معالجه با داورهايى كه مشتمل بر الكل مىباشد، جايز است؟
(بسمه تعالى): اگر مراد از الكل شراب و يا مايعات مست كننده است، استفاده از آن جايز نمىباشد، خداوند شفاى مريضى را در شراب قرار نداده است، والله العالم.
سؤال (372) استفاده از سور بيتول و منيوتول كه از الكل گرفته مىشود و در بعضى از مواد غذايى استفاده مىشود، چه حكمى دارد؟
(بسمه تعالى): اگر مواد ذكر شده از شراب و يا مسكرات نباشد، مانعى ندارد، والله العالم.
2- داروهاى حاوى ژلاتين
سؤال (373) در زمان ما پوستهى بعضى از قرصها و كپسولها و يا پوشش آنها از مادّهى ژلاتين ساخته شده و يا در بعضى از داروهاى ديگر ژلاتين يكى از مواد تشكيل دهندهى آنهاست (قابل ذكر است كه مادّهى ژلاتين از حيوانات گرفته شده و اين ماده از آميخته شدن بعضى از اجزاى حيوان با مواد ديگر مىباشد) چون اغلب اين داروها در كشورهاى اروپايى ساخته مىشود و حيواناتى كه از اجزاء آنها ژلاتين گرفته مىشود، حيوانات غير مذكى و حرام مىباشد. آيا خوردن داروهايى كه مشتمل بر مادّهى مذكور مىباشد، جايز است؟ با توجه به اينكه استفادهى اين داروها
با تجويز و دستور پزشك ماهر و حاذق بوده و مداوا با داروهايى كه مثمر ثمر بوده و فاقد ژلاتين باشد، بسيار مشكل است؟
خوئى (قدس سرّه): در موارد ضرورت و مواردى كه تهيهى دارويى كه ژلاتين ندارد، سخت و دشوار است. استفاده از دارويى كه پزشك ماهر و حاذق تجويز مىكند، مانعى ندارد.
3- روغنها و كرمهاى دارويى كه حاوى الكل مىباشد
سؤال (374) حكم استفادهى بعضى از كرمهاى دارويى كه داراى الكل مىباشد، را بيان فرماييد؟
(بسمه تعالى): ماليدن كرمهاى و روغنهاى ذكر شده مانعى ندارد و بايد در مواردى كه لازم است بدن پاك باشد، در صورتى كه الكل از مسكر مايع است، بدن را تطهير كند و درصورتى كه الكل از مسكرات نمىباشد، آب كشيدن و تطهير بدن لازم نمىباشد و همچنين در صورتى كه شك دارد، آيا الكل حاوى مايع مسكرى مىباشد يا خير، شستن و تطهير نمودن بدن لازم نمىباشد، والله العالم.
4- داروهايى كه با اجزاء حيوان حرام گوشت مخلوط مىباشد
سؤال (375) در صورتى كه شربتى به عنوان دارو از گياهان صددرصد طبيعى گرفته شود كه هيچگونه الكل و يا اجزاء حيوانات حرام گوشت در
آن نباشد و مورد استفاده و مصرف اين شربتها در معالجهى امراض بسيارى مانند؛ روماتيسم و مريضىهاى قلبى و فلجها و امراض ديگرى مىباشد، ولى اصل شربت در يك كپسول قرار داده شده كه اين كپسول از اجزاء حيوان حرام گوشت مثل خوك تهيه مىشود، آيا در معالجه مصرف اين دارو جايز است و آيا خريد و فروش اين دارو به قصد تجارت جايز مىباشد؟
(بسمه تعالى): اگر استفاده از داروى مذكور به وسيلهى قراردادن آن در كپسولى كه از حيوان حلال گوشت است، ممكن باشد، استفاده از كپسولى كه از حيوان حرام گوشت مىباشد، هر چند در حال ضرورت جايز نمىباشد. اين در صورتى است كه كپسول از اجزاء خوك باشد و همچنين استفاده از كپسولهاى ذكر شده، اگر از استخوان گاو كه داراى مغز بوده و يا ازمغز تنهاى آن ساخته شده باشد، جايز نمىباشد، ولى در صورتى كه فقط از استخوانهاى گاو گرفته شده باشد، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (376) آيا استفاده از داروهاى گياهى كه گاهى اوقات موجب ضرر مىشود، جهت معالجه جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورت تجويز پزشك حاذق مانعى ندارد، خداوند به شما صحت و عافيت كامل عنايت فرمايد.
* فصل دوم: امتحان بعضى از داروها
سؤال (377) آيا امتحان نمودن داروى خاص بر روى مريض با توجه به اينكه دارو نافع بوده و مريض هم اطلاع ندارد، جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): در صورتى كه مريض اطلاع نداشته باشد، جايز نيست.
سؤال (378) آيا امتحان نمودن دارويى خاص بر روى مريض در صورتى كه مريض از امتحان آن آگاهى نداشته و منظور پزشك تشخيص مقدار تاثيرگذارى داروى ذكر شده مىباشد، جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه مريض اجازه داده و استعمال داروى ذكر شده، ضررى براى مريض نداشته باشد، مانعى ندارد، والله العالم.
* فصل سوم: بعضى از ضررهاى جانى داروها
سؤال (379) بعضى از داروهاى علم پزشكى جديد كه به آنها (كورتيكو ستيزوداتcorticos teroids گفته مىشود، داراى موارد مصرف فراوان در تنگى نفس و حساسيت و بالابردن فشار خون و بعضى از بيمارىهاى خونى است، ولى متأسفانه مصرف اين داروها داراى آثار و مضرات جانى ديگرى هم مىباشد كه مىتوان به كم شدن پوتاليسم و يا كم شدن كلوكز خون و ازدياد التهابات كبدى كه باعث تاخير در خوب شدن زخمها مىشود و همچنين ابتلاء به زخم معده و اثنى عشر و بيماريهاى چشمى و ضعف در استخوانها و پوكى آنها اشاره نمود و همچنين مصرف اين قرصها باعث جمع شدن خون در صورت شده و
موجب سرخى و زيبايى صورت مىگردد و به همين جهت، به اين دارو صورت ماه هم گفته مىشود (face moon و از مهمترين عوارض مصرف اين قرصها مىتوان به كند شدن عمل بعضى از غُدد اصلى اشاره كرد كه در بعضى موارد موجب مرگ مىشود. اين در حالى است كه جمع فراوانى از دختران و پسران در زمان ما براى زيبايى صورت از اين دارو استفاده مىكنند. آنان اين داروها را به اندازهى فراوان و به مدت طولانى مصرف مىكنند تا اينكه صورت آنها به نهايت زيبايى برسد.
1- آيا فروختن اين نوع داروها براى چنين اهدافى توسط مسئولين داروخانه جايز مىباشد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه مصرف اينگونه داروها باعث ضرر مهمى بر بدن كه عرفاً به آن جنايت بر نفس گفته مىشود، گردد، استفاده از آن جايز نبوده و فروش آن براى مسئولين داروخانهها جايز نمىباشد. مگر در صورتى كه مسئولين داروخانه كيفيت استفاده از اين دارو و مقدار آن را كه موجب ضرر بر شخص استفاده كننده نباشد، براى او بيان كنند.
2- آيا مصرف اينگونه داروها براى جوانان مجاز است؟
(بسمه تعالى): جواب از مسئله سابق روشن شد.
3- آيا پزشك مىتواند اينگونه داروها را جهت اهدافى كه گفته شد، تجويز نمايد؟
(بسمه تعالى): تجويز اينگونه داروها در صورتى كه پزشك كيفيت و مقدار مجاز مصرف اين داروها را براى مراجعين بيان نموده باشد، به شكلى كه مصرف كنندگان به مخاطره نيفتند، مانعى ندارد.
4- اگر يكى از جوانانى كه اين داروها را مصرف نموده، به خاطر كم كار شدن غدد بدنش از دنيا برود، آيا مسئولين داروخانه و يا كسى كه دارو را به آن جوان فروخته، ضامن ديهى او مىشود؟
(بسمه تعالى): مسئولين داروخانه در اين فرض ضامن نمىباشند.
* فصل چهارم: مسايل مختلف داروها
سؤال (380) اگر كسى علاج جنون شخصى را منوط به خورانيدن گوشت سگ به او بداند، آيا اين عمل جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): آنچه گفته شد در صورتى كه تشخيص داده و در اين تشخيص مقصر نباشد، معذور مىباشد.
سؤال (381) در صورتى كه دارويى جهت برطرف شدن چاغى و كم شدن وزن تجويز مىگردد كه مواد آن از گياهان مختلفى بوده و يكى از تركيبات اين دارو مادهاى است، شفاف رنگ كه بين پوست و گوشت گاو مىباشد، با توجه به اينكه اين دارو در كشورهاى غير مسلمان تهيه شده و حيوانات آنان غير مذكى مىباشد، آيا استفاده از اين دارو جايز است، آيا خريد و يا فروش اين دارو اشكال دارد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه مصرف داروى ذكر شده، جهت معالجه و درمان ضرورت داشته باشد، مصرف آن مانعى نداشته و خريد و فروش آن هم مانند ساير داروها بلا اشكال است، والله العالم.
سؤال (382) من شخص مريضى هستم كه بعد از مراجعه به پزشك جهت معالجه، دارويى را به من تجويز كردهاند كه طريق تهيهى آن اينگونه مىباشد، بايد آب را جوشانيده و بعد از آنكه آن را از روى آتش برداشتم، بايد مقدارى كشمش در آن ريخته و آن را به حال خود رها كنم تا صاف شود، آيا نوشيدن اين مايع براى من جايز است؟
(بسمه تعالى): اشكالى ندارد، والله العالم.
سؤال (383) آيا تحقيق و بررسى كردن نسبت به دارويى كه انسان آن را براى معالجه مصرف مىكند به جهت پى بردن به پاكى و يا نجاست آن و يا حرام بودن و حلال بودن آن واجب است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه علم به وجود مواد حرام در دارو ندارد، فحص و تحقيق لازم نمىباشد، والله العالم.
مقصد دهم: احكام تشريح
* فصل اول: حكم عمومى تشريح
(مسئله) تشريح بدن مردهى مسلمان جايز نمى باشد، هر كس تشريح كند بايد به تفصيلى كه در كتاب ديات گفته شده، ديه پرداخت نمايد.
(مسئله) تشريح بدن مردهى كافر با تمام اقسام آن جايز است و همچنين هنگامى كه مسلمان بودن مرده مشكوك باشد، تشريح جايز بوده، چه مرده در بلاد اسلامى باشد و چه در بلاد كفر.
(مسئله) اگر نجات جان مسلمانى متوقف بر تشريح بدن مردهى مسلمان باشد و تشريح بدن كافر و يا كسى كه اسلامش مشكوك است، ممكن نباشد و همچنين طريق ديگرى براى نجات جان شخص مريض نباشد، تشريح بدن مردهى مسلمان خالى از اشكال نمىباشد.
سؤال (384) تشريح جنازهى مردهى مسلمان جايز نمىباشد. آيا گرفتن اجزايى از كبد و يا ريه متوفى توسط آمپول جهت آزمايش با توجه به اينكه بعد از اين عمل هم اثرى بر جنازهى متوفى باقى نمىماند، جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): اين عمل جايز نمىباشد.